НАТО басшысы Марк Рютте бейсенбі күні Британия альянстың 2035 жылға қарай қорғаныс шығынын ЖІӨ-нің 3,5%-ына жеткізу мақсатына сай әскери салаға шамамен 30 млрд фунт стерлингке жуық қосымша қаражат жұмсау үшін қорғаныс бюджетін жыл сайын ұлғайтудың «сенімді жолын» көрсетуі керек деп мәлімдеді. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
НАТО Бас хатшысы Марк Рютте Британия қорғаныс шығынын 2035 жылға дейін ЖІӨ-нің 3,5%-ына дейін көтеруді 2035 жылдың алдында күте алмайтынын айтты. Бұл — ол премьер-министр Энди Бернхэммен кездескеннен кейінгі күні жасалған ерекше өткір мәлімдеме.
Press Association агенттігіне берген сұхбатында ол былай деді: «Сондықтан сізге сол 3,5%-ға қарай сенімді жол және жыл сайынғы өсім қажет».
Альянстың Бас хатшысы, бұрынғы Нидерланд премьер-министрі, BBC-ге де ұқсас мәлімдеме жасады. Онда ол Ұлыбритания мақсатқа «2034 жылы бір-ақ рет» жету мүмкін еместігін және оған біртіндеп қол жеткізу қажеттігін түсінетінін айтты.
Бейсенбі күні ертерек Рютте қорғаныс министрі Уэс Стритингпен және сыртқы істер министрі Эд Милибэндпен кездесті. Ол Бернхэммен сәрсенбі күні Дидкоттағы бизнес-паркте кездесіп, қорғаныс индустриясының өкілдерімен де сұхбаттасты.
Кир Стармер 2025 жылдың жазында АҚШ президенті Дональд Трамптың қысымымен Ұлыбританияны қорғаныс шығынын ЖІӨ-нің 3,5%-ына дейін ұлғайту туралы НАТО-ның жалпы мақсатына қосқан болатын. Бұл көрсеткішті кейіннен Бернхэм мен оның қаржы министрі, бұрынғы қорғаныс министрі Джон Хили қолдады.
2028/9 жылға дейінгі қазіргі шығыс жоспарлары қорғаныс шығынының 2,7%-да тұрақталатынын көрсетеді, бұл түпкілікті мақсаттан шамамен 30 млрд фунт стерлингке төмен. Бұл келесі жалпы сайлаудан кейін оған қалай қол жеткізілетіні туралы сұрақ туғызады. Салықтар немесе қарыз алу ұлғаюы керек пе, әлде үкіметтің басқа шығыстары қысқартыла ма — бұл белгісіз.
Хили маусым айында қорғаныс министрі қызметінен кетті, себебі Стармер қорғаныс шығынын 2030 жылға қарай ЖІӨ-нің 3%-ына дейін көтеруге міндеттеме алмады. Сол кезде Хили Лейбористік партия НАТО міндеттемесін орындаудың «айқын жолын» белгілеуі керек екенін айтты — бұл Рюттенің сұхбаттарында қолданған тіліне ұқсас сөздер.
Бірақ содан бері Хили мен Бернхэм онжылдықтың соңына қарай 3%-ға міндеттеме алудан жалтарды. Болашақ шығыстар туралы шешімдер келесі жылы өтетін үкіметтің келесі шығыс шолуына қалдырылатын болып көрінеді. Бұл НАТО басшысын Британияға сапарында ашық лобби жасауға итермеледі.
Рютте Бернхэм үкіметі түпкілікті мақсатқа және қорғаныс шығынын біртіндеп ұлғайту қажеттігіне адал болып қалатынына сенімді екенін айтты. «Жыл сайынғы өсімге келгенде, олар мұны толық қабылдайтынына және оның болуы керектігін мойындайтынына мен толық сенімдімін», — деді ол BBC-ге.
«Сенімді жол болуы керек. Бұл сенімді жол нақты қандай болатынын келесі жылғы шығыс шолуынан көреміз», — деп қосты Рютте.
Бір күн бұрын Рютте Оксфордширдегі Дитчли-паркте сөз сөйлеп, онда 32 елден тұратын әскери альянс Украинадағы және Таяу Шығыстағы соғыстармен қатар мемлекеттік бәсекелестіктің өсуі жағдайында «бір ұрпақтағы ең қауіпті және күрделі қауіпсіздік ортасына» тап болғанын ескертті.
Ол АҚШ альянсқа әскери міндеттемесін азайтып жатқанда, бос орынды толтыру үшін «көбірек Ұлыбритания мен көбірек Еуропа» қажет екенін қосты. Трамп ұзақ уақыт бойы Ұлыбритания мен Еуропа АҚШ-тың қорғаныс шығыны деңгейіне жетуі және құрлықты Ресей агрессиясынан қорғауда жетекшілік етуі керек деп тұжырымдап келеді.