Израильдің ұлттық қауіпсіздік министрі, оңшыл саясаткер Итамир Бен-Гвир бейсенбі күні мыңдаған яһуди экстремистерімен бірге Иерусалимдегі ең сезімтал киелі орынға басып кірді. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Қарулы полицияның сүйемелдеуімен олар намаз оқып, Израиль туын желбіретіп, ұлттық әнұранды шырқады — бұл саяси күштің арандатушылық көрінісі болды.
Онжылдықтар бойы сақталып келген нәзік келісім — статус-кво бойынша, мұсылмандар үшін әл-Харам әш-Шариф, ал яһудилер үшін ғибадатхана тауы деп аталатын бұл жерде мұсылман еместердің намаз оқуына тыйым салынған.
Бен-Гвир соңғы жылдары бұл келісімді бірнеше рет арандатушылық сапарларымен бұзып, яһуди келушілеріне намаз оқуға және баспа діни материалдарын әкелуге рұқсат беру сияқты біржақты өзгерістер енгізді.
Қаңтар айында ол Иерусалим полиция күшінің басшысы етіп өзінің идеологиялық одақтасын тағайындады, бұл одан әрі өзгерістерге жол ашты.
Палестина діни істер және вакуфтар министрлігі мәлімдемесінде: «Бұл арандатушылық әрекеттер, басып алушы үкіметтің ең жоғары саяси деңгейінен шығып, бүкіл аймақта діни соғыс тұтатуға бағытталған», — деді.
Бейсенбі күні израильдіктер әл-Ақса мешіті мен VII ғасырдағы Құмбез тас ғимаратына жақын жерлерде намаз оқыды.
Ликуд партиясының депутаты Амит Халеви израиль туын көтеріп, ұлттық әнұранды шырқаған топқа қосылды, деп хабарлады Haaretz израильдік «Ғибадатхана тауы» белсенділеріне сілтеме жасап.
Әлеуметтік желідегі жазбасында Бен-Гвир: «Біз мұнда үлкен прогресті көріп отырмыз», — деп жазды, ал намаз оқып жатқан яһудилер «өздерін иелеріндей сезінеді».
Ол бұған дейін кешенде израиль туын көтеріп, онда синагога салғысы келетінін айтқан.
Бейсенбі — яһудилердің Тиша бе-Ав қасиетті күні, бұл күні сол жерде б.з.д. X ғасырдағы бірінші ғибадатхана мен б.з. 70 жылы римдіктер қиратқан екінші ғибадатхананың жойылуы еске алынады.
Статус-кво келісіміндегі өзгерістер тарихи түрде Иерусалим мен Палестинада қақтығыстарға әкеліп, бүкіл әлемге әсер етті. 2000 жылы сол кездегі израильдік оппозиция көшбасшысы Ариэль Шаронның сапары екінші палестиналық интифаданы тұтатты, ол бес жылға созылды, ал Хамас 2023 жылғы қазандағы Израильге жасаған шабуылын «әл-Ақса су тасқыны» деп атады, бұл 1200 израильдіктің өмірін қиып, Газа соғысын бастады.
Әл-Ақса мен Құмбез тас маңындағы намаздар — діни соғыс тұтатуға ұмтылған экстремистердің «қауіпті арандатуы», деді израильдік белсенді топ «Бейбітшілік қазір» (Peace Now) X желісіндегі жазбасында. «Бұл мұсылман еместердің киелі орында намаз оқуына тыйым салатын нәзік статус-квоны тікелей бұзады».
Иордания сыртқы істер министрлігі бұл шабуылды қатаң айыптап, халықаралық қоғамдастықты «Израильді басып алушы күш ретінде Иерусалимдегі ислам және христиан киелі орындарына қарсы жүйелі бұзушылықтарын тоқтатуға міндеттейтін берік ұстаным қабылдауға» шақырды.
Кешенді ресми басқаратын Ислам вакуф департаменті таңертеңгі уақытта кешенге 3228 израильдік кіргенін хабарлады, деп хабарлады Al Jazeera. Түстен кейін тағы мыңдаған адам келеді деп күтілуде.
Осы жылдың басында премьер-министр Биньямин Нетаньяху киелі орында яһудилердің намаз оқуын жария түрде қолдап, Бен-Гвир енгізген өзгерістер онымен үйлестірілгенін мәлімдеді.
Оның үкіметі нәзік статус-квоның негізгі бөлігін тиімді түрде жойғанымен, Нетаньяху Израиль келісімді бұзбағанын талап етті.
Түнде мыңдаған адам кешенге жақын Ескі Иерусалим аудандарында шеру өткізіп, кейбіреулер палестиналықтарға шабуыл жасап, Арыстан қақпасының жанындағы мұсылман зиратын бүлдірді, деп хабарлады Haaretz. Полиция зорлық-зомбылыққа қатысты 16 яһуди күдіктіні ұстады.