«Мен дәрігердің Хеленді тексеріп, тоқ ішегінен үлкен ісік тауып, «бұл өте қауіпті — сізді зерттеуге шақыруымыз керек» дегенін есімде сақтаймын», — дейді Даррен Рошески. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.

Даррен Рошески мен оның серіктесі Хелен Даттонның 2021 жылғы тамыздағы қайтыс болуына дейінгі оқиғаны еске алады. Хеленнің бел ауруы, қан кету және іш жүрісінің өзгеруі сияқты белгілері болған. Тамсайд ауруханасындағы консультант-дәрігер бұл белгілердің алаңдатарлық екенін айтып, қосымша тексерулер қажет екенін хабарлаған.

«Мен оны ешкім тыңдамағандықтан жоғалттым. Барлығы жалпы тәжірибелік дәрігердің оны тыңдамауынан басталды. Олар оны алғашқы қабылдау кезінде-ақ тексеруі керек еді. Қан кету — бұл маңызды белгі емес пе?» — дейді Рошески.

2016 жылдың соңында Хелен Даттонды қабылдаған отбасылық дәрігер оның белгілерін тітіркенген ішек синдромы мен геморрой деп бағалаған. Дәрігер ешқандай қосымша шара ұсынбаған. Бұл өте ауыр қателік болып шықты. 35 жастағы қаржы менеджері және бір баланың анасы Даттонның ішек обыры болған. Алайда ауру екі жылдан кейін, ол басқа дәрігерге қаралып, Ұлы Манчестердегі Тамсайд ауруханасына жіберілгенге дейін анықталмаған. 2019 жылғы қаңтарда ол физикалық тексеруден, КТ және МРТ сканерлерінен өтіп, соңында колоноскопия жасатқан. Бұл тексерулер ісіктің тарала бастағанын растаған.

Үш аптадан кейін Манчестердегі Кристи обыр ауруханасының дәрігерлері Даттонға ішек обырының бір түрі — тік ішек обырының 4-ші сатысында екенін айтқан. Ол химиотерапия, радиациялық терапия және хирургиялық операциядан өткен. 2020 жылғы маусымда оған сауыққан деген хабар берілген. Бірақ екі айдан кейін обыр қайта оралып, 2021 жылғы тамызда ол 40 жасында қайтыс болған.

Дәрігердің Даттонды алғашқы белгілерімен тексеруге жібермеуі оның аман қалу мүмкіндігіне кері әсер етті — және NHS үшін де қымбатқа түсті. Рошески, құрылысшы, серіктесінің емделуіндегі қателіктер үшін NHS-ті сотқа беру үшін Irwin Mitchell адвокаттарын жалдаған. Ол қаңтар айында соттан тыс келісімге келіп, өтемақы сомасы жарияланбады. Ол және оның қызы Даттонға қаржылық жағынан тәуелді болған. NHS кінәсін мойындамаған.

«Мен кедей болғанды қалаймын, бірақ Хелен тірі болса екен. Дәрігердің немқұрайлылығы бір отбасын жойды. Маған өтемақы маңызды емес. Мен оның қазір осында болғанын қалаймын», — дейді Рошески. Ол және оның қызы Даттон қайтыс болғаннан бері бес жыл бойы ауыр психикалық денсаулық проблемаларынан зардап шегіп келеді. Оған PTSD және күрделі қайғы диагнозы қойылған, содан бері ол бір ай ғана жұмыс істеген.

Рошески өз оқиғасын жаңа деректермен бірге айтты: Англиядағы NHS соңғы бес жылда обырды дұрыс диагностикаламау немесе кеш диагностикалауға байланысты 870 талап бойынша 190 миллион фунт стерлинг төлеген. Жалпы шығындар, заңгерлік шығындарды қосқанда, 2020/21 жылғы 32 миллион фунттан 2024/25 жылы 41,3 миллион фунтқа дейін өскен.

«Бұл сандар шынымен алаңдатарлық, өйткені олар NHS клиниктерінің обырды дұрыс диагностикаламауы немесе оны анықтауға тым ұзақ уақыт жұмсауы адамдардың денсаулығы мен өміріне ауыр зардаптар әкелетінін көрсетеді», — дейді Bolt Burdon Kemp адвокаттар фирмасының заңгері Оливия Бошат.

«870 адамның NHS-тен соншалықты нашар обыр күтімін алғаны, олар немесе олардың туыстары өте ауыр зардаптарға, кейбір жағдайларда өлімге әкелген қателіктер үшін сотқа жүгінуге мәжбүр болғаны өте қайғылы. Бұл сандардың артында жүрек сыздау, трагедия және кейбір жағдайларда үзілген өмірлер жатыр — қателіктер мен немқұрайлылық салдарынан мерзімінен бұрын аяқталған өмірлер», — деп қосты Бошат, медициналық немқұрайлылық маманы.

Науқастардың NHS-те обырға шұғыл тексерілуге қол жеткізудегі қиындықтары мұндай сот істерінде жиі негізгі фактор болып табылады, дейді Бошат. «Кейбір диагностикалық кешігулер сөзсіз, өйткені дәрігерлерге басқа ықтимал диагноздарды жоққа шығару үшін уақыт қажет, басқалары белгілердің ескерілмеуі, қажетті сынақтардың жеткілікті жылдам жүргізілмеуі немесе нәтижелердің жіберілуі немесе уақтылы өңделмеуі салдарынан болады. Салдары ауыр болуы мүмкін. Кешігулер обырдың таралуына мүмкіндік береді, бұл агрессивті емдеуді қажет етеді, ал ең нашар жағдайларда ол емделмейтін болып, өмірді өзгертетін немесе өлімге әкелетін зардаптарға әкеледі».

Bolt Burdon Kemp бұл сандарды NHS Resolution-ға ақпарат еркіндігі туралы сұрау жіберу арқылы алған. NHS Resolution денсаулық сақтау жүйесіне қарсы медициналық немқұрайлылық сот істерін қарайтын агенттік. Деректер көрсеткендей, NHS өткен жылы мұндай 171 істі шешкен, бұл алдыңғы үш жылдағыдан аз. Оған қарамастан, істерді шешудің орташа құны соңғы бес жылда 2020/21 жылғы 199 896 фунттан 2024/25 жылы 241 705 фунтқа дейін өскен — 20% өсім. Бошат бұл өсімнің себебі обырды кеш диагностикалау науқастарға көбірек зиян келтіретінімен байланысты деп санайды, мысалы, агрессивті емдеу қажеттілігі немесе бала көтеру қабілетінің бұзылуы, әсіресе жас адамдар арасында.

NHS пациент пен дәрігер емдеу жоспарын келіскеннен кейін 31 күн ішінде шұғыл обыр емдеуді бастау мақсатына жете алмай келеді.