Ирландиялық актер Лиам Нисон 2017 жылы The New York Times газетіндегі Туамдағы (Голуэй графтығы) ана мен бала мекемесі туралы мақаланы оқығанда қатты таңырқап, ұялғанын әлі күнге дейін есінде сақтап жүр. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.

Мақалада әуесқой жергілікті тарихшы Кэтрин Корлестің ирландиялық монахинялардың қатыгездігі мен немқұрайлылығын әшкерелеу науқаны баяндалған. Оның тергеуі жүздеген баланың беймәлім бұқаралық қабірге жерленуіне әкелді.

«Менде өте күшті сезім болды, — деді Нисон The Guardian-ға. — Мен ирландиялықпын, католик шіркеуінде тәрбиелендім, сондықтан шындықтың ашылуына және белгілі бір жауапкершіліктің болуына деген терең ұялу мен міндет сезімі пайда болды».

Бұл актерді — бұрынғы шіркеу қызметшісін — киноиндустриядағы беделін пайдаланып, алғаш рет продюсер болуға итермеледі. Ол мақаланы опциялап, Корлестің үйіне барып, оқиғаны экранға шығару үшін команда жинады.

Тоғыз жылдан кейін нәтижесі — «The Lost Children of Tuam» («Туамның жоғалған балалары») көркем фильмі. Ол осы аптада Ирландияда, келесі айда Ұлыбританияда шығады. «Бұл әлемге танылуы тиіс өте маңызды оқиға еді және қаза тапқан жүздеген сәби мен балаға дауыс беру керек болды», — деді Нисон.

Фильмнің шығуы 5000 шаршы метр (53 820 шаршы фут) аумақта жалғасып жатқан қазба жұмыстарымен тұспа-тұс келді. Бұл жерде Bon Secours ордені 1925-1961 жылдар аралығында St Mary's ана мен бала үйінде қаза тапқан 796 сәбиді жерлеген деп есептеледі.

Халықаралық сот-медициналық археологтар мен басқа да мамандар тобы өткен жылы жұмысты бастағаннан бері 99 сәби мен баланың қаңқа қалдықтарын тапты. Бұл — Корлестің зерттеулерінің, сот комиссиясының және Ирландия мемлекетінің аман қалғандар мен қаза тапқандардың туыстары үшін шындық пен әділеттілікке ұмтылу уәдесінің нәтижесі.

Бұл Ирландия бойынша мемлекеттік және діни мекемелерде әйелдер мен балаларға қатыгездік көрсетілгені үшін кең ауқымды есеп берудің бір бөлігі. Алайда Туам өзінің сұмдық детальдарымен ерекшеленеді — кейбір сәбилер пайдаланылмайтын жерасты септик резервуарына жерленген — және оны әшкерелеген әйелдің табандылығымен.

Нисонның айтуынша, Корлесс жауап іздеуде ешқашан «жоқ» дегенді қабылдамаған. «Оның мемлекет пен шіркеу арасындағы қарым-қатынасты қамтитын осы қатыгездікті ашу үшін жүргізген детективтік жұмысы таңғажайып еді».

Дэн Барридің The New York Times мақаласына негізделген фильм Корлестің — жергілікті тарихқа қызығушылығы бар бұрынғы тоқыма фабрикасының хатшысының — эссе жазу үшін осы аумақты зерттей бастағанын баяндайды. Шенеуніктер мен Bon Secours ордені оны алдап-арбады, бірақ Корлесс 1961 жылы мекеме жабылып, бұзылғанға дейін 796 баланың жерлеу жазбаларынсыз қаза тапқанын анықтады.

Ребекка Ленкевич жазған және Фрэнк Берри режиссерлік еткен фильмнің алғашқы рецензиялары оны сезімтал және толқытарлық деп бағалайды. Ағылшын актрисасы Моника Долан басты рөлде күшті ойын көрсеткен.

«Ол керемет — сондай табиғи, қарапайым, — деді Корлесс. — Ол мені қандай болсам, солай бейнеледі. Оның ағылшын акценті бар, сондықтан ол менің сөйлеу мәнерімді қалайша дәл жеткізді?»

Оның күйеуі Эйданды ойнаған Эндрю Беннетт те оның мінезін және жұптың қарым-қатынасын дәл жеткізген, дейді ол.

Корлесс фильмді үш рет көрді — отбасы мен аман қалғандар үшін екі жеке көрсетілім, және шілдеде Galway Film Fleadh фестиваліндегі премьера, онда фильм үздік ирландиялық фильм атанды. «Мен сондай қобалжыдым, бірнеше рет көруім керек болды», — деді ол.

«Біз қарапайым адамдармыз. Біздің фермамыз бар. Біз туралы фильм түсірілуі — бұл керемет еді. Ол үлкен құрметпен жасалған, кейбір кішкене әзілдер де бар, және ол адамдарға әсер етеді, сізді қатты толқытады».

Режиссер Берри фильм Корлестің адалдығы мен табандылығын көрсететінін айтты. «Оның жұмысы Ирландия туралы көптеген өте ауыр шындықтарды ашты. Бұл шындықты айтудың бір жолы, бірақ шабыттандыратын басты кейіпкермен. Бір адамның таңғажайып нәрселерге қол жеткізе алатынын көрсетеді».