Кариб аралдары мемлекеттерінің өтемақы комитеті Ұлыбританиядан Британдық Виргин аралдарын қайтаруды және король Чарльздің Ұлыбританияның қалған шетелдік аумақтарын деколонизациялауға міндеттенуін талап етіп, әлемде «отаршылдықтың қайта жандануы» қаупі туралы ескертті. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.

Кариб қауымдастығының (Caricom) өтемақы комиссиясы – құлдық, отаршылдық және оның салдары үшін өтемақы әділдігін іздестіретін орган – осы аптада Ұлыбританияға сапармен келді. Комиссия Кариб аймағы әлемдегі «ең отаршылданған бөлік» болып қала беретінін айтып, бұған наразылық білдірді.

Комиссия жақында өтемақы үшін «моральдық, этикалық және құқықтық негіздемені» сипаттайтын жаңа манифест жариялады. Сейсенбі күні Лондондағы брифингте Барбадостың Caricom-дағы елшісі Дэвид Комисинг «деколонизация осы жаңа манифестке негізгі талап ретінде енгізілді» деді.

Ангилья, Бермуд аралдары, Британдық Виргин аралдары, Кайман аралдары, Монтсеррат, Теркс және Кайкос аралдары сияқты британдық шетелдік аумақтар ішкі өзін-өзі басқаруға ие, бірақ Ұлыбритания тағайындаған губернаторлардың бақылауында қалады. Губернаторлар қорғаныс, халықаралық қатынастар және кейбір қауіпсіздік пен құқықтық мәселелер бойынша өкілеттікке ие.

Комиссия төрағасы сэр Хилари Беклс сейсенбі күні Кариб аймағы әлемдегі ең отаршылданған бөлік екенін және бұған тоқтау керектігін айтты. «Біз әлемге және Біріккен Ұлттар Ұйымына отаршылдықты тоқтату керектігін айтамыз, өйткені егер біз оны өтемақы әділдігінің шеңберіне енгізбесек, басқа жерлерде отаршылдықтың қайта жандануын көруіміз мүмкін», – деді ол.

Беклс: «Біз тәуелсіз аралдарымыздан кетіп, Мартиникаға келгенде, әуежайда «Францияға қош келдіңіз» деген белгіні көруімізге қарсымыз. Біз Виргин аралдарындағы адамдарымыздың негізгі шешімдер қабылдай алмайтынына қарсымыз, өйткені олар британдық губернатормен және Даунинг-стритпен кеңесуі керек. Біз бұл жүйені жоюды талап етеміз – демократия, бостандық, әркім үшін егемендік», – деп қосты.

Комисинг құлдықтың езгісінен өтіп, отаршылдықпен «сорылып» болған қара нәсілді адамдардың әлі де «өзін-өзі билеу құқығынан айырылғанын» «ойға сыймайтын» деп атады. Ол Кариб аймағында «кемінде 20 колония – британдық, француздық, голландтық және американдық колониялар» бар екенін және «өтемақы мен деколонизация бір-бірімен тығыз байланысты» екенін айтты.

Король Чарльз биылғы қарашада Антигуа және Барбудада өтетін Достастық басшыларының кездесуінде басты баяндамашы болады. Комисинг корольдің конституциялық монарх екенін және «шектеулері» бар екенін мойындағанымен, Кариб аймағының халқы өз королінің «егемендік, деколонизация және жасалған қылмыстар үшін өтемақы әділдігі» туралы әңгімені ілгерілететінін көргісі келетінін айтты.

Ол: «Мен корольге өз субъектілеріне қалай сөйлеу керектігін айтуға батылым жетпейді, бірақ халықты жіберу, деколонизация процесін бастау, империялық басқарудың тізбектерін үзу уақыты келді. Және сол субъектілерге айту: біз 300 жылдық байлықты алу, адамдық қадір-қасиетті төмендету және болашақ моральдық тәртіп үшін жауапкершілікті мойындаймыз», – деді.

Брифингте жаһандық өтемақы қозғалысының жағдайы туралы кеңірек талқылау болды. Делегаттар бұл қозғалыс Кариб аймағы мен Африканың ынтымақтастығының арқасында күшейгенін және африкалық американдықтармен тығыз ынтымақтасу жоспарларын айтты. Беклс қозғалыс әртүрлі институттардың «кешірім сұрау лавинасынан» және БҰҰ-ның наурыз айында құлдықты адамзатқа қарсы ең ауыр қылмыс деп тану туралы дауыс беруінен кейін «келіссөздер кезеңіне» енгенін айтты.

Кариб делегациясы осы аптада Ұлыбритания парламентарийлерімен кездесуден басқа, Англия шіркеуінің жоғары дін қызметкерлерімен кездесіп, оларды өтемақы бағдарламасын (Project Spire) жалғастыруға шақырды. Беклс дін қызметкерлері сыншылар тарапынан «реакциялық теологияның» қарсы желіне тап болғанын айтып, шіркеудің «адамзаттың болашағы үшін күресте маңызды одақтас» болатынына үміт білдірді.