29 тамыз – Майкл Джексонның туған күні. Музыка индустриясы үшін бұл күн «Thriller» мен «Bad» альбомдарын қайта тыңдауға, ал мода индустриясы үшін Джексонның жеке гардеробын өнердің жеке түріне айналдырғанын еске алуға себеп болды. Ақ перчатка, қызыл былғары күрте, эполетті әскери кительдер және 45 градусқа еңкейуге мүмкіндік беретін лоферлер – мұның бәрі оның музыкасынан бөлек өмір сүріп, подиумдарда, клиптерде және сән үйлерінің коллекцияларында пайда болуды жалғастыруда. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы Kursiv Media басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Майкл Джексон 1960-жылдардың аяғында Motown студиясының қолдауымен «Jackson 5» тобында ағаларымен бірге өнер жолын бастады. Топ қалай көрінді? Ашық принттер, кең жағалар, клеш шалбар – сол кездегі моданың тән белгілері. Бірақ сол кездің өзінде, кейінірек Джексонмен жұмыс істеген адамдардың айғақтары бойынша, ол мода тарихы мен өнерден шабыттанып, тек сахналық трендтерге емес, өзінің жеке гардероб көзқарасын қалыптастырды.
1970-жылдардың аяғы, «Off the Wall» альбомының шығуы. Альбомның әйгілі мұқабасында Майкл Джексон – талғампаз қара смокинг, ақ көйлек және атлас галстук-бабочка киген, бірақ қысқартылған шалбар мен ақ шұлық, қара туфли киген. Әнші әрқашан дерлік сахнаға қысқартылған шалбар мен контрастты шұлықпен шығатын – тіпті артқы қатардағы көрермендерге оның аяқтарының қимылын көруге мүмкіндік беру үшін.
1983 жыл, бетбұрыс сәті: Motown лейблінің 25 жылдығына арналған телешоуда «Billie Jean» хитымен өнер көрсету кезінде Джексон сахнаға алғаш рет ақ перчаткамен (біреумен!) шықты, ол толығымен стразалармен кестеленген. Осы сәттен бастап перчатка оның бейнесінен ажырамас бөлікке айналды – олар оның гардеробында бүкіл мансабы бойы қалды, ал ол қайтыс болғаннан кейін аукциондарда $100 мыңнан $420 мыңға дейінгі рекордтық сомаларға сатылды. Жақында әйгілі перчатканың қайтадан аукционға қойылатыны туралы ақпарат пайда болды – енді Абу-Дабиде, биылғы желтоқсанда. Болжамды құны – $40-60 мың.
Әрі қарай Джексонның костюмдері тек күрделене түсті – ой жағынан да, орындау техникасы жағынан да. «Thriller» альбомының дәуірі қара кірістірулері бар культтік қызыл былғары күртені сыйлады – кейінірек «Bad» туры үшін Джексонның костюмерлері оны музыка ырғағымен жарқырап, пульсацияланатындай етіп қайта жасады. «Bad» турының өзі оның гардеробына белдіктер мен ілгектері бар байкер күртесін қосты (метрода қатты әрі қатал қимылдайтын клиптегі сол бейне).
Келесі жылдар – «Dangerous», «HIStory», Grammy және Ақ үйдегі өнер көрсетулер – сахнаны салтанатты алаңға айналдырды: алтын кестелері, эполеттері және түймелеріндегі тәждері бар әскери кительдер, Майкл Джексонның өз сөзі бойынша, британдық геральдика мен монархия тарихынан шабыттанған. Дизайнер Майкл Буш өзінің «Король стиля: Одевание Майкла Джексона» кітабында әншінің «британдық әскери тарихқа ғашық болғанын» жазды.
Айтпақшы, Майкл Буш туралы: ол және оның әріптесі Деннис Томпкинс Джексонның костюм суретшілері болды шамамен 25 жыл бойы – олардың өз сөздері бойынша, олар оған ондаған мың зат тігіп берді, әрқайсысы жеке өлшемдер бойынша және әдетте тек бір рет көпшілік алдында көрінуге арналған. Дәл олар «Smooth Criminal» үшін культтік ақ костюм мен федораны жасап шығарды, ал Джексонмен бірге тіпті сахнада әйгілі 45 градусқа еңкейтуді орындауға мүмкіндік беретін арнайы аяқ киімге патенттің иелері болды.
Ал хрусталь стразалармен кестеленген сол перчатканы костюмер Билл Уиттен жасады.
Джексон 2009 жылы қайтыс болғаннан кейін тек бұл перчатка ғана емес, оның көптеген басқа сахналық костюмдері де бірнеше рет ірі аукциондардың басты лоттарына айналды: мысалы, «Thriller» клипіндегі күрте Калифорниядағы Julien`s Auctions аукционында 1,8 миллион долларға сатылды, ал 55 затты Леди Гага сатып алды – оның айтуынша, артистің мұрасын мұқият сақтау үшін.
Дегенмен, Джексонның модаға әсері ностальгиямен шектелмейді – ол келесі ұрпақ дизайнерлерінің жұмыстарына жүйелі түрде «еніп жатыр». Ең айқын мысал – Louis Vuitton-ның 2019 күз-қыс коллекциясы, оны Вирджил Абло (сол кезде үйдің ерлер желісінің креативті директоры) толығымен Джексонға оммаж ретінде құрды: подиум «Billie Jean» клипіндегі Нью-Йорк қиылысын қайта жасады, қонақтарға шақыру ретінде стразалы перчаткалар жіберілді, ал коллекцияның өзінде кристаллдармен көмкерілген костюмдер мен свитшоттар болды.
«Артқы фонда Майклдың әні ойнағанда, киім өзгереді – көйлек те, аяқ киім де, шалбардың отырысы да. Музыка – кілт», – деді Абло, Майкл Джексонның мұрасына жүгінуін түсіндіре отырып.
Рас, бұл оқиға онша жағымды жалғаспады: Louis Vuitton көрсетілімінен кейін көп ұзамай артисті айыптайтын «Покидая Неверленд» деректі фильмі шықты, және LVMH оның бейнесіне тікелей сілтейтін заттарды сатуға шығармау туралы шешім қабылдады.
Тағы бір мысал – Бейонсенің 2016 жылы Super Bowl 50-де Dsquared2-ден алтын әскери фурнитурасы бар былғары күртеде шығуы: көпшілік бірден бұл бейнеде Джексонның 1993 жылғы Super Bowl XXVII-дегі өнер көрсетуіне тікелей сілтеме бар деп есептеді, дегенмен дизайнерлердің өздері, Дин мен Дэн Кейтендер, кейінірек әскери эстетиканың сәйкес келуі арнайы ойластырылмағанын айтты.
Оның бейнесімен тікелей немесе жанама диалогты жалғастыратындардың тізімін ұзақ жалғастыруға болады: сахналық бейнені жеке туынды ретінде құратын Канье Уэст пен Леди Гагадан бастап, оның портреттері бар капсулалық коллекциялар шығарған Supreme сияқты стрит-брендтерге дейін. Барлық осы үндеулердегі ортақ идея – Майкл Джексон алғашқылардың бірі болып бекіткен: сахналық костюм әннің өзінен кем емес әңгіме айта алады.
2026 жылы Джексонның стилі туралы әңгімеге жаңа себеп қосылды – басты рөлде оның жиені Джаафар Джексон ойнаған «Michael» байопигі. Костюм суретшісі Марси Роджерс командасымен бірге архивтік материалдар мен түпнұсқа маталарға сүйене отырып, белгілі бейнелерді қолмен қайта жасады – «Thriller»-дегі қызыл былғары күрте, «Bad» дәуіріндегі байкер күртесі, «Smooth Criminal»-нің ақ костюмі мен федорасы, 1984 жылғы Grammy-дегі салтанатты әскери кительдер.