АҚШ-тың Калифорния штатындағы Окленд қаласында басталған сот процесінде Meta компаниясы Facebook пен Instagram желілерін пайдаланушы балаларды әдейі тәуелді еткені туралы айыптаулар айтылды. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы BBC News басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Алқабилер алдағы алты апта бойы бірнеше американдық штаттардың бас прокурорлары мен әлеуметтік желі компаниясының адвокаттарының дәлелдерін тыңдайтын болады. Сот процесінің алғашқы күнінде тараптар бірін-бірі жоққа шығаратын мәлімдемелер жасады.
Калифорния штатының адвокаты Meta компаниясы Instagram-да 11-12 жас аралығындағы "миллиондаған" балалардың тіркелгенін біле тұра, олардың платформаға кіруін шектеуге ешқандай шара қолданбағанын айтты. Ал Meta өкілі мұндай пайдаланушылардың саны 100 мыңнан сәл асып жығылатынын және әлеуметтік желіге тәуелділік деген ұғымның жоқ екенін алға тартты.
Бұл іс 2023 жылы Калифорния мен Нью-Йорк қоса алғанда, АҚШ-тың 29 штаты тарапынан қозғалған. Олар Meta компаниясын балаларға қатысты федералды және штаттық құпиялылық заңдарын бұзды деп айыптайды. Штаттар Meta-дан миллиардтаған доллар өтемақы ғана емес, сонымен қатар Instagram мен Facebook-те "лайк" саны мен шексіз скроллингті жоюды талап етуде.
Сот процесінің алғашқы күнінде Meta-ның жетекші адвокаты Пол Шмидт Калифорнияның жетекші адвокаты Меган О'Нилл ұсынған ішкі зерттеу есебіне жауап берді. Құжатта "әрбір бесінші жасөспірім Instagram өзін нашар сезінуге себеп болатынын айтады" делінген. Шмидт бұл құжатта тағы не жазылғанын сұрап: "Жасөспірімдердің 41 пайызы өзін жақсы сезінетінін, тағы 41 пайызы ешқандай әсері жоқ екенін айтқан" деді.
Шмидт сондай-ақ Meta-ның 13 жасқа толмаған пайдаланушылардың платформаға кіруіне жол бермеуі тиіс деген айыптауларға қарсы шықты. Оның айтуынша, Meta айыпталып отырған құпиялылық заңдары компанияға кәмелетке толмаған пайдаланушыларды тиімді бақылау үшін қажетті деректерді сақтауға және пайдалануға тыйым салады.
Тәуелділік мәселесіне келгенде, Шмидт Meta-ның биылғы жылы басқа сот процестерінде де алға тартқан дәлелін қайталады: әлеуметтік желіге тәуелділік деген жоқ. Ол Meta-ның адамдардың әлеуметтік желіні пайдалануда қиындықтарға тап болатынын мойындап, бұл мәселені шешуге бағытталған құралдарды әзірлегенін айтты. Сонымен қатар, ол Facebook пен Instagram-ның тәуелділік тудыруға арналмағанын және ғылыми зерттеулер әлеуметтік желіге тәуелділік мүмкін екенін әлі дәлелдемегенін айтты.
Меган О'Нилл өз сөзінде Meta-ның ішкі құжаттарына, қызметкерлердің электрондық хаттарына және Zuckerberg-ке дейінгі чат жазбаларына сүйенді. Ол ұсынған ішкі зерттеулердің бірінде жасөспірімдердің Instagram-ды пайдалануы туралы: "Жасөспірімдерде тәуелділік туралы әңгіме бар" делінген. Тағы бір құжатта Meta "уақыт өткізуді арттыруға арналған өнім функциялары адамдардың әл-ауқатына қайшы келеді және олардың өміріне құндылық қосатын әрекеттерге назар аудару қабілетін жоққа шығарады" деп мойындаған.
О'Нилл Meta-ның жағымсыз әсерлерді біле тұра, жасөспірімдерді Facebook пен Instagram-ға тартуды мақсат еткенін және "платформалардың балалар үшін қауіпсіз екендігіне жұртшылықты сендіруге" тырысқанын айтты. Оның пайымдауынша, Meta-ның бизнес-моделін былайша сипаттауға болады: "Пайдаланушыларды тарту; оларды мүмкіндігінше ұзақ ұстап тұру; олардың деректерін жинау; жұртшылыққа шындықты жасыру".
О'Нилл сот процесі барысында Meta-ның жұртшылыққа айтқандары мен ішкі зерттеулерінің арасында үлкен айырмашылық бар екені анықталатынын айтты. "Meta қауіпсіздікті пайдадан жоғары қоятынын айтты, бірақ шешім қабылдау кезінде пайда әрқашан жеңіп отырғанын жасырды", - деді ол.