Израиль премьер-министрі Биньямин Нетаньяху Газадағы Хамасты қарусыздандыруға бағытталған Бейбітшілік кеңесінің жаңа жол картасын үзілді-кесілді қабылдамағанымен, бұл соңғы сөз болуы екіталай. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы BBC News басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Ақ үй ресми түрде түсініктеме берген жоқ. Дегенмен, хабарларға қарағанда, Нетаньяхудың мәлімдемесіне "алаңдамайды" және оны алдағы жалпы сайлау қарсаңындағы сайлауалды риторика деп бағалайды.
Израильдік журналист Барак Равид Ақ үйдің жоғары лауазымды шенеунігінің сөзін келтіреді: "Біз Бибидің саяси қажеттіліктерін түсінеміз. Ол біздің талаптарымызды орындап жүргенше, әсіресе Газадағы шабуылдарды тежеуге қатысты, бізде ешқандай проблема жоқ". Биби — Нетаньяхудың лақап аты.
Соңғы күндері Израильдің Газаға соққыларында байқалатын үзіліс болды — бұл Хамас АҚШ қолдаған 15 тармақты жол картасына қол қою кезінде талап еткен еді.
Тағы бір белгі — Израиль АҚШ президенті Дональд Трамптың Газа бойынша бейбіт жоспарын ілгерілетуге дайын: Халықаралық тұрақтандыру күштерінің (ISF) орналастырылуына дайындық жүріп жатыр. Бұл күш халықаралық әскерлерден құралады, олар жаңа палестиналық полиция күшімен бірге аумақтың қауіпсіздігін қамтамасыз етуі тиіс.
Израильдің қоғамдық радиосы Kan News хабарлағандай, ISF-тің алғашқы базасының құрылысы осы айдың соңында Газаның оңтүстігіндегі Рафах қирандыларында басталуы тиіс, бұл ақырында қайта құру жұмыстарын бастауға мүмкіндік береді.
Шілде айында, айларға созылған нәзік келіссөздерден кейін, Трамп өзінің Газадағы соғысты аяқтау жоспарын іске асырудағы "маңызды кезеңді" жариялады. Ол өзінің Truth Social платформасында Бейбітшілік кеңесі Хамас пен басқа да палестиналық қарулы топтарды толық қарусыздандыру туралы келісімге қол жеткізгенін жазды.
Келісім кезең-кезеңмен жүзеге асырылуы тиіс: барлық қару-жарақ Газадағы жаңа палестиналық әкімшілікке тапсырылып, сақталады, ал Израиль әскерлері қазіргі бақылауындағы Газаның 60 пайыздан астам аумағынан шығады.
Хамастың жоғары лауазымды өкілдері жаңа негіздемеге келіскендерін растады, бірақ Израильдің де өз міндеттемелерін орындауын шарт етті. Бұл қақтығыстағы үлкен серпіліс ретінде кеңінен қабылданды. Ұлыбритания бұл қадамды құптады, ал Еуропалық Одақ "маңызды қадам" деп бағалады.
Алайда, бір аптадан астам уақыт бойы Израиль ресми жауап бермеді. Израиль өкілі жол картасы "Израильдің ұстанымдарын көрсетпейді" деп қана айтты. Үкіметтің оңшыл өкілі Итамар Бен-Гвир X әлеуметтік желісінде келісім "қабылданбайды" деп жазды.
Негізгі оппозициялық саясаткерлер де күмән келтірді. Олар барлық қару-жарақтың, соның ішінде қол қаруының қарусыздандырылуына және жоспардың кезектілігіне күмәнданды.
Ақырында, жексенбіде Нетаньяху өз кабинетіне: "Мен нақты айтқым келеді: Израиль 15 тармақты құжатты қабылдамайды", - деді. Ол қосымша: "ИДФ Хамас қарусызданғанға дейін ешқандай шегінуді жүзеге асырмайды. Хамасты қарусыздандыру дегеніміз — ауыр қару, жеңіл қару, барлық қару. Біз нақты қарусыздану туралы айтып отырмыз, жалған емес".
Сол мәлімдемеде премьер-министр Трампты "Ақ үйдегі ең үлкен досымыз" деп сипаттады, бірақ Израиль қабылданбайтын идеяларға қарсы "берік тұруды" біледі деді.
Израильде Хамастың өз міндеттемелерін орындайтынына кең таралған скептицизм бар. Ислам қозғалысы ұзақ уақыт бойы "қарулы күресті" палестиналық жерлерді израильдік оккупацияға қарсы заңды жауап ретінде қарастырды. Соңғы айларда оның Газадағы билігін қайта бекіту белгілері байқалды.
Израильдік комментатор, Иерусалимнің бұрынғы мэрінің орынбасары Флер Хассан-Нахум BBC-ге: "Израиль, әрине, Холокосттан бергі ең қорқынышты қырғындарды жасаған террористік топ әлі де бар және секторды басқарып тұрған жерге шегінуге келісе алмайды", - деді. Ол 2023 жылғы 7 қазандағы Хамас шабуылдарынан кейінгі "израиль халқының жарақатын" жете бағаламауға болмайтынын атап өтті.
Нетаньяху үшін кез келген ықтимал концессия саяси тұрғыдан сезімтал сәтте келеді. Ол 27 қазанда өтетін жалпы сайлауда қиын бәсекеге түсуде. Бұл 7 қазандағы шабуылдан кейінгі алғашқы сайлау болады. Үш жыл өтсе де, Нетаньяху Хамасқа қарсы "толық жеңіске" жетуге уәде бергенін орындай алмады.
АҚШ-тың бұрынғы дипломаты, Таяу Шығыс бойынша ардагер келіссөзші Аарон Дэвид Миллер израильдік көшбасшы өз өміріндегі "ең маңызды сайлауға" тап болып отыр деді. Ол BBC-ге: "Ол өз сайлаушыларын қанағаттандыру мен президент Трампты ашуландырмау арасындағы өте нәзік сызықты ұстануда", - деді. Ол қазір Ақ үй жағдайды түсініп, Нетаньяхуға "жеңілдік" беріп отыр деп санайды. Миллер қосты: "Жаңа израиль үкіметі құрылмайынша, елеулі қозғалыс болады деп сену қиын".
Осы уақытта Бейбітшілік кеңесі израиль жұртшылығын жол картасына сендіруге тырысуда.