Алматы қаласының Алмалы аудандық соты 31 шілдеде «КазТАГ» ақпарат агенттігінің басшыларына қатысты қылмыстық іс бойынша үкім жариялады. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы Kursiv Media басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Бас директор Асет Матаев өз міндеттеріне адал емес қарағаны және бұзақылық жасағаны үшін кінәлі деп танылды, ал бас редактор Амир Касенов көрінеу жалған ақпарат таратқаны үшін кінәлі деп танылды. Іс агенттіктің «Фридом Финанс» брокерлік компаниясы туралы бірқатар жағымсыз жарияланымдарына байланысты қозғалған еді.
Үкімнің мәні
Матаевқа үш жыл алты ай мерзімге бас бостандығын шектеу жазасы тағайындалып, үш жыл бойы журналистік қызметпен айналысу құқығынан айырылды. Касеновке амнистияны ескере отырып, бір жыл үш ай мерзімге бас бостандығын шектеу жазасы тағайындалды. Ол бес жыл бойы журналистік қызметпен айналыса алмайды. Істің тағы бір айыпталушысы Жанна Капарова да кінәлі деп танылды, алайда амнистияға байланысты оған тағайындалған мерзім нөлге дейін қысқартылды. Үкімді судья Ернар Касымбеков жариялады.
«Айыпталушылар Матаев, Капарова және Касеновтен зардап шеккен «Фридом Финанс» пайдасына 165,4 млн теңге көлеміндегі материалдық залалды бірлесіп өндіріп алу. Өкілдің еңбегіне ақы төлеу шығындары 36,3 млн теңге көлемінде айыпталушылар Матаев, Капарова және Касеновтен мемлекет кірісіне үлестік тәртіппен 4,9 млн теңге мөлшерінде мемлекеттік баж ретінде өндіріп алу», — деді судья.
Матаев пен Касеновке Медеу сотының мақалаларды жою туралы шешімін орындамағаны үшін қылмыстық жауапкершілікке тартылуы мүмкін екендігі түсіндірілді.
Жанжалдың басталуы
«КазТАГ» агенттігінің басшылығын айыпталушылар лауазымына әкелген жанжал 2019 жылдың қарашасынан 2023 жылдың қыркүйегіне дейін болған қор нарығындағы сәтсіз инвестициялардан басталды. Зейнеткер Карлыгаш Капарова (айыпталушы Жанна Капарованың анасы) FFIN Brokerage Services компаниясы арқылы $380 мыңнан $440 мыңға дейін ірі сомаларды инвестициялаған. Жоғары тәуекелді мәмілелер жасау нәтижесінде ол қаржылық шығынға ұшырап, өзінің бұрынғы кеңесшісі Темирлан Бековті ақшаны иемденді деп айыптады.
2024 жылдың қазанында Капарованың арызы бойынша сотқа дейінгі тергеу басталды. Алайда 2025 жылдың жазында Астананың экономикалық тергеу департаменті (ЭТД) бұл қылмыстық істі қылмыс құрамының жоқтығына байланысты толығымен тоқтатты. Тергеу және қаржы реттеушісі АРДФР тексерулері клиенттің Бековке есептік жазбаның логині мен паролін саналы түрде және ерікті түрде бергенін (оның жұмыстан шығарылғанын біле тұра), өзі шығынды мәмілелерді SMS-кодтармен растағанын және оған пайданың 20% төлеуге келіскенін анықтады, бұл брокердің ішкі регламенттерін өрескел бұзған.
Қысым көрсету әрекеттері
Нарықтық шығындарды өтеуге заңды негіздері болмағандықтан, Жанна Капарова қысым көрсетуге көшті. 2023 жылы ол Темирлан Бековті шантаждап, жазбаша жалған борыштық қолхат жазуын талап етіп, бас тартқан жағдайда қылмыстық қудалау және БАҚ тарту қаупін төндірген. 2024 жылдың тамызында АРДФР-дегі кездесуде Капарова «Фридом Финанс» өкілдеріне «ақпараттық желілер арқылы әрекет ететінін» ашық уәде етті.
2025 жылдың ақпанында ол басқа істердің фигуранттарымен бірікті, ал 2025 жылдың 3 сәуірінде «КазТАГ» МИА кеңсесіне келіп, бас редактор Амир Касеновпен алдын ала сөз байласты. Мемлекеттік айыптау пікірінше, Касенов өз сайтының танымалдылығын арттыру үшін пайдакүнемдік мақсатта «Фридом Финанс» АҚ және оның негізін қалаушы Тимур Турловқа қарсы жала жабу науқанын ұйымдастыруға келіскен. Барлығы бір жарым жыл ішінде агенттік брокерді алаяқтық, ақшаны офшорларға шығару және қаржы пирамидасын құру деп айыптап, шамамен 250 жағымсыз жарияланым шығарған. Шабуылдың шыңы 2025 жылдың 3 сәуірінің кешіне келді, «КазТАГ» конвейерлік әдіспен бірден 12 жалған материал шығарды.
«Фридом Финанс» өкілдері болған оқиғаны ақпараттық шантаж деп бағалады, өйткені шабуыл компанияның күмәнді «соттан тыс реттеу» үшін үшінші тұлғаларға ақы төлеуден бас тартқаннан кейін бірден басталды. Брокер 2025 жылдың 4 сәуірінде жіберген сотқа дейінгі талап-арыз редакция тарапынан еленбеді.
Сот процестері
Жанжалды құқықтық аяда шешу әрекеттері екі параллельді процеске әкелді. 2025 жылдың қазанында «Фридом Финанс» «КазТАГ» МИА және спикер болған адвокат Светлана Оралбаеваға қарсы іскерлік беделді қорғау туралы талап қойды. 2026 жылдың ақпанында Алматы қаласының Медеу аудандық соты талапты толық қанағаттандырды. Сот сараптамасы материалдардың мақсатты және жала жабу сипатын растады, сот агенттікті таратылған жалған ақпаратты жоққа шығаруға және мақалаларды жоюға міндеттеді. Алайда редакция сот шешімін орындамады.
Параллельді түрде брокердің арызы бойынша құқық қорғау органдары тергеу жүргізді. 2025 жылдың 15 желтоқсанында «КазТАГ» бас директоры Асет Матаев пен бас редактор Амир Касенов көрінеу жалған ақпарат тарату (ҚР ҚК 274-бабы) бойынша қылмыстық іс бойынша күдікті деп танылды. Кейін Касенов ұсталып, Астананың уақытша ұстау изоляторына қамалды. Матаевқа негізгі эпизод бойынша басшының міндеттеріне адал емес қарау (ҚР ҚК 254-бабы) айыбы тағылды, өйткені ол қызметкерінің жарияланымдарын бақылаудан толығымен бас тартқан.
Матаевтың жағдайы
«КазТАГ» бас директоры Асет Матаевтың қамауда болмау туралы қолхат түріндегі жеңіл бұлтартпау шарасы 2026 жылдың көктемінде күрт нашарлады. 17-18 наурызға қараған түні мас күйіндегі Матаев және оның танысы Алматыдағы Dostyk Plaza сауда орталығының жанында Toyota Camry көлігінде отырған жас жігіттермен жанжал шығарды. Жанжал жігіттердің бірі Арлан Айымбетовтің сыртқы келбетіне байланысты басталды, оның шашы ұзын болған. Айыпталушылар оны балағаттап, жалға алынған көліктің есіктерінің тұтқаларын тартып, есіктің ішкі панелін зақымдаған. Жігіттер көліктен шыққан кезде Матаев Айымбетовке бетінен соққы беріп, топтық төбелес тудырды, оның барысында жігітті (бір бүйрегі жоқ мүгедек) аяқпен аяусыз ұрып-соққан.
20 наурызда Алматының мамандандырылған тергеу соты Матаевты бұзақылық (ҚР ҚК 293-бабы 2-бөлігі 1-тармағы) бойынша екі айға қамауға алды. Кейін бұлтартпау шарасы үй қамағына ауыстырылды, ал Матаевтың қорғаушысы ресми түрде растады.