Квебек сайлаушылары провинциялық сайлауда дауыс беруде. Сауалнамалар дұрыс болса, Канададан тәуелсіздік туралы референдумды екі жыл ішінде өткізуді уәде еткен партия жеңіске жетуі ықтимал. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.

Егер сауалнамалар дұрыс болса, Парти Квебекуа (PQ) шамамен тоғыз миллион халқы бар провинцияның үкіметін құрады. Бұл сепаратистік қозғалыстың франкотілді аймақта он жылдан астам уақыттан кейін билікке келуі болады.

Дүйсенбідегі сайлауда PQ жеңіске жетсе, Квебек пен федералды үкімет арасында тіл мен бірегейлік мәселелері бойынша қайтадан қызу тартыстар басталуы ықтимал.

Квебек саясатында ұзақ уақыт бойы әлсіреген күш болып саналған PQ өзінің қайта жандануына партия көшбасшысы Пол Сен-Пьер Пламондонға қарыздар. 49 жастағы Оксфордта білім алған заңгер және полиглот өзін TikTok-та белсенді X ұрпағының өкілі ретінде көрсетіп, биылғы жылдың басында отставкаға кеткен Квебектің ұзақ уақыт қызмет еткен премьері Франсуа Леголға қарсы қойды.

Сарапшылардың айтуынша, Сен-Пьер Пламондонның сайлаудағы табысы оның сепаратист болғанынан емес – сайлаушылардың көпшілігі тәуелсіз Квебекті қолдамайды – оның бірегейлік мәселелеріне оңшыл көзқарасынан туындап отыр.

Ол иммигранттарды Квебектің толып кеткен мектептері, қылмыстың өсуі және тұрғын үй бағасының күрт өсуі үшін кінәлады, сонымен бірге иммиграция деңгейін қысқартуға және мұғалімдер мен олардың оқушыларының денесіндегі «көзге түсетін» діни рәміздерге тыйым салуға уәде берді. Ол солшыл Quebec Solidaire партиясынан келген сыншыларын «woke» деп мазақтап, тіпті оңшыл радикалды колумнистердің сөздерін қайталай бастады.

Радио жүргізушісі Патрик Лагасенің айтуынша, провинциядағы көптеген адамдар Сен-Пьер Пламондонның риторикасымен келіседі, тіпті ол PQ-ның социал-демократиялық тамырынан ауытқыған болса да. «Квебектіктердің көпшілігі дәстүрлі түрде өздерін солшылдар қатарында санайды. Алайда олар жүйелік расизм мен діни мінез-құлықты сыйлау сияқты әлеуметтік мәселелерде барған сайын оңшыл бола түсуде. Олар бұл мәселелерде қатайып кетті және солшылдардың бірегейлік мәселелеріне соңғы кездегі құмарлығын өздеріне жат санайды», – деді Лагасе.

Сен-Пьер Пламондонның танымалдылығына ең үлкен кедергі – оның PQ үкіметінің бірінші мерзімінде референдум өткізу туралы жиі қайталайтын уәдесі. Квебектіктердің басым көпшілігі мұндайды жақын арада қаламайды – әсіресе Канада АҚШ-пен сауда соғысында тұрған кезде. Провинция өткен жылғы федералды сайлауда сепаратистік Bloc Québécois-тен гөрі либерал көшбасшысы Марк Карниге дауыс берді, дәл Карнидің Трамп әкімшілігіне қарсы «шынтақтарын көтеру» ұстанымына байланысты.

Бірақ PQ үшін Дональд Трамп алдымен қарғыс, кейін сый болды. Науқанның басында Сен-Пьер Пламондон Трамп билікте болғанша референдум өткізбейтінін айтып, мәселені бәсеңдетті және иммиграция мен иммигранттарға шабуыл жасауға назар аударуға мүмкіндік алды.

Партия сондай-ақ Монреальдің сенімді либералдық аймағынан тыс жерде оңшыл ұлтшыл дауыс үшін төрт жақты бәсекеден ұтыс алды – әсіресе Квебек қаласының айналасында, онда жаңадан құрылған Parti Conservateur du Québec айтарлықтай ілгерілеуге қол жеткізді. «Парти Квебекуа зор дауыс бөлінуінен ұтыс алып отыр, өйткені PQ-ны ұнатпайтындар кімге дауыс беретіні туралы келісе алмайды», – деді сауалнама талдаушысы Филипп Фурнье.

PQ келесі провинциялық үкіметті құруы ықтимал болғанымен, оның қандай мандатқа ие болатыны әлі белгісіз. Сауалнамалар партияны шамамен 30% деңгейінде көрсетіп отыр, бұл көпшілік үкімет үшін ықтимал шектен сәл төмен.

Қалай болғанда да, Сен-Пьер Пламондон федералды үкіметпен қақтығысқа негіз дайындап отыр. Ол Квебектің лейтенант-губернаторы (провинциядағы Британ тәжінің өкілі) кеңсесін қаржыландыруды тоқтату туралы ойланып, провинцияның монархиямен байланысын жою туралы заң енгізуге уәде берді. Сепаратистер мұны Канаданың француз азшылығын езудің ең жоғарғы символы деп санайды.

Сен-Пьер Пламондон сондай-ақ премьер-министр үкіметтің елдегі иммиграция деңгейін арттыруы мүмкін екенін айтқаннан кейін Карниге қатты тиісе кетті. Сен-Пьер Пламондонның айтуынша, мұндай әрекет «билікті асыра пайдалану» болып, Квебектегі француз тіліндегі қызметтерге одан әрі зиянды әсер етеді.

Өзінің салыстырмалы жастығын пайдаланатын адам үшін Сен-Пьер Пламондонның монархияға шабуылдары анахронизм иісін береді – PQ 1970 жылдардағы шарықтау кезеңінде жасаған нәрсеге ұқсайды.

Федералды үкіметке шабуыл жасау да сол сияқты ескірген және Сен-Пьер Пламондон үшін қауіпті болуы мүмкін. Карни Квебекте танымал болып қала береді және Трамптың экзистенциалды қаупі сейілгенше, кем дегенде, солай болып қалатын шығар.