«Казцинк» холдингіне (негізгі иесі — халықаралық трейдер Glencore) кіретін Altyntau Kokshetau алтын өндіруші компаниясы Акмола облысының Зеренді ауданындағы Васильковск алтын кен орнын игеруден жақын жылдары $4,4 млрд табыс алуды жоспарлап отыр. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы Kursiv Media басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Бұл ақпарат компанияның қараша айындағы қоғамдық тыңдауларға ұсынған тау-кен жұмыстары жоспарынан (ТКЖ) және жобаның басқа да құжаттамасынан белгілі болды. Qazba.kz агенттігінің хабарлауынша, жерасты жобасының негізгі көрсеткіштері бойынша кестеде капиталдық шығындар $802 млн деңгейінде, ал табыстар $4,4 млрд деңгейінде есептелген, таза ақша ағыны $951 млн. «Мүмкін, табыстылыққа 40,5 тонна тауарлық өнім көлемін ескере отырып, асыл металдың консервативті бағасы салынған болуы мүмкін, бұл 1,3 млн тройя унцияға тең», — делінген жарияланымда.
Компания Акмола облысының орталығы Көкшетау қаласынан 17 км қашықтықта орналасқан Васильковск кен орнын жерасты әдісімен 17 жыл бойы игеруді күтіп отыр. Алтыннан басқа, жер қойнауы учаскесінде висмут, селен, теллур, күміс, мышьяк және уран сияқты ілеспе элементтер бар.
Шахтада тауарлық кенді өндіру 2027 жылы басталады, көлемі 7 мың тонна, алтын құрамы бір тоннаға 1,45 грамм. 2028 жылы ол 104 мың тоннаға, 2029 жылы – 1 млн тоннаға, 2030 жылы – 1,7 млн тоннаға, 2031 жылы – 2,4 млн тоннаға, 2033 жылы – 2,5 млн тоннаға дейін өседі деп күтілуде. Одан кейін жоспарланған өндірістік деңгей төмендей бастайды: 2034-2035 жылдары 2,4 млн тоннадан 2036 жылы 2 млн тоннаға, 2038 жылы 1,7 млн тоннаға, 2039 жылы 1,3 млн тоннаға, 2040 жылы 827 мың тоннаға, 2041 жылы 283 мың тоннаға және 2042 жылы 76 мың тоннаға дейін. Бұл ретте қамтылған кезеңдегі алтын құрамы 1,37 – 3,21 грамм/тонна аралығында немесе орташа 2,39 грамм/тонна болады.
ТКЖ кестесінде тауарлық өнімді өткізуден түсетін табыс туралы: жерасты жобасын іске асырудың бүкіл кезеңінде 22,4 млн тонна кен өндіріліп, 40,5 тонна тауарлық өнім алынады. Алайда кен мен металдарды өндірудің күнтізбелік кестесіндегі басқа кестеде 22,4 млн тоннадағы металл мөлшері 53,6 тонна деп көрсетілген. Бұдан шахтаның осы қызмет бағыты бойынша алтынды алу шамамен 75%-дан сәл жоғары болады деп болжауға болады, яғни шахталық өндіру қалдықтарында құрамы 0,59 грамм/тонна болатын шамамен 13,2 тонна қалады, делінген жылдар бойынша кенді қайта өңдеу баланстарының есептеулерінде. Орташа алғанда, Васильковскіде жерасты әдісімен тауарлық алтын өндіру 2029-2039 жылдары жылына екіден бес тоннаға дейін болады.
ТКЖ-ға 2025 жылдың басындағы KAZRC стандарты бойынша кен орнының минералдық ресурстарын бағалау қоса берілген. Осылайша, кен орны бойынша барлығы өлшенген минералдық алтын ресурстары 26,1 тонна, анықталған – 116,9 тонна және болжамды 47,4 тонна, бірге алғанда 190,4 тоннаны құрайды. Ашық өндіру үшін минералдық ресурстар «өлшенген» санатында – 19,4 тонна, «анықталған» – 39,9 тонна және «болжамды» – 17,5 тонна деп бағаланған. Жерасты өндіру үшін бұл көрсеткіштер айтарлықтай өзгеше – тиісінше 6,7 тонна, 77 тонна және 29,8 тонна. Айтпақшы, осы ТКЖ-да мемлекеттік есепке алынған, кеніштің баланстан тыс қоймасының минералдық қорлары да көрсетілген: анықталған – 17,3 тонна және болжамды — 9,4 тонна, сондай-ақ үйінді шаймалау учаскесінің (ҮШУ) штабельдері: анықталған – 3,8 тонна және болжамды – 6 тонна. Қазіргі уақытта баланстан тыс кен қоймасында 47,5 млн тонна кен, орташа құрамы 0,57 грамм/тонна болатын 27,2 тонна алтын қоймаланған, деп нақтыланады жоспарда.
Васильковск бойынша жер қойнауын пайдалану келісімшарты 2026 жылдың сәуіріндегі оныншы толықтыруды ескере отырып, 2033 жылдың соңына дейін ұзартылды. 2025 жылы Васильковск кен орнын ашық әдіспен игеру жөніндегі тау-кен жұмыстарының жоспары әзірленді, оған сәйкес карьер тереңдігі 667 метр деңгейіне дейін көзделген. Сонымен қатар, кеніште үйінді және баланстан тыс кендерді игеру жобасы да дайындалды. Екеуі де мемлекеттік органдарда қажетті келісімдерден өтті. Нәтижесінде біріктірілген жоба карьер қорларын, сондай-ақ үйінді, баланстан тыс кендер мен сорбция қалдықтарын бірыңғай тау-кен жұмыстары жоспары шеңберінде игеруді көздейді.
2027-2034 жылдары карьерді игеру жоспарланып отыр, ал қалған барлық нүктелер 2045 жылды қоса алғанда игеріледі. Карьердің өнімділігі жылына 8,5-8,6 млн тонна кенге дейін жетеді.
«Казцинк» компаниясының 2025 жылғы қаржылық есептілігіне сәйкес, өткен жылдың соңында тау-кен компаниясының негізгі тең иесі швейцариялық Glencore International AG болды, оған 69,74% тиесілі, ал тағы 29,82% үлес «Самұрық-Қазына» еншілес кәсіпорны «Тәу-Кен Самұрық» ұлттық компаниясына тиесілі болды.
«Казцинк» өз тең иелеріне, соның ішінде мырыш гигантының 70%-ына иелік ететін швейцариялық Glencore трейдеріне 2025 жылы $771,3 млн пайда әкелді, делінген қаржылық есептілікте. Жылдан жылға пайда 67%-ға өсті.
Биыл нарықта Glencore-дың «Казцинктегі» үлесін ықтимал сату туралы белсенді талқыланды. Bloomberg деректері бойынша, мәміленің ықтимал қатысушылары арасында қазақстандық кәсіпкер Шахмурат Муталип аталады, ол Glencore үлесін сатып алу мүмкіндігін қарастырған болуы мүмкін. Ықтимал мәміленің құны $3,5 млрд деп бағаланды.
«Тәу-Кен Самұрық» өз кезегінде 2026 жылдың қаңтарында «Казцинктегі» өз үлесінен арылмайтынын мәлімдеді.
Айта кетейік, 2026 жылдың қаңтарында кәсіпкер Муталип ХҚҚО-да екі жаңа құрылым – KazZinc Group Ltd және Central Asia Resources Holding Ltd тіркегені белгілі болды. Алайда «Казцинк» бойынша мәміленің ресми расталуы әлі күнге дейін болған жоқ.
Шахмурат Муталип – Integra Construction KZ құрылыс компаниясының иесі, 2024 жылдан бастап Қазақстан бокс федерациясының президенті және 2025 жылдан бастап ҚР ҰОК вице-президенті. Муталип Forbes нұсқасы бойынша ең бай қазақстандықтар тізімінде $482 млн байлығымен 22-орында тұр.