Малайзия сейсенбі күні шамамен 1500 Мьянма азаматын қайтара бастағанын үкімет растады. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Бұл топ Куала-Лумпур «өз еркімен» оралуға келісті деген 5000 Мьянма азаматының алғашқы легі. Малайзияда антимигранттық көңіл-күй айтарлықтай күшейген кезде, құқық қорғау ұйымдары бұл қадам мигранттар мен баспана іздеушілерді соғыс жүріп жатқан елге қайтарып, олардың қауіпсіздігіне төнуі мүмкін деп алаңдаулы.
БҰҰ мен құқық қорғау ұйымдарының алаңдаушылығы
БҰҰ да, құқық қорғау ұйымдары да сейсенбі күні алаңдаушылық білдірді. Олардың айтуынша, бұл топ 2021 жылдан бері азаматтық соғыс жүріп жатқан Мьянмада қауіпті қарсы алуға тап болуы мүмкін.
Малайзия да, Мьянма да бірінші топтағы рохинджалардың санын ресми түрде нақтылаған жоқ. Құқық қорғау ұйымдары оларды геноцид деп атаған қудалауға ұшырайтын елге қайтарылуы мүмкін деп алаңдайды. БҰҰ мәліметінше, Малайзиядағы 190 000 Мьянма босқыны мен баспана іздеушісінің үштен екісін мұсылман азшылық тобы — рохинджалар құрайды.
Көптеген рохинджа 2017 жылы әскерилердің қатал қудалауы кезінде Малайзияға қашқан болатын.
Кемелер мен автобустар
Сейсенбі күні түстен кейін AFP тілшілері бұған дейінгі қайтару операциясында пайдаланылған Мьянма әскери-теңіз күштеріне тиесілі үш кеменің Малайзияның Лумут әскери-теңіз базасынан шыққанын көрді. Мьянма азаматтары әскери-теңіз базасында рәсімделіп, полиция қоршауымен Мажлис Пербандаран Манжунг стадионына келген ондаған автобусқа мінгізілді.
Малайзияның ішкі істер министрлігі қайтару жұмыстары жүріп жатқанын растады.
Министрлік мәлімдемесінде қайтару Малайзиядағы шетелдік баспана іздеушілердің «мұраға қалған мәселесін» шешу жоспарының бөлігі екенін айтты. Олардың 95%-ы Мьянмадан келген.
«Бұл ұзақ уақыттан бері шешілмей келе жатқан мәселе ұлтқа айтарлықтай қаржылық жүктеме салып, ауыр әлеуметтік дағдарыстар тудырып, Малайзия халқы үшін нақты қауіпсіздік қатерлерін тудырды», — делінген мәлімдемеде.
БҰҰ-ның адам құқықтары жөніндегі басшысының үндеуі
Женевада БҰҰ-ның адам құқықтары жөніндегі басшысы Фолькер Тюрк Малайзияны бұл процесті дереу тоқтатуға шақырды. Ол жердегі жағдайдың ауырлығын ескере отырып, ешкімді Мьянмаға депортациялауға болмайтынын айтты.
«Адам құқықтарының ауыр бұзылуы мен қиянатқа ұшыраған, көптеген адам қайтып оралғанда тағы да сол зорлық-зомбылыққа тап болу қаупіне шынымен ұшырайтын елге ешкімді күштеп қайтаратын уақыт емес», — деді ол мәлімдемесінде.
«Жағдай қауіпсіз әрі тұрақты болудан алыс, және осындай жағдайда кез келген қайтаруды шынымен ерікті деп санауға бола ма деген сұрақ терең күмән тудырады.
«Өз өмірлері үшін қорқып Мьянмадан қашқан жүздеген мың адам қорғалуы тиіс, олардың шетелде баспана мен қорғау іздеуге деген іргелі адам құқықтары тиісінше қарастырылуы керек».
Жоспар қалай жарияланды
Малайзия премьер-министрі Анвар Ибрагим шілде айында Мьянма 5000 рохинджаны қайтаруға келіскенін жариялаған болатын. Жоспар билік Куала-Лумпурдағы БҰҰ-ның босқындар жөніндегі агенттігі кеңсесінің сыртына жиналған 100-ден астам рохинджаны ұстағаннан кейін жарияланды.
Олар Пенанг штатының солтүстігіндегі бейресми қоныстан шығарылу қаупіне тап болған соң көмек сұраған еді. Кейін шенеуніктер олардың жарамды БҰҰ құжаттары бар екенін растаған соң босатылды.
Мьянма осы айдың басында БҰҰ мен құқық қорғау ұйымдарының сынынан кейін шетелде қоныс аударған азаматтарының «қауіпсіз әрі лайықты» оралуына уәде берді.
Өткен аптада 160-тан астам азаматтық қоғам ұйымы бірлескен мәлімдемесінде Малайзия үкіметін Мьянмадағы жергілікті жағдай туралы азаматтық ұйымдармен келіссөз жүргізгенше «депортацияны дереу тоқтатуға» шақырды.
Оңтүстік-Шығыс Азиядағы ең үлкен босқын популяциясының бірін паналатып отырған Малайзия 1951 жылғы Босқындар туралы конвенцияға қол қоймаған және босқын мәртебесін ресми түрде мойындамайды.