Ауаны салқындату жүйелері жыл сайын АҚШ-та 5 мыңнан астам адамның өмірін сақтайды, бірақ сонымен бірге планетаны қыздырып, электр жүйесіне салмақ түсіреді. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы Associated Press басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Әлем жылыған сайын, жылу толқындары барлық құрлықтарды дерлік шарпып, БҰҰ сарапшылары жылудан жылына шамамен жарты миллион адам қайтыс болады деп есептейді. Кондиционерлер бұрынғыдан да көп қажет болып, жиі қолданылуда. Nature Health журналында дүйсенбіде жарияланған зерттеуге сәйкес, 2010-2020 жылдар аралығында АҚШ-та кондиционерлер 58 мыңға жуық адамның өмірін сақтаған. Халықаралық энергетика агенттігі мен БҰҰ Қоршаған орта бағдарламасының мәліметінше, әлемде кондиционерлерді қолдану қарқынды өсуде, ал салқындатуға қажетті электр энергиясына сұраныс үш есе артуы мүмкін.
Бұл бұрынғыдан да үлкен мәселеге айналып отыр. Салқындату үшін қолданылатын электр энергиясының көп бөлігі қазбалы отынды жағудан алынатындықтан, БҰҰ болжамы бойынша, кондиционерлерді қолданудан атмосфераға шығарылатын жылу ұстайтын газдар көлемі алдағы 25 жылда 4,5 миллиард тоннадан 7,2 миллиард тоннаға дейін артады. Бұл 7,2 миллиард тонна — АҚШ пен Еуропаның қазіргі көміртегі ластануымен салыстыруға болатын көрсеткіш.
Йель университетінің қоғамдық денсаулық сақтау мектебінің эпидемиология профессоры, жаңа зерттеудің аға авторы Кай Чен: «Кондиционердің жұмыс істейтінін бәрі біледі, бірақ климаттың өзгеруі тұрғысынан кондиционер идеалды емес. Ол көміртегі шығарындыларын арттырады ... содан кейін климаттың жылыну мәселесін жеделдетеді», - дейді.
Ирандағы соғыстан туындаған жаһандық энергия дағдарысына байланысты сегіз ел — Бангладеш, Камбоджа, Иордания, Малайзия, Филиппин, Сейшель аралдары, Сингапур және Шри-Ланка — кеңселерде кондиционерді қаншалықты салқындатуға болатынын шектеді, тіпті мемлекеттік мекемелерге аптасына бір күн оны өшіруді міндеттеді, деп хабарлайды ХЭА. 2025 жылы Үндістан үкіметі кондиционерлердің қаншалықты салқындай алатынына шектеу қоюды ұсынды.
75 ел мен 250 қаланың сарапшылары өсіп келе жатқан ыстықтан болатын өлімді азайту үшін көбірек салқындату жасау, бірақ климаттың өзгеруін нашарлатпау арасындағы тепе-теңдікті сақтауға тырысуда. Жаһандық салқындату жөніндегі уәде қыркүйекте Сингапурда кездеседі.
Сарапшылар кондиционерлерді қолдануға байланысты жинақталған жылуды өлшеу үшін «салқындату градус-күндері» деп аталатын көрсеткішті пайдаланады. Бұл сыртта ыстық болғанда ғимараттарды салқындату үшін қажетті энергия мөлшерін есептеу. АҚШ Энергетикалық ақпарат басқармасының мәліметінше, Америка Құрама Штаттарындағы салқындату градус-күндерінің саны 1990 жылдан бері 28 пайызға өсті, ал 2024 жыл рекорд орнатты. 2026 жылдың мамыр айына дейін бұл көрсеткіш 2024 жылды басып озу қарқынында.