Ливиялық әскери қолбасшы Халифа Хафтардың ұлы батыс Ливиядағы отын қоймалары мен электр станцияларына дрон шабуылдарын жасаған «террорлық ұя»-ға басшылық етті деген айыптаулар Триполидегі Ұлттық бірлік үкіметінің (GNU) Хафтармен елді біріктіру жоспарын жалғастыру ниетін бұзды. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.

Сaddam Хафтар — «Ливия ұлттық армиясы» (LNA) деп аталатын құрылымның қолбасшысының орынбасары. АҚШ оны Ливияның қауіпсіздік, сот және саяси институттарын біріктіру жоспарындағы маңызды тұлға ретінде көре бастаған.

Алайда тамыз айындағы бірнеше дрон шабуылы елдің батысында электр қуатының үзілуін ушықтырып, премьер-министр Абдул Хамид Дбейба басқаратын GNU-ға халықтың қысымын күшейтті.

Ливия 2011 жылы полковник Муаммар Каддафи құлағаннан кейін шығысқа — Хафтар бақылайтын аймаққа, және батысқа — GNU басқаратын аймаққа бөлініп қалды. Мұнайға бай ел сыбайлас жемқорлық, милиция, мигранттарды тасымалдаушылар және түрлі сыртқы күштердің қолында қалды.

Дональд Трамптың Африка жөніндегі кеңесшісі Массад Булос екі ливиялық үкіметті біріктіру жоспарын ұсынды: шығыстан Хафтар президент болып, батыстан Дбейба әулетінің бір мүшесі премьер-министр болады. Булос Ливияда әулеттік элитаны бекітетін жылдам шешім ұсынып отырғанын жоққа шығарды. «Бұл әулеттер немесе есімдер туралы емес», — деді Булос Хафтар-Дбейба келісімі туралы сұраққа жауап беріп, содан кейін: «Ақыр соңында, бұл — белгілі бір лауазымда болуы тиіс жеке тұлғалар», — деп қосты.

Алайда дрон соққылары, айыптауларға қарағанда, Хафтардың Дбейба Булос жоспарын тежеп отырғанына ашулануынан және Триполидің оңтүстік Ливиядағы тайпаларды оның күштеріне шабуыл жасауға және өлтіруге шақырғанынан туындаған.

Тамыз айында бес күннен астам уақыт бойы дрондар Батыс Ливиядағы Завия мұнай станциясы мен отын қоймаларына шабуыл жасады. Дрон соққылары Триполидің батысындағы Завия мұнай кешеніндегі бензин сақтайтын резервуарға тиіп, үлкен өрт тудырып, резервуар құлады. Ливияның Ұлттық мұнай корпорациясының мәліметінше, соққы кезінде резервуарда шамамен 4,5 миллион литр отын болған.

5 қыркүйекте GNU оңтүстік Триполиде үш ливиялықты және бір испан азаматын Триполи әуежайына шабуыл жасауды қамтитын жоспарға қатысты деген айыппен ұстады. Бүкіл топ бес испандық пен төрт ливиялықтан тұрған деп есептелді. Ұсталған үш ливиялық LNA құрамындағы Тарек бен Зияд бригадасына тиесілі болған. Жоспар туралы сұхбаттардан алынған ақпарат және Сaddam Хафтардың тек Ливиядағы рөлі «алтын кені» деп сипатталып, Халифа Хафтарды әлсіретуге қабілетті.

GNU дереккөздері айыпталғандар Сaddam Хафтар үшін жұмыс істегенін айтты. «Ресми шешім қабылданған жоқ, бірақ анықталған нәрселерді ескерсек, Сaddamмен жұмыс істеу мүмкін емес», — деді дереккөздер.

Бұл айыптаулар Сaddam Хафтардың Булос жоспарындағы рөліне ғана емес, сонымен қатар БҰҰ қолдаған 4+4 келіссөздеріне де нұқсан келтіреді. Бұл келіссөздер Ливияның төрт негізгі саяси институтын қамтып, тамызда екі жыл ішінде сайлау өткізу туралы келісімге әкелді. БҰҰ Қауіпсіздік кеңесі мақұлдаған келісім сайлау жолындағы бұрынғы кедергілерді жеңіп, өзгеріс әкелуге қабілетті негізгі ойыншылардың қолдауына ие болды.

БҰҰ қолдайтын Ливия GNU-ның саяси істер жөніндегі мемлекеттік министрі Уәлид Эллафи сайлауды жақтайды. «Біздің 4+4 процесін қолдауымыз оның БҰҰ қолдаған шеңбер ретіндегі рөліне негізделген. Ол сайлауға және халық еркінен туындайтын саяси легитимділігі бар институттарға жол ашатын практикалық нәтижелерге қол жеткізудің жаңа тәсілін ұсынады — құқық бұзушылықтарды елемейтін немесе зардап шеккендердің құқықтарын шегеретін саяси реттеу ретінде емес», — деді ол.

Ол 2014 жылғы соғыс кезінде Бенгазиде 9 000 отбасының қоныс аударуы сияқты ұзаққа созылған наразылықтарды елемейтін элиталық шығыс-батыс саяси келісіміне қарсы.

Диверсия операциясы туралы айыптаулар шығыста Халифа Хафтардың үш ұлы арасындағы билік күресін ушықтыруы мүмкін.

Сaddam Хафтар әкесінің ең ықтимал мұрагері саналады, ең көп ресурсқа ие, Біріккен Араб Әмірліктерінің қолдауына сүйенеді және осы уақытқа дейін саяси тректерде басым болды. Алайда оның ағайындары Халид пен Белқасым — Мысырмен көбірек одақтас, Біріккен Араб Әмірліктерінен гөрі — жақында оның үстемдігіне қарсы шыға бастады.