АҚШ-тың бірінші ханымы Мелания Трамп Украинадағы «неғұрлым ұзаққа созылатын» бітімге шақырды. Ол Ақ үйде ресейлік және украиналық делегацияларды қабылдады. Бұл кездесу Херсон облысының оңтүстігінде өткен аптада жарияланған бітімнен кейін өтті. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы BBC News басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Ресей басып алған Украинаның Олешки қаласының аштыққа ұшыраған және үздіксіз бомбалауға төтеп берген жүздеген тұрғыны алты күндік бітім кезінде эвакуациялана алды. Бұл бітімді Мәскеу де, Киев те Трамптың делдалдығымен жасалғанын мойындады.
«Бейкүнә адамдардың өмірі соғыс бөлінісінен жоғары тұруы керек. Олешки үлкен бейбітшілікке шабыт берсін», — деді ол.
Ақ үйдегі бұл ерекше шарада украиналық және ресейлік жоғары лауазымды шенеуніктер АҚШ-тың делдалдығымен өткен ресми бейбіт келіссөздерден тыс жерде кездесті. Бұл келіссөздер былтырдан бері нәтижесіз жүргізіліп келеді.
Делегация құрамында Украинаның адам құқықтары жөніндегі омбудсмені Дмитро Лубинец және оның ресейлік әріптесі Яна Лантратова, сондай-ақ украиналық депутат Давид Арахамия мен Кремль өкілі Кирилл Дмитриев болды.
Барлық тарап Мелания Трамптың бітімге қол жеткізудегі маңызды, бірақ нақтылана қоймаған рөлін мойындап, оған Ресей мен Украина президенттерінің ризашылығын жеткізді.
АҚШ-тың бірінші ханымы бітім кезінде «миналардан тазарту жоспарларын, әуе суреттерін қарап, жолдарды бағалап, эвакуация маршруттарын, ауруханаларға кіруді, көліктер мен медициналық ресурстарды талқылағанын» айтты.
«Өткен аптада Олешкиде және Херсонның көршілес аудандарында адамдар 2022 жылдан бері алғаш рет өмірдің қарапайым қуаныштарын сезінді. Олар таныс көшелермен жарылыстан қорықпай жүрді», — деді Трамп.
Ол Владимир Зеленский мен Владимир Путинге алғыс айтты. Соғыстың басталу себептеріне тоқталмады. Соғыс Ресей президентінің 2022 жылы ақпанда Украинаға толық ауқымды басып кіруінен басталған болатын. Ол мыңдаған бейбіт тұрғынның қазасына және миллиондаған адамның үй-жайсыз қалуына әкелді.
Бизнесмен және Кремльдің арнайы өкілі, бұған дейін Украинамен бейбіт келіссөздерде Мәскеудің өкілі болған Дмитриев Трампқа «соншама өмірді сақтап, оларға әсер еткені» үшін алғыс айтты.
«Гуманитарлық үлес қосуды бірге жалғастырайық; бұл біздің қолымыздан келеді», — деді Дмитриев және Мелания Трампқа Олешкиден эвакуацияланған 11 жасар баланың салған суретін сыйлады.
Ол сондай-ақ Трамптың соғыс салдарынан отбасынан ажыраған балаларды, соның ішінде Ресей ұрлап кеткен деп айыпталған балаларды қайта біріктіру жұмысын мақтады.
Украиналық депутат, Зеленскийдің партиясының парламенттегі жетекшісі және украиналық келіссөз тобының мүшесі Арахамия Олешкидегі бітім «2022 жылдан бергі ең үлкен шиеленісті төмендету» болғанын айтты.
«Біз екі тарап та бейбітшілік орнаған кезде оны қалай сақтау керектігін үйреніп жатқан серпін жасап отырмыз», — деп қосты ол.
Ол қақтығысты тоқтату жөніндегі келіссөздердің «саяси трегі» «күрделі» екенін мойындады, бірақ украиналықтар Мелания Трамптан «жалғастырып, жаңа миссиялар тауып, шиеленісті одан әрі төмендетуді» сұрап жатқанын айтты.
Іс-шара соңында Трамп Дмитриев пен Арахамияға өз президенттеріне қолма-қол тапсыру үшін екі хат берді.
Кейінірек Ақ үй Мелания Трамп қонақтарын өзі «бейбітшіліктің қуатты символдары ретінде жеке таңдаған» екі тарихи жәдігермен танысуға шақырғанын хабарлады.
Оның бірі — 1812 жылы британдықтар Ақ үйді өртегенде алып кеткен 18 ғасырдағы дәрі-дәрмек қобдишасы. «Бір кездері қарсылас болған АҚШ пен Ұлыбритания ақырында берік одақ құрды», — деді Ақ үй.
Екінші жәдігер — 1899 жылы Испания-Америка соғысын тоқтатуға сіңірген еңбегі үшін Франция елшісіне сыйға тартылған кесе.
Мелания Трамп әдетте сыртқы саясат мәселелерінде ұстамдылық танытады. Мәскеу де, Киев те оның нәзік бітімді үйлестіруге қатысуының сипаты мен ауқымын нақтылаған жоқ. Бұл — соғыс басталғаннан бергі ең ұзақ және кең ауқымды бітім.
Херсон облысының жергілікті әкімшілігінде жұмыс істейтін дереккөз BBC-ге Олешкиді эвакуациялау жұмыстары шамамен бір жыл бойы жүргізіліп жатқанын айтты.
Алайда дереккөз «белгілі бір сәтте басқа адамдар араласып, бұл негізгі жұмыс аяқталғаннан кейін болған сияқты және кейіннен жасалған ілгерілеушілікті өз еншісіне жазып ала бастағанын» айтты.
Дереккөз кімнің қандай рөл атқарғанын және процестің қай кезеңінде екенін нақты анықтау қиын екенін мойындады. Ол «бір жылға жуық келіссөздерге тікелей қатысқандарға кейіннен бұл мәселе туралы жария түрде сөйлеуге тыйым салынғанын» қосты.
Ақ үйдегі кездесуден кейін президент Зеленский Олешкидегі бітімнің сәттілігі «өте қарапайым нәрсені дәлелдегенін: Путин шайқастың тоқтағанын қаласа, ол тоқтайды» деді.
«Бұл Ресей тұтқынында ұсталып жатқан біздің адамдарымызға да қатысты. Путин қаласа, олар үйлеріне қайтады».
Америкалық шенеуніктерге жақын дереккөз де осыған ұқсас баға беріп, BBC-ге сырттай мақтауға қарамастан, «бітімді мүмкін еткен адам, бізге ұнаса да, ұнамаса да, негізінен Путин» деп меңзеді.
«Және бұл допты [Дональд] Трампқа беру үшін жасалды... оның аралық сайлауға оң әсер етуі үшін».