Канада премьер-министрі Марк Карни өткен аптада бұрын-соңды ойға келмейтін сценарийге — АҚШ-тың басып кіруіне дайындалып жатқанын мойындады. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы BBC News басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Карни қауіптің төмен екенін және ықтималдығы өте аз екенін атап өтіп, Дональд Трамптың президенттігі кезінде АҚШ-Канада қатынастары қайта айқындалып жатқандықтан, барлық мүмкіндіктерді қарастыруға міндетті екенін New York Times газетіне мәлімдеді.
«Бұл жай ғана тәуекелдерді басқару», — деді Карни.
Трамптың жаһандық тарифтері және Канаданы 51-ші штатқа айналдыру туралы жиі қайталайтын тілегі Канаданы американдықтардың шабуылына қарсы әскери жаттығулар жүргізуге итермеледі.
2025 жылы АҚШ президенті АҚШ-тың Канадаға қарсы күш қолдануы «өте екіталай» екенін айтты. Оның орнына ол саяси мақсаттарға жету үшін экономикалық қысымды жалғастыратынын мәлімдеді.
«Трамп президент Канаданың ұлы халқын қорғау үшін барлығынан көбірек жасады», — деді Ақ үй осы аптада BBC-ге берген мәлімдемесінде.
BBC-ге сөйлескен әскери сарапшылар да басып кіруді екіталай деп санайды, екі елдің қорғаныс саласындағы көптеген бірлескен жұмыстарын атап өтеді.
Алайда бұл мәселе канадалықтардың ойында айтарлықтай орын алып отыр.
Қаңтар айында АҚШ Венесуэлада Николас Мадуроны ұстап алғаннан кейін Leger сауалнамасы канадалықтардың 30%-дан астамы АҚШ-тың басып кіруін ықтимал деп санайтынын көрсетті.
Канада мен АҚШ арасындағы соғыс күрделі және елестету қиын болар еді, деді Корольдік Канада әуе күштерінің 34 жылдық тәжірибесі бар, түрлі жоғары лауазымдарды атқарған генерал-лейтенант Кристофер Коутс.
«Мен бүкіл мансабымды әскери операцияларда өткіздім, біз АҚШ аумағынан әскери шабуыл болуы мүмкін деп ешқашан ойлаған емеспіз», — деді ол BBC-ге.
НАТО миссияларында қызмет еткен Коутс Канада мен АҚШ әскери қорғаныстың көптеген аспектілерінде бірлесіп жұмыс істейтінін атап өтті.
Олар Солтүстік Атлантикалық қорғаныс альянсының мүшелері, ол мүше ел шабуылға ұшыраған жағдайда басқа мүше елдерді қорғауға міндеттейді.
Екі ел сондай-ақ Солтүстік Американың аэроғарыштық қорғаныс қолбасшылығы (NORAD) аясында Арктиканы бірлесіп қорғау миссияларын жүргізеді және жиі барлау ақпаратымен бөліседі.
Осыған байланысты Коутс АҚШ-тың Канадаға шабуылы қарулы шабуылдан емес, киберсоғыс сияқты жасырын құралдардан басталады деп санайды.
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Канада мен АҚШ 20-шы ғасырдың соңғы бөлігінде табиғи одақтастарға айналып, экономикалық, әскери және мәдени тұрғыдан тығыз интеграцияланды.
Бірақ бұл әрқашан олай болған жоқ. Шын мәнінде, Канаданың бірегейлігінің негізгі қағидаты — 18-19 ғасырлардағы АҚШ-тың экспансионизміне қарсылық, деді Канада әскери мұражайының зерттеушісі Тим Форан.
«АҚШ-тан қорқу — Канаданың саяси жобасының негізі», — деді ол.
Канада қазіргі АҚШ аумағындағы колониялар көтеріліс жасаған кезде Британ тәжіне адал болып қалған британдық Солтүстік Америка колонияларының жиынтығы ретінде құрылды.
Канада құрылғанға дейін АҚШ британдық Солтүстік Америка колонияларына басып кіруге әрекеттеніп, 1775 жылы Монреальды бақылауға алды және Квебек қаласын басып алуға шақ қалды.
1812 жылғы соғыста американдықтар сол кездегі Жоғарғы Канада, Төменгі Канада және теңіз колонияларына қайта-қайта басып кіріп, нәтижесінде тең түсті. Сол соғыс кезінде британ әскерлері жауап ретінде Ақ үйді өртеп жібергенімен танымал.
Форанның айтуынша, сол кезде кейіннен Канада болған колониялар қорғаныс үшін Ұлыбритания мен оның Корольдік флотына, сондай-ақ ірі шайқастарда генерал қызметін атқарған байырғы халықтарға сүйенді.
Канада Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін АҚШ-тың өсіп келе жатқан күші мен ықпалына жауап ретінде тағы да соғысты ойластырды.
Ол канадалық армия генералдарының шекара қалаларына жасырын сапарларына негізделген жоспар жасады, олар турист ретінде кейіп танып, барлау үшін көпірлер мен тас жолдардың суреттерін түсірді.
Олар сондай-ақ жауын жақсырақ түсіну үшін жергілікті тұрғындармен сөйлесті.
Сол кезде соғыс екіталай сценарий болды, деді Канада әскери мұражайының 20-шы ғасырдағы Канада жөніндегі сарапшысы Эндрю Бёртч, бірақ канадалықтар бәрібір дайын болғысы келді.
«Бұл әскерилердің жасайтын ісінің бір бөлігі», — деді ол. «Олар түрлі сценарийлерді елестетеді».