Мьянманың әскери үкіметі сенбіде Бангладештегі лагерьлерде тұратын 300 мыңнан астам рохинджа босқынының батыс Ракхайн штатының бұрынғы тұрғындары екенін растап, қауіпсіздік жағдайы жақсарған кезде оларды қайта қабылдауға дайын екенін мәлімдеді. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы Associated Press басылымына сілтеме жасап хабарлайды.

Сыртқы істер министрлігінің мәлімдемесі рохинджа босқындары дағдарысы тоғызыншы жылына аяқ басқан кезде жасалып отыр. Жүздеген мың босқын әлі күнге дейін Бангладештегі лагерьлерде тұрып жатыр. Олар 2017 жылдың тамызында Мьянма әскері Ракхайндағы күзет бекеттеріне рохинджа көтерілісшілер тобының шабуылынан кейін жасақталған операциядан қашып кеткен еді.

Бұл операция 700 мыңнан астам рохинджаны Бангладешке қоныс аударуға мәжбүр етті. Оларға бұрынғы зорлық-зомбылық толқындарынан қашып, ондаған жылдар бойы тұрып келе жатқан жүздеген мың адам қосылды. Операцияның ауқымы, ұйымдастырылуы мен қатыгездігі халықаралық қоғамдастықтың, соның ішінде БҰҰ-ның этникалық тазарту және геноцид деген айыптауларына әкелді.

Мьянма, бұрынғы Бирма, рохинджаларды елдегі 135 заңды этникалық азшылықтың бірі деп танымайды. Оларды «бенгалдықтар» деп атайды, бұл олардың Бангладештен келген және Мьянмада заңсыз тұрып жатқанын білдіреді.

Мьянма Бангладеш ұсынған 828 824 босқын тізімінен 426 545 адамды тексергенін, оның 308 797-сі Ракхайнның бұрынғы тұрғындары екенін анықтағанын хабарлады. Сыртқы істер министрлігі 113 507 адамды растау мүмкін болмағанын, ал 4 241 адамның террористік әрекеттерге қатысы бар екені анықталғанын мәлімдеді.

Министрлік Ракхайндағы қауіпсіздік жағдайы тұрақтанған кезде расталған бұрынғы тұрғындарды қабылдау үшін Бангладешпен жұмысты жалғастыратынын айтты. Сондай-ақ, ведомство Ракхайннан 1 миллионнан астам адам қуылды деген мәлімдемелерді жоққа шығарып, 2017 жылғы зорлық-зомбылықтан кейін 540 мыңнан астам адам Бангладешке өткенін, ал 200 мыңнан астамы солтүстік Ракхайнда қалғанын айтты.

Мьянма мен Бангладеш 2018 жылы екі жылдық репатриация процесіне келіскен. Алайда, 2021 жылы әскер билікті басып алып, Аун Сан Су Чжидің сайланған үкіметін құлатқаннан кейін Мьянмадағы қауіпсіздік жағдайы нашарлады. Бұл кең ауқымды қарулы қарсылықты тудырды. Босқындарды қайтару жоспарлары сәтсіз аяқталды.

2023 жылы Ракхайндағы аймақты бақылау үшін Аракан армиясы тобы мен әскер арасындағы шайқастар жаңа толқын босқындарды Бангладеш пен басқа жерлерге қашуға мәжбүр етті. Аракан армиясы соңғы жылдары әскерден аумақтарды басып алып, Ракхайнның көп бөлігін бақылайды.

Соңғы жылдары босқындар лагеріндегі нашар жағдайлар, шетелдік көмектің күрт қысқаруы және Мьянмаға қауіпсіз оралу мүмкіндігінің болмауы рохинджа босқындарының Малайзия мен Индонезияға қауіпті теңіз жолымен өту әрекеттерінің артуына әкелді.

Малайзия премьер-министрі Анвар Ибрагим шілде айының соңында Мьянма Малайзияда тұратын 5 000 рохинджа босқынын репатриация бағдарламасы аясында қайтаруға келіскенін айтты. Алайда, Мьянма сыртқы істер министрлігінің өкілі Хан Вин Аунг сол кезде Associated Press-ке репатриация бағдарламасы тек Малайзиядағы ұстау орталықтарындағы расталған Мьянма азаматтарына бағытталғанын және үкіметтің рохинджаларды қабылдайтыны туралы хабарламаларды жоққа шығарғанын айтқан болатын.