Маслихат депутаттығына кандидаттар сайлаушыларды сатып алғаны және бәсекелестері туралы жалған мәліметтер таратқаны үшін тіркеуден айырылуы мүмкін. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы Kursiv Media басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Аймақтық прокуратуралар 29 қарашадағы кезектен тыс сайлау алдындағы үгіт ережелерін түсіндіру барысында осыны еске салды. Сайлау алдындағы үгіт 1 қарашада сағат 18:00-де басталып, 28 қарашада сағат 00:00-де аяқталады. Прокуратура сайлау заңнамасының сақталуын науқанның барлық кезеңдерінде қадағалайды.
Үгіт кезінде сайлаушыларға тегін немесе жеңілдік жағдайларымен тауарлар, қызметтер және бағалы қағаздар ұсынуға, лотереялар мен қайырымдылық акцияларын өткізуге, ақша төлеуге немесе осындай артықшылықтарды уәде етуге тыйым салынады.
Прокуратурада түсіндіргендей, мұндай әрекеттер тиісті емес сайлау алдындағы үгітке жатады және Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодекстің 122-бабының 2-бөлігі бойынша жауапкершілікке әкеп соғады.
Сайлау науқаны үшін арнайы дайындалған баспа және иллюстративтік материалдарды, белгішелерді, тулар мен кішкентай туларды тегін таратуға ерекшелік қарастырылған.
Бұл ретте салдар әкімшілік жазамен шектелуі мүмкін емес. Егер сот сайлаушыларды сатып алу немесе кандидаттардың, олардың сенімді өкілдерінің немесе саяси партиялардың басқа кандидаттың ар-намысы мен қадір-қасиетіне нұқсан келтіретін жалған мәліметтер тарату фактілерін анықтаса, сайлау комиссиялары кандидаттың немесе партиялық тізімнің тіркелуін жоюы не адамды тізімнен шығаруы мүмкін.
Заң кандидаттардың, олардың сенімді өкілдерінің және саяси партиялардың үгіт жүргізу құқығын қорғайды. Бұл қызметке кедергі келтіргені үшін ӘҚБтК-нің 103-бабы бойынша жауапкершілік қарастырылған.
Кандидаттар мен партиялар туралы көрінеу жалған мәліметтер тарату немесе сайлау нәтижесіне ықпал ету мақсатында олардың ар-намысына, қадір-қасиетіне және іскерлік беделіне нұқсан келтіретін басқа да әрекеттер ӘҚБтК-нің 104-бабына жатады.
Сонымен қатар, жеке және заңды тұлғаларға кандидаттар мен партияларға олардың жазбаша келісімінсіз сайлау алдындағы қызметке байланысты қызметтер көрсетуге тыйым салынады. Бұл үшін ӘҚБтК-нің 118-бабы бойынша жауапкершілік қарастырылған.
Кодекстің жекелеген баптары жауапкершілікті белгілейді:
Барлық баспа үгіт материалдарында оларды шығарған ұйым, басып шығару орны, тиражы, тапсырыс берушілер және төлем көзі туралы ақпарат болуы тиіс.
Онлайн-платформалардың пайдаланушыларына қатысты бұл талаптар, егер олар үгіт материалдарын шарттық негізде дайындаса, қолданылады.
Бұқаралық ақпарат құралдары сайлау науқанын объективті жариялауға және кандидаттың немесе партияның ар-намысына, қадір-қасиетіне және іскерлік беделіне көрінеу нұқсан келтіретін үгіт материалдары мен басқа да ақпаратты жариялаудан бас тартуға міндетті.
Сондай-ақ тегін теріске шығаруды жариялау мүмкіндігін беру қажет. Баспа басылымында ол жақын нөмірде — теріске шығарылатын материал болған сол көлемде, сол қаріппен және сол орында шығуы керек.
Бұл талаптарды бұзғаны үшін ӘҚБтК-нің 112-бабы бойынша жауапкершілік қарастырылған.
ӘҚБтК-нің 101-126-баптары бойынша сайлау құқықтарын бұзу туралы әкімшілік істерді қозғау прокурордың айрықша құзыретіне жатады.
Бұл ретте азаматтар тікелей сотқа өз бетінше жүгінуге құқылы. Бұл жағдайда іс прокурордың қаулысынсыз, бірақ оның міндетті қатысуымен қаралады.
Прокуратурада анықталған әрбір бұзушылық фактісі бойынша заңда қарастырылған шаралар қабылданатынын мәлімдеді.
Бұған дейін «Курсив» маслихаттарға сайлауға 11 мыңға жуық кандидат тіркелгенін хабарлаған — орта есеппен бір мандатқа үш адамнан. Қазақстандықтар 228 маслихатта 3447 депутатты сайлауы керек. Дауыс беру 29 қарашада өтеді, ал 28 қараша үнсіздік күні болады.