Канадалық Les Éditions du Boréal баспасы гаитиялық-канадалық жазушы Thélyson Orélien-мен кәсіби қарым-қатынасын тоқтататынын мәлімдеді. Бұған дейін 38 жастағы автордың «C’était ça ou mourir» (қаз. «Олай болмаса, өлер еді») романын жазуда жасанды интеллект (AI) қолданды деген айыптауларға байланысты Францияның ең беделді әдеби сыйлығы — Гонкур сыйлығының тізімінен алынып тасталғаны белгілі. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.

Баспагердің тергеуі

Boréal баспасы сәрсенбі күні айыптауларды қосымша тергеу нәтижелерін жариялады. «Соңғы күндері расталған жаңа ақпарат романды жазу барысында жасанды интеллект қолданылғанын көрсетеді», — делінген баспагердің мәлімдемесінде. Баспагер AI-дың қаншалықты қолданылғанын білмейтінін және «бұған нақты жауап ешқашан болмауы мүмкін» екенін атап өтті.

Баспагер романның барлық жұмыс нұсқаларын жинап, әртүрлі нұсқаларды талдау үшін сыртқы мамандарды жалдағанын хабарлады. «Осы аптада алынған нәтижелер кейбір құжаттардың метадеректерінде AI тегтерінің іздері бар екенін анықтады», — делінген мәлімдемеде.

Талдау жүргізбес бұрын баспагер Orélien-мен бірлесіп, оның кінәсіздігін дәлелдейтін дәлелдер жинауға тырысқанын, бірақ бұл әрекет нәтижесіз аяқталғанын және автор «бұдан былай ешқандай қосымша ақпарат бермейтінін» мәлімдегенін жеткізді.

Кітаптың тағдыры

Миграция туралы бұл роман 20-дан астам елде аударылуға жоспарланған болатын. Алайда AI детекторы Pangram-мен жүргізілген тесттер кітаптың компьютерлік генерацияланған мәтіннен тұратынына 100% ықтималдық көрсеткеннен кейін, шығарма күмән тудырып, Гонкур сыйлығының тізімінен алынып тасталды.

Автордың ұстанымы

Осы айдың басында Agence France-Presse агенттігіне берген мәлімдемесінде Orélien айыптауларды «жала мен қателік» деп атады. «Мен зерттеу құралдарын, әсіресе шетелдік идиомалар үшін қолдандым», — деді ол AFP-ке эксклюзивті түрде жіберген мәлімдемесінде. «Бірақ бұл кітаптағы бірде-бір сөйлем машинамен жасалмаған, сюжеттің мағынасы мен құрылымы да менің ішкі сезімімнен шыққан.»

Сәрсенбі күні ол өз ұстанымында қалып, француздық Libération газетіне AI-ды «шығармашылық процесс барысында» «тарихи зерттеулер» үшін қолданғанын айтты. «Мен жақындарыма бәрін түсіндірдім, бірақ қазіргі сәтте менің сөздерімнің ешқандай мәні жоқ деп ойлаймын», — деді ол және қазір бастан кешіріп жатқан жағдай «тым алыс кеткенін» қосты.

Orélien кітапты 2017 жылдың соңында «үстелдің бұрышында» жаза бастағанын және 2019 жылы 300 беттен астам алғашқы нұсқасын аяқтағанын, бұл ChatGPT сияқты AI қызметтері пайда болғанға дейін бірнеше жыл бұрын болғанын айтты.

Жазушының өмірбаяны және плагиат айыптаулары

Автор 2010 жылы Кариб аралын шарпыған, кедейлік пен тұрақсыздықтан әбден әлсіреген жер сілкінісінен кейін туған Гаитиден қашқан болатын.

Плагиат туралы бөлек айыптауларға жауап ретінде Orélien өткенде жазуында «қабылдауға болмайтын қателіктер» жібергенін мойындады, бірақ нақты мысалдар келтірмеді. «Мен небәрі 20-дан асқан едім, шыдамсыздық танытқан болармын, әлі қаншалықты көп нәрсені үйренуім керектігін толық түсінбедім. Жазғым келді, көп оқыдым», — деп жазды ол. «Бірақ біреуге табыну оның мәтіндерін өзімдікі деп алуға құқық бермейді.»