Нью-Йорк мэрі Зоран Мамдани сәрсенбі күні Халықаралық қылмыстық сотқа (ХҚС) қолдау білдіріп, федералды билікті Бенджамин Нетаньяху қалаға күзде келсе, соттың ордерін орындауға шақырды. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
«Мен федералды үкіметті Халықаралық қылмыстық сотқа қосылып, осы ордерді де, ХҚС-тың кез келген басқа ордерін де орындауға шақырамын», — деді Мамдани сәрсенбі күнгі баспасөз мәслихатында журналистерге.
Бұл сөздер Мамданидің әлеуметтік желідегі бейнеүндеуінде Израиль премьер-министрін «соғыс қылмыскері» деп атап, оны «Нью-Йоркте құп көрмейтінін» айтқаннан кейін 24 сағаттан аз уақыт өткенде айтылды. Мэр өз мәлімдемесінде Нетаньяху қыркүйекте Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас Ассамблеясына қатысса, Нью-Йорк полициясына оны тұтқындауды бұйыруға заңды құқығы жоқ екенін мойындады.
Мамдани бұған дейін өзінің әкімшілігі Нетаньяхуды тұтқындай алатынын анықтау үшін қалалық заңгерлермен «келіссөз жүргізіп жатқанын» айтқан болатын. Бұл оның былтырғы мэрлік сайлауалды науқаны кезінде берген уәдесі еді.
Сәрсенбі күні Мамдани Израильдің Газадағы соғыс қылмыстарының Нью-Йорк қаласына еш қатысы жоқ деген сыншылардың пікірін жоққа шығарды. Оның айтуынша, Израильдің Газадағы әрекеттері «көптеген нью-йорктіктердің ар-ұжданын, адамгершілігін және жай ғана адамдығын ренжітті».
Мамданидің Нетаньяху туралы мәлімдемелері АҚШ-тың муниципалды басшысы үшін ерекше болды және палестиналықтардың құқықтарын қолдау оның негізгі саясаты болып қала беретінін көрсетті.
Оның АҚШ үкіметінің Нетаньяхуды тұтқындауын талап етуі израильшіл шенеуніктердің айыптауы мен келеке етуіне ұшырады. Палестинаны қолдаушылардың реакциясы аралас болды — кейбіреулер мэрдің сейсенбідегі мәлімдемесін «моральдық айқындығы» үшін мақтаса, басқалары оның Израиль көшбасшысын тұтқындауға уәдесінен бас тартқанына көңілі толмады.
«Мэр өз ісімен айналысуы керек», — деді Израильдің БҰҰ-дағы бұрынғы халықаралық өкілі Джонатан Харунофф NY1 арнасына, оны «саяси театр» деп айыптады.
Пенсильваниядан келген Джон Феттерман, Сенаттағы ең табанды израильшіл демократтардың бірі, Мамданиді «клоун» деп атап, «отыруы керек» деді.
«Америка тіпті сол бұзылған соттың мүшесі емес», — деді Феттерман Fox News-ке берген сұхбатында. «Бұл сіздің құзырыңыз емес».
Израильшіл Нью-Йорк штатының заң шығарушысы Симха Эйхенштейн бұған дейін штаттық бас прокурорды Мамданидің Нетаньяху туралы пікірлерінің штат заңын бұзғанын тексеруге шақырған болатын.
ХҚС 2024 жылы Нетаньяху мен бұрынғы қорғаныс министрі Йоав Галлантқа қатысты ордер шығарып, оларды соғыс қылмыстары мен адамзатқа қарсы қылмыстарда, соның ішінде «соғыс әдісі ретінде аштыққа ұшырату, ... кісі өлтіру, қудалау және басқа да адамгершілікке жатпайтын әрекеттерде» айыптады.
«Мен премьер-министр Нетаньяху Гаагаға тиесілі деп санаймын», — деді Мамдани New York Times-қа өткен аптада, сот орналасқан Нидерланд қаласын меңзеп.
АҚШ та, Израиль де ХҚС-тың мүшесі емес. АҚШ үкіметі бұл сотқа ұзақ уақыт бойы қарсы болып келеді, ал мемлекеттік хатшы Марко Рубио осы айда басқа елдерге қысым көрсету арқылы оны «жоюмен» қорқытты.
Мамдани өз әкімшілігінің ХҚС ордерін орындауға құқығы жоқ деген қорытындыға келгенін айтты, бірақ жауапкершілікті Трамп әкімшілігіне жүктеді.
«Біздің бұл ордерді орындауға тәуелсіз заңды құқығымыз жоқ екені анық», — деді ол сейсенбідегі мәлімдемесінде. «Алайда федералды үкіметтің бұл құқығы бар — мен оларды ХҚС-қа қосылып, осы ордерді орындауға шақырамын».
Дональд Трамп мұны істемейтінін айтты. Нетаньяху «АҚШ аумағында тұтқындалмайды», — деді президент осы аптаның басында әлеуметтік желідегі жазбасында, Израиль премьер-министрі «Иран Ислам Республикасына қарсы күресіп жатқанын» және «тұтқындалуы керек жалғыз адамдар — Иранды бұрын-соңды болмаған өлім мен қиратуға әкелген адамдар» екенін қосты.
Нетаньяху бұған дейін Мамданидің қауіп-қатеріне «алаңдамайтынын» айтқан, ал оның кеңсесі өткен аптадағы мәлімдемесінде мэр «өзінің ақымақтығынан жұртшылықтың назарын аударуға және еврей мемлекетінің және Таяу Шығыстағы жалғыз демократияның көшбасшысына шабуыл жасауға қызығушылық танытқандай» деді. Ол ХҚС-ты «ойын соты» деп атады.
Сотты қолдаушылар Мамданидің трибуналдың миссиясын қолдау әрекеттерін мақтады.
«Менің мэрим кез келген Нью-Йорк мэрі Владимир Путин немесе басқа айыпталған соғыс қылмыскері Нью-Йоркке келуді жоспарласа, не істейтінін істеп жатыр», — деді тағы бір заңгер Адил Хак. «Ол барлық заңды жолдарды зерттеп, барлық заңды нұсқаларды таусып жатыр. Егер оның қолы байланған болса, ол өз дауысын пайдаланады».