Канада премьер-министрі Марк Карни Еуропалық Одақтың Канаданы алғашқы «қауымдасқан мүше» ету бастамасын қолдап, қорғаныс, сирек кездесетін минералдар және энергетикалық қауіпсіздік салаларында ынтымақтастықты кеңейтуге шақырды. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы BBC News басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Карни бейсенбі күні Страсбургтегі Еуропарламентте сөйлеген сөзінде Канада мен Еуропа «геосаяси алшақтық» жағдайында «бірге мықтырақ» екенін айтты. Оның бұл мәлімдемесі Еуропалық комиссия төрағасы Урсула фон дер Ляйен Канадаға «қауымдасқан мүшелік» есігін ашу туралы ұсыныс жасағаннан кейін бір күн өткен соң жасалды. Бұл мәртебе қазіргі уақытта ЕО-да жоқ.
АҚШ президенті Дональд Трамп бұған дейін бұл идеяны «күлкілі» деп атап, егер оны «дұшпандық әрекет» деп санаса, Еуропаға «өте ауыр баж салығын» салуға қауіптенді. Канада мен АҚШ арасындағы сауда дауы ушығып, өткен айда екіжақты келіссөздер сәтсіз аяқталғаннан кейін тараптар бір-біріне қарсы баж салығын салып отыр.
«Бүгін біздің қоғамдар жаңа дауылдарға ұшырап отыр», — деді Карни сөзінде климаттың өзгеруін, «демократиялық нормалардың эрозиясын» және «сауданы қаруландыруды» атап. «Экономикалық интеграция енді қаруландырылып, баж салықтары қысым көрсету үшін қолданылуда. Қаржылық механизмдер мәжбүрлеу үшін пайдаланылды. Жеткізу тізбектері пайдаланылатын әлсіз тұстарға айналды», — деді ол.
Ол Канада-ЕО одағы «басқа демократиялар үшін шамшырақ» болатынын айтып, екі тарап жаңа күш блогын құруға ұмтылмайтынын атап өтті. «Мен үшінші блокты ұлы державалық қарсылас болу үшін ұсынып отырған жоқпын — тек жақсырақ мәнермен», — деді ол ЕО депутаттарына. «Бұл егемендікке, біздің қалағанымызша өмір сүру қабілетімізге қатысты. Біз басқаларды бағындыру үшін билік іздемейміз».
Сәрсенбі күні бұл ұсыныс туралы сұраққа Трамп журналистерге: «Егер мен оны дұшпандық әрекет деп санасам, мен Еуропаға өте ауыр баж салығын саламын немесе көптеген нәрселер бойынша сауданы тоқтатамын. Егер бұл жақсы ниет болса, бұл жақсы. Егер бұл жаман ниет болса, біз Еуропаға өте ауыр баж салығын саламыз, бұл мүмкіндік», — деді.
Карни өз сөзінен кейінгі баспасөз конференциясында Трамптың пікіріне жауап бере отырып: «Бұл одақ — оң процесс, бұл менің американдық президентке жауабым», — деді. «Канадалықтар бізге ешкім қандай тілде сөйлейтінімізді айтпайтынына, ешкім біздің мәдениетімізді немесе халықаралық деңгейде кіммен келісім жасайтынымызды таңдай алмайтынына біртұтас», — деп қосты ол.
Карни Канада «Еуропалық Одақтың толық мүшесі болуға қабілетті емес, оған ұмтылмайды» деп, ұсынысты «басқа шеңбер» деп сипаттады.
Сәрсенбі күні Еуропарламентте сөйлеген фон дер Ляйен Канаданың ЕО-ның алғашқы қауымдасқан мүшесі болуын, өндіріс, технология, қорғаныс, энергетика, сирек кездесетін минералдар және экономикалық қауіпсіздік сияқты салаларда тығыз ынтымақтастықты қалайтынын айтты. Бұл қарым-қатынастың нақты қандай болатыны белгісіз, өйткені «қауымдасқан мүше» мәртебесі ЕО-да қазір жоқ және оны жүзеге асыру жылдарға созылуы мүмкін. Кез келген жаңа келісім ЕО-ның барлық 27 мүше мемлекетінің келісімін талап етеді, кейбір үкіметтер бұған дейін мүшеліктің жаңа түрін құруға қарсылық білдірген.
ЕО мен Канаданың қазірдің өзінде еркін сауда келісімі бар және сауда, қорғаныс және зерттеу сияқты салаларда ынтымақтасады. Карни өз сөзінде Канада мен Еуропа «сирек кездесетін минералдарды қоса алғанда, стратегиялық қабілеттердің толық спектрінде терең ынтымақтастық» арқылы «стратегиялық автономиясын» нығайта алатынын айтты. Ол Канада Еуропаның энергетикалық қауіпсіздігін қолдау үшін сұйытылған табиғи газ бен сутегін жеткізе алатынын, сонымен бірге Еуропаның таза энергия технологияларындағы тәжірибесінен пайда көретінін айтты.
Ол сондай-ақ технологиялық ресурстарды біріктіруді және «халықаралық байланыстарды» тереңдетуді ұсынды, соның ішінде жастарға Канаданың ЕО-ның Erasmus+ бағдарламасына қосылуы арқылы «Атлантиканың екі жағында да қалаған жерде жұмыс істеу, оқу және тұруға» мүмкіндік беру. Карни ұсынылған қарым-қатынасты «біз бірге анықтайтын бірегей, оң тәсіл» деп сипаттады. Ол сондай-ақ ұсыныстар бойынша Канада парламентінде пікірталас пен дауыс беру болатынын қосты, бірақ екі тарап әлі де «жолдың басында» екенін атап өтті. Қазан айының соңында Монреальда Канада-ЕО саммиті өтеді, онда Карни «бөлшектерді талдайтынын» айтты.