Канада мен Еуропалық одақ арасындағы қарым-қатынасты нығайтуға бағытталған Монреальдегі екі күндік саммит бейсенбі мен жұмада өтеді. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы BBC News басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Он жылдар бойы Канада-ЕО саммиттері ерекше ақпараттық резонанс тудырмай өтетін, алайда бұл жолғы жиынға ерекше назар аударылуда. Өткен айда Еуропалық комиссия президенті Урсула фон дер Ляйен Канадаға «ассоциацияланған мүшелік» деп аталатын, қазіргі уақытта болмайтын мәртебеге «есік ашуды» ұсынған болатын.
Бұл ұсыныс премьер-министр Карнидің Страсбургтегі Еуропалық парламентте сөйлеген сөзінен кейін жасалды. Онда ол Канада мен Еуропа «геосаяси алшақтық» жағдайында «бірге мықтырақ» екенін айтқан.
Карни мен көптеген ЕО мүше мемлекеттері жақындасуды құптайды, бірақ бұл жаңа қарым-қатынасты қалай атау керектігі туралы пікір бірдей емес. Германия сияқты кейбір елдер «ассоциацияланған мүше» терминіне күмән келтіріп, Канада басқа да кіруге ниетті елдерге қарағанда артықшылық алып жатқанынан қорқады.
Бірнеше БАҚ хабарлауынша, Германия және басқа да елдер саммит алдындағы мәлімдеме жобасынан бұл атауды алып тастауға лобби жасап, оның орнына «барған сайын жақындаса түсетін серіктестік» деген жұмсақ тіркесті қолданған.
Германияның Канададағы елшісі Матиас Люттенберг сейсенбіде CTV News-ке фон дер Ляйеннің мәлімдемесіне кейбір мүше мемлекеттер «біраз таңырқағанын» айтты. Оның сөзінше, «ассоциацияланған мүшелік» тұжырымдамасы Канадаға қатысты толық түсінілмейді.
«Германия ассоциацияланған мүшелік терминін мүлде басқа нәрсеге, яғни ЕО-ның Украинамен және ықтимал Молдовамен қарым-қатынасына қолданып келді», — деді ол. Бұл елдер көп жылдар бойы одаққа кіруге тырысып жүр.
Алайда Люттенберг Канада да, ЕО да Солтүстік Америка елінің толық мүшелігін көздемейтінін атап өтті. Керісінше, екі тарап та Канаданы мүшелікке кірмей-ақ одаққа «барынша жақындатуды» қалайды.
Саммиттің бірінші күнінде Карни, фон дер Ляйен және Еуропа мен Канаданың іскер топ өкілдері бизнес-форумға жиналады. Канадалық шенеуніктер екі күн ішінде қорғаныс, маңызды минералдар, зерттеулер және сауда салаларында келісімдер жасалады деп күтіп отыр.
Осы аптаның басында еуропалық шенеуніктер журналистерге Канаданың ЕО-мен жаңа қарым-қатынасы туралы ірі мәлімдеме жасалуы мүмкіндігін төмендетіп, көп нәрсе алдағы айларда шешілетінін айтты. Алайда канадалық және еуропалық шенеуніктер қарым-қатынастың қандай болуы мүмкін екеніне кейбір белгілер берді: олар бизнес байланыстарын нығайту және Атлант мұхитының екі жағында да студенттердің оқу мүмкіндіктерін кеңейту.
Канада басқа ЕО елдері сияқты мүшелік жарна төлеуді жоспарламайды. Оның орнына ол Канада мен мүше мемлекеттерге пайда әкелетін түрлі ЕО бағдарламаларына қатысуды қарастыруда.
Мәтіндегі кейбір келіспеушіліктерге қарамастан, екі тарап та байланыстарды тереңдетуге толық ниетті екенін білдірді. Саммит алдындағы брифингте атын жасырған канадалық жоғары лауазымды шенеунік: «Сөз тіркесі амбицияның белгісі», — деді.
Өткен жылы қызметке кіргелі бері премьер-министр Карни Канаданы Еуропаға жақындатуға ұмтылып келеді, өйткені ел көршісі және ең ірі сауда серіктесі АҚШ-пен жалғасып жатқан сауда соғысын бастан кешіруде. АҚШ президенті Дональд Трамп Канаданың ЕО-ның ассоциацияланған мүшесі болу идеясын «күлкілі» деп атап, егер мұны «дұшпандық әрекет» деп санаса, Еуропаға «өте ауыр тарифтер» енгізуге қорқытты.
Канадалық шенеуніктер сәрсенбіде Еуропаға бетбұрыс ешкімді ренжіту үшін емес, бұрыннан басталған жұмысты жалғастыру екенін атап өтті. Канада жақында қорғаныс компанияларына ЕО-ның Қауіпсіздік және қорғаныс серіктестігі бағдарламасына қатысу құқығын беретін келісімге қол қойды. Сондай-ақ мамыр айында Германиямен тарихи энергетикалық келісім жасалып, оған сәйкес алдағы жылдары Канададан Еуропаға сұйытылған табиғи газдың алғашқы ұзақ мерзімді жеткізілімдері жүзеге асырылады.
Карни осы аптаның басында саммит Канада мен ЕО арасында байланыстарды тереңдету және екі тарап үшін жаңа мүмкіндіктер жасау бойынша «одан әрі ресми келіссөздерді бастайтынын» айтты.