Қазақстан Ұлттық банкі ақша-кредиттік реттеу аясында экономикадан тағы шамамен 8 трлн теңгені алуды жоспарлап отыр. Бұл туралы реттеуші басшысы Тимур Сүлейменов үкімет отырысында мәлімдеді. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы Kursiv Media басылымына сілтеме жасап хабарлайды.

Негізгі шаралар

Бұл соманың негізгі бөлігі екі шараға тиесілі. Біріншісі – алтын сатып алу операцияларын айналандыру (зеркалирование). 2026 жылдың жеті айында Ұлттық банк осылайша 2,4 трлн теңгені алып үлгерді. Жыл қорытындысы бойынша реттеуші бұл көлемді 4,1 трлн теңгеге жеткізуді күтеді.

Алтын сатып алу операцияларын айналандыру туралы 2025 жылдың қаңтарында белгілі болды. Сол кезде реттеуші осылайша «монетарлық бейтараптыққа» көшуді көздейтіні хабарланған болатын. Механизмнің өзі Ұлттық банктің алтын экспортынан түскен валюталық түсімді сатуын білдіреді. Сүлейменовтің айтуынша, бұл экономикадағы артық ақша көлемін қысқартады және инфляцияның төмендеуіне ықпал етеді.

Тағы шамамен 4 трлн теңгені Ұлттық банк банктерге қойылатын минималды резервтік талаптарды (МРТ) кезең-кезеңімен арттыру арқылы байланыстыруды көздейді.

Банктерге қойылатын жаңа талаптар

Банктерге қойылатын жаңа МРТ-ны Ұлттық банк 2025 жылдың тамызында бекітті. Теңгелік міндеттемелер бойынша талаптар 1,3%-дан 3,5%-ға дейін өсті, ал 2026 жылдың 1 қыркүйегінен бастап олар 5%-ға дейін (міндеттемелердің жекелеген санаттары бойынша) ұлғаяды. Валюталық міндеттемелер бойынша талаптар 2,5%-дан 10%-ға дейін өсіп, кейін 15%-ға жетеді.

Бұл банктердің Ұлттық банктегі корреспонденттік шотында сақтауға тиіс міндеттемелерінің пайыздық үлестері туралы болып отыр – бұл ақша айналымға қатыспайды, демек банктер оны несиелеуге немесе пайда табу мақсатында басқа құралдарға жұмсай алмайды.

Маңызды ерекшелік

Сондай-ақ, екі механизм де экономикадан теңгені алып тастайтынын, алайда айналандыру жағдайында өтімділік жүйеге валюта түрінде қайтарылатынын түсіну маңызды.

Бұған дейін «Курсив» Қазақстан банктеріне қойылатын резервтік талаптар деңгейін түбегейлі арттыру реттеушінің ойынша сауда өтімділігінің профицитін қысқартуға және инфляцияны баяулатуға әкелуі тиіс деп жазған болатын.

2025 жылдың қазанында Сүлейменов экономикадан артық өтімділікті алу қажеттігін айтқан еді. Сол уақытқа дейін шамамен 4,2 трлн теңге алынған болатын.