Мажарстан премьер-министрі Петер Мажар әлемдегі ең үздік әйел шахматшы саналатын Юдит Полгарды президенттікке ұсынуды жоспарлап отыр. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.

Мажар Полгармен дүйсенбіде кездесіп, бұл мәселені талқылайтынын айтты. «Біздің елге бірлік, бейбітшілік және барлық мажарлар мақтана алатын президент қажет», – деп жазды ол әлеуметтік желіде. «Юдит Полгардың есімі ондаған жылдар бойы талант пен табандылықтың символы болды».

Мажардың бұл мәлімдемесі жаңадан сайланған көшбасшы мен бұрынғы көшбасшы Виктор Орбан кезінде тағайындалған президент Тамаш Шуйок арасындағы айларға созылған қарама-қайшылықтан кейін жасалды.

Сәуірдегі жеңісінен бері Мажар Шуйокты отставкаға кетуге бірнеше рет шақырды, оны Орбанның «қуыршағы» деп атап, елдің демократиялық институттарын әлсіретуге жол бергені үшін сынға алды.

Өткен аптада Мажардың Тиса партиясы үштен екі көпшілік дауысқа ие болған парламент Шуйоктың өкілеттігін дереу тоқтатуды қамтитын конституциялық түзетуді қолдады. Осыдан кейін Шуйокқа түзетуге қол қою үшін бес күн берілді.

Бұл әрекетті Мажарстандағы бірнеше құқық қорғау ұйымдары, соның ішінде Human Rights Watch сынға алып, президентті қызметтен кетіруге бағытталған асығыс конституциялық өзгерістер «Фидeш дәуірін еске салады» деп ескертті. Алайда Мажар бұл өзгерістер Орбанның елге ықпалын әлсірету үшін қажет екенін айтты.

Шуйок заңға қол қойып, қызметі аяқталғаннан кейін Мажар Полгарды оның орнына ұсынды. Бұл идея алғаш рет 16 танымал мажар азаматы, соның ішінде Рубик текшесінің өнертапқышы Эрнё Рубик қол қойған ашық хатта көтерілді.

Будапеште дүниеге келген Полгар бірнеше күннен кейін 50 жасқа толады. Ол 2014 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін 25 жыл бойы әйелдер арасында әлемнің бірінші нөмірі болды. 15 жасында ол 1958 жылы Бобби Фишер орнатқан рекордты жаңартып, әлемдегі ең жас гроссмейстер атанды.

Оның ерлер үстемдік ететін шахмат әлеміндегі өрлеуі – 2002 жылы Гарри Каспаровты қоса алғанда, бірнеше ерлер әлем чемпионын жеңуі – 2026 жылы Netflix-те көрсетілген «Шахмат патшайымы» деректі фильмінде баяндалды.

Мажар одан жаңа конституция қабылданғанға дейін президент қызметін атқаруды сұрайтынын айтты. Тағайындау парламентте дауысқа салынуы керек, бірақ Тиса партиясының көпшілігіне байланысты оңай өтеді деп күтілуде. Бұл қызмет мерзімі ең көбі бес жылды құрайды.

«Режим өзгерту» уәдесімен билікке келгеннен бері Мажар мен оның орталықшыл-оңшыл Тиса партиясы Орбан дәуірінің тіректерін жоюға кірісті: бұрынғы премьер-министрге қатысы бар мемлекеттік БАҚ-тың жаңалықтар хабарларын тоқтатудан бастап, сот бақылауынсыз адамдар мен ұйымдар туралы ақпарат алуға мүмкіндік берген егемендікті қорғау кеңсесін жоюға дейін.