Кашалоттар кеме шуын естігенде белгілі бір дыбыс үлгісін шығарады, деп тапты зерттеушілер. Бұл үлгі соншалықты ерекше, ғалымдар оны кемелердің жақын екенін болжау үшін қолдана алады. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Project Ceti (Кит тәрізділерді аудару бастамасы) зерттеушілері Доминика жағалауында 15 кашалоттың дыбыстарын төрт жыл бойы зерттеді. Олар кашалоттардың «кода» деп аталатын дыбыс үлгілеріндегі өзгерістерді анықтады. Кемелер жақындағанда, жеке дыбыс тізбектері қысқарады және бір түрі басқасына қарағанда жиірек қолданылады. Зерттеу нәтижелері Ecological Informatics журналында жарияланды.
«Бұл зерттеу сұрақ тудырады: киттер кемелер туралы сөйлесіп жатыр ма, әлде кемелердің болуы олардың дауысына әсер ете ме?», - дейді Project Ceti негізін қалаушы және бас директоры Дэвид Грубер. «Егер біз олардың кемелер туралы не айтып жатқанын ажырата алсақ, бұл саясат пен заңдарға қалай әсер етуі мүмкін?»
Қалыпты жағдайда «Атвуд» деп аталатын киттің дыбыстары 1-1-3 үлгісіндегі бес дыбыстан тұратын коданы көрсетті. Кеме шуы болған кезде Атвуд сол 1-1-3 ырғағын шығарды, бірақ дыбыстар арасындағы аралықтар қысқарды. Бұл байланыс соншалықты күшті болды, «жалпы алғанда, олардың дыбыстарынан кемелердің жақын екенін болжай аламыз», - дейді Project Ceti лингвистика бөлімінің жетекшісі Гашпер Бегуш.
Зерттеу барысында Бегуш пен әріптестері 15 кашалоттан тұратын топтан 1000-нан астам коданы жазды. Дыбыс жазбалары дрондар арқылы киттерге бекітілген аудио тегтер арқылы алынды. Кеме шуы болған жағдайда, бұл цифрлық геолокация деректері арқылы расталды.
Бірнеше зерттеулер теңіз жануарларының шу ластануы кезінде дыбыстарын көтеретінін көрсеткен, бірақ зерттеушілер кашалоттарда бұл үрдісті байқамады. Оның орнына, олар дыбыс жылдамдығын ғана емес, кода түрлерін де өзгертті.
Бұл Project Ceti зерттеушілерінің кашалоттарда «дауысты дыбыстардың» қолданылуы туралы алдыңғы зерттеулеріне қатысты. Кашалоттардың қарым-қатынасы морзе кодына ұқсас дыбыстар ретінде қарастырылған, бірақ жаңа зерттеуде дыбыстар арасындағы үзілістерді қысқартқанда, олар «aaaa» және «iiii» дыбыстарына ұқсас үздіксіз дыбыс бірліктерін құрайтыны анықталды. Шулы жағдайда кашалоттар «aaaa» кодасын жиі қолданды.
«Бұл зерттеу біз ашқан дауысты дыбыстардың мағыналы ақпарат тасымалдауы мүмкін екендігінің алғашқы көріністерінің бірі», - дейді Бегуш.
Кейбір зерттеушілер Project Ceti әдістерін сынға алып, «дауысты дыбыстар» және «тіл» сияқты терминдерді қолдану кит пен адам қарым-қатынасы арасындағы байланысты тым асыра көрсетеді деп санайды. Грубер бұл мәселені шешу үшін «дауысты тәрізді» немесе «тіл тәрізді» терминдерін қолданатынын айтады.
Ұлыбритания үкіметінің теңіз зерттеу агенттігі Cefas-тың су асты шуы маманы Натан Мерчант зерттеуге қатыспаған, бірақ кит дыбыстарының өзгеруіне кеме шуынан басқа факторлар да әсер етуі мүмкін екенін айтады. Дегенмен, оның «болжамы» бойынша, байланыс себептік сипатта. Мерчант бұл зерттеудің теңіз жануарларының дыбыстарындағы нәзік өзгерістерді көрсететінін атап өтті.
«Олар [киттер] бір нәрсені айтуға тырысып жатыр ма, әлде шу болған кезде басқа нәрсе айтып жатыр ма? Бұл өте қызықты сұрақ», - дейді ол.