АҚШ Иран нысандарына соққы бергеннен кейін вице-президент Джей Ди Вэнс әлеуметтік желіде Иранға қатаң ескерту жасады. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Вэнс өз жазбасында: «Иран бітімгершілік келісіміне қол қойды. Біз оны құрметтедік. Егер олар өзара түсіністік туралы меморандумның қалай қолданылатынына қатысты келіспеушіліктер болса, телефонды көтере алады. Бірақ зорлық-зомбылыққа зорлық-зомбылықпен жауап беріледі», — деп жазды.
Бұл АҚШ-тың жұма күні Иран нысандарына жасаған соққысына жауап ретінде айтылды. Соққы Иранның Ормуз бұғазы арқылы өтетін жүк кемесіне дронмен шабуылына жауап болды. Иран бұл маршрутты мақұлдамаған еді.
Бұған дейін жоғары дәрежелі ирандық дипломат күн ішінде жазған жазбасында Иранның АҚШ пен Иран арасындағы өзара түсіністік туралы меморандумды түсіндіруі бойынша, кемелер бұғаз арқылы, тіпті Оманға Ираннан жақынырақ бағыттармен жүзсе де, Иранның жағалау билігімен үйлестіруді талап ететінін айтты.
АҚШ соққылары Иранның дрон шабуылынан кейін бірнеше сағат ішінде жасалды. Соққылардың нақты нысандары мен зардаптары туралы әзірге толық ақпарат жоқ. АҚШ әскерилері операция сәтті өткенін хабарлады.
Иран тарапы әзірге ресми түрде жауап берген жоқ. Алайда ирандық дипломаттың мәлімдемесі Тегеранның келісімді өз пайдасына түсіндіруге тырысатынын көрсетеді.
Вэнстің ескертуі АҚШ әкімшілігінің Иранға қатысты қатаң ұстанымын білдіреді. Бұл жағдай Таяу Шығыстағы шиеленісті одан әрі ушықтыруы мүмкін.
Халықаралық қауымдастық тараптарды ұстамдылыққа шақырып отыр. БҰҰ Бас хатшысы екі тарапты да диалогқа шақырды.
АҚШ пен Иран арасындағы келісімге қол қойылғанына бірнеше ай ғана болды. Келісім Иранның ядролық бағдарламасын шектеу және санкцияларды алып тастау бойынша уақытша келісім болды. Алайда соңғы оқиғалар келісімнің нәзіктігін көрсетті.
Ормуз бұғазы — әлемдегі ең маңызды мұнай өткізу жолдарының бірі. Ол арқылы күн сайын миллиондаған баррель мұнай тасымалданады. Кез келген шиеленіс әлемдік мұнай бағасына әсер етуі мүмкін.
АҚШ соққылары Иранның әскери инфрақұрылымына бағытталған деп хабарланады. Бірақ нақты нысандар туралы ақпарат әлі жарияланған жоқ.
Вэнстің мәлімдемесі Ақ үйдің Иранға қатысты саясатының өзгермегенін көрсетеді. АҚШ әкімшілігі Иранның кез келген агрессиясына күшпен жауап беруге дайын екенін білдірді.
Иран тарапы өз кезегінде АҚШ-ты келісімді бұзды деп айыптауы мүмкін. Тегеран бұғаз арқылы өту ережелерін өз пайдасына түсіндіруге тырысады.
Бұл оқиға Таяу Шығыстағы тұрақсыздықты арттырады. Сарапшылар екі тараптың да қателіктері соғысқа әкелуі мүмкін деп ескертеді.
АҚШ соққылары Иранның дрон шабуылына жауап болғанымен, кейбір сарапшылар бұл әрекетті пропорционалды емес деп санайды. Олар дипломатиялық жолдарды таусылмаған деп есептейді.
Иранның дрон шабуылы коммерциялық кемеге жасалды. Кеме зақымданған, бірақ адам шығыны туралы ақпарат жоқ.
АҚШ әскери күштері аймақтағы күшейтілген дайындықты жалғастыруда. Әуе күштері мен теңіз флоты жоғары дайындықта тұр.
Халықаралық теңіз ұйымы жағдайды бақылап отыр. Олар кемелерге бұғаз арқылы өту кезінде сақтық шараларын күшейтуді ұсынды.
Бұл оқиға АҚШ пен Иран арасындағы қарым-қатынастардың нашарлауына әкелуі мүмкін. Екі ел арасындағы сенімсіздік тереңдей түсуде.
Вэнстің «зорлық-зомбылыққа зорлық-зомбылық» деген сөздері АҚШ-тың күш қолдануға дайын екенін көрсетеді. Бұл Иранды одан әрі арандатуы мүмкін.
Ирандық дипломаттың мәлімдемесі Тегеранның келісімді өз пайдасына бұруға тырысатынын көрсетеді. Бұл АҚШ тарапынан қабылданбауы мүмкін.
Жағдайдың одан әрі дамуы екі тараптың әрекеттеріне байланысты. Халықаралық қауымдастық диалогты жалғастыруға шақырады.