АҚШ пен Канада бұрын-соңды болмаған жағдайға тап болды. Ондаған жылдар бойы еркін сауданы пайдаланып келген екі ел қазір айқын шығу жолы жоқ эскалацияланған сауда соғысында. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы BBC News басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Премьер-министр Марк Карнидің Трамппен келіссөздерді тоқтатып, қол жеткізе жаздаған келісімнің орнына жауап шаралар қолдану туралы түнгі шешімі ол үшін маңызды саяси сынақ болмақ. Ол Ақ үймен келіссөздер үстелінен бас тартқан алғашқы әлемдік көшбасшылардың бірі, ал бұл шешімнің нәтижесін әлем мұқият бақылайды.
Екі тарап та алдын ала келісімді бұзған соңғы сәттегі өзгерістерді бірін-бірі кінәлайды. Карнидің шешімі канадалықтардың Оттава АҚШ-тан көбірек жеңілдіктер сұрағанда белгілі бір экономикалық ауыртпалықты қабылдауға дайындығын да сынайды.
Трамптың қысымынан бас тартып, соңғы баждарға жауап қайтаруды таңдаған Карни канадалықтарды ұзақ мерзімді перспективада жақсырақ келісімге қол жеткізу үшін экономикалық қиындықтарға төтеп беруге сендіруі керек. Бұл шекараның екі жағында да ауыртпалық тудыратыны сөзсіз, бизнес АҚШ-тың баждары мен Канаданың қарсы тарифтерінен қосымша қысымға ұшырайды.
Канада экспортының шамамен 70%-ын АҚШ-қа жібереді, ал Канада бірқатар американдық штаттар үшін негізгі сауда серіктесі болып табылады. Мичиган, Кентукки, Индиана және Огайо ең көп зардап шеккен штаттар қатарында.
Карни билікке «шынтақтарды көтеру» — агрессивті тәсілді білдіретін хоккей термині — ұранымен келді және Америка біріншілік бағдарламасы аясында экономикалық қысым көрсетуге ұмтылған Трамп әкімшілігіне қарсы Канада үшін күресетінін уәде етті. Көптеген канадалықтар сауалнамаларда күресуге дайын екенін айтқан.
Abacus Data компаниясының соңғы сауалнамасы канадалықтардың шамамен 36%-ы АҚШ тарифтеріне жауап қайтаруды қолдайтынын көрсетсе, Leger сауалнамасы канадалықтардың 56%-ы федералды үкіметтің қатаң ұстанымда болып, ешқандай жеңілдік жасамауын қалайтынын көрсетті.
АҚШ тарифтеріне наразы канадалықтар оған саяхаттаудан бас тартып үлгерді. Бойкот өткен жылы АҚШ-қа саяхат кірісінен шамамен 3,3 млрд канада доллары (2,35 млрд АҚШ доллары; 1,75 млрд фунт стерлинг) шығын әкелді. Көптеген провинциялардың американдық алкогольді дүкен сөрелерінен алып тастау шешімі бұл секторға ауыр соққы болды.
АҚШ үкіметінің сауда деректеріне сәйкес, АҚШ-тың Канадаға шарап экспорты жыл сайын 78%-ға төмендеп, экспорттық құнның 357 млн доллар жоғалуына әкелді. АҚШ дистилляторлар қауымдастығы да осыған ұқсас сандарды хабарлады — провинциялық тыйымдар американдық спирт экспортының 70%-дан астамға төмендеуіне себеп болды. Бұл тыйым Трамп әкімшілігінің наразылығын тудырды.
Канада премьер-министрі әзірге АҚШ-пен сауда дауынан аз зардап шеккен провинцияларды да келісімнен бас тарту тәуекелге тұрарлық екеніне сендіруі қажет. Ол сенбіде олармен кездесіп, жағдай туралы баяндамақшы.
Бір апта бойы Вашингтон мен Оттава арасында келісімге қол жеткізу мүмкін сияқты көрінді. Келіссөздердің соңғы сағаттарда қалай бұзылғаны әлі белгісіз. Карни АҚШ-тың соңғы ұсыныстары «әділетсіз, экономикалық тиімсіз және кез келген келісімнің сенімділігін күмәнға айналдырды» деді. АҚШ сауда өкілі Джеймисон Грир болса, «Канаданың жаңа талаптары мен басқа міндеттемелерден бас тартуына» назар аударды.
Жұма күні АҚШ дистилляцияланған спирттер кеңесі «канадалық провинциялардың американдық спирт өнімдерін дүкен сөрелеріне қайтарудан үздіксіз бас тартуы осы нәтижеге әкелді» деген мәлімдеме жасады. Онтарио мен Квебек әлі күнге дейін американдық алкоголь бойкотын тоқтатуға дайын екендіктерін білдірген жоқ. Канадалық БАҚ АҚШ сауда министрі Говард Лутниктің келісімге көңілі толмағанын хабарлады.
Өткен аптада АҚШ-пен аралық сауда келісімінің егжей-тегжейлері жарияланған кезде, кейбір провинция жетекшілері, салалық топтар және саяси қарсыластар премьер-министрдің уәде еткен күресті жүзеге асыра алмағанына алаңдаушылық білдірді. Консервативті оппозиция жетекшісі Пьер Пуальевр канадалық өнеркәсіпке «бір жақты» тарифтерді қамтитын кез келген келісім «жаман келісім» болатынын айтты. Сенбіде ол Карнидің әзірге келісімнен бас тарту шешімін қолдап: «Канада елімізді индустриясыздандыратын бір жақты тарифтерді қабылдай алмайды», — деді.
Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы BBC News басылымына сілтеме жасап хабарлайды.