Аустралияның Әкімшілік қайта қарау трибуналы Израиль Қорғаныс күштеріне (IDF) шақырылуға тиіс үш израиль азаматына қорғау визасына қайта өтініш беру құқығын берді. Трибунал олардың Газада халықаралық гуманитарлық құқықты бұзуға мәжбүр боламыз деген қорқынышы негізді деп тапты. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Трибунал үш ағайындының Израильге қайтарылған жағдайда міндетті әскери қызметке тартылатынын және олардың «халықаралық гуманитарлық құқықты бұзуға қатысуға» мәжбүр боламыз деген шынайы сенімі бар екенін анықтады. Трибунал «Израильдің Газа секторындағы әскери операциялары халықаралық гуманитарлық құқықты бұзады деген негізді айыптаулар бар» және халықаралық қоғамдастық IDF-тің Газадағы әрекеттерін пропорционалды емес деп санайтынын атап өтті. Трибунал үш ағайындыны Израиль мемлекеті тарапынан қудалауға ұшыраған босқындар деп танып, Аустралияның оларды қорғауға заңды міндеті бар екенін мәлімдеді.
Бұл отбасы – күйеуі, әйелі және балалары – он жыл бұрын күйеуінің жұмыс визасымен Аустралияға келген. Виза мерзімі аяқталған соң, отбасы 2024 жылы, 2023 жылғы 7 қазандағы ХАМАС шабуылынан кейін алты ай өткен соң, қорғау визасына өтініш берген. Бірақ үкімет бұл өтінішті қабылдамаған.
Трибуналға шағымданған кезде отбасы Израильдің кез келген жерінде террорлық шабуылдардан қауіпсіз емес екенін және «Израиль мемлекетінің өз азаматтарын қорғау қабілетіне сенімін жоғалтқанын» алға тартқан. Алайда трибунал бұл дәлелді қабылдамады. Трибунал отбасы ХАМАС зымыранынан зардап шегу қаупіне ұшырағанымен, бұл «оларға бағытталған кемсітушілік әрекеттің» нәтижесі емес екенін атап өтті.
Алайда, ерлі-зайыптылардың 18 жасқа толған үлкен қызы трибуналға өзі мен екі іні-қарындасы IDF-те қызмет етуден бас тартуға ант бергенін айтты. «Ол өзі мен [екі іні-қарындасы] IDF-те қызмет етуден бас тартуға келісім жасасқанын айтты. Олардың IDF-те қызмет етуден бас тартуының негізі Газа секторындағы израиль-палестина қақтығысына қатысуға мәжбүр болуы және осы қақтығыс аясында халықаралық гуманитарлық құқықты бұзуға мәжбүр болуы мүмкін еді. Трибунал бұл көзқарастардың шынайы екенін мойындайды», – делінген шешімде.
Трибунал үш ағайындының «IDF-те қызмет етуден бас тартқаны үшін екі жылға дейін бас бостандығынан айырылуы мүмкін екенін» атап өтті. Трибунал Халықаралық қылмыстық соттың Израиль премьер-министрі Биньямин Нетаньяху мен бұрынғы қорғаныс министрі Йоав Галлантқа қатысты соғыс қылмыстары мен адамзатқа қарсы қылмыстар, оның ішінде кісі өлтіру туралы айыптаулар бойынша тұтқындау ордерін шығарғанын атап өтті. Сондай-ақ, БҰҰ Тергеу комиссиясы «Израиль билігі мен израильдік қауіпсіздік күштері Газа секторында палестиналықтарға қарсы геноцид жасады және жасауды жалғастыруда» деп хабарлағанын атап өтті.
«Халықаралық қылмыстық соттың тұтқындау ордері мен БҰҰ Тергеу комиссиясының есебінде Израильдің Газа секторындағы әскери операциялары халықаралық гуманитарлық құқықты бұзады деген негізді айыптаулар бар», – деді трибунал. «Бұл Израильдің әскери операциялары халықаралық қоғамдастық тарапынан қазіргі уақытта Израильдің заңды ұлттық мақсатына жету үшін қолданылатын құралдардың пропорционалды емес деп саналатын жағдай».
Трибунал Израиль геноцид жасады ма деген мәселе бойынша «қорытынды пікір» білдірудің қажеті жоқ екенін және Нетаньяху мен Галланттың ХҚС алдында «күдіксіздік презумпциясына» құқылы екенін атап өтті.
Трибунал Израильдің міндетті әскери қызмет туралы заңдарын орындау және қызмет етуден бас тартқаны үшін күтілетін жаза «отбасындағы ересек ағайындыларды қудалауға тең» деп шешті. «Трибунал [ағайындылардың] әскери қызметтен бас тартқаны үшін түрмеге жабылу қаупі оларға елеулі зиян келтірудің нақты мүмкіндігін тудыратынына көз жеткізді. Бұл қудалаудың маңызды және елеулі себебі олардың міндетті әскери қызметтен бас тартуының негізінде жатқан саяси пікір болар еді.
«[Ағайындылардың] елеулі зиян қаупін болдырмау үшін өз мінез-құлқын өзгертуге ешқандай негізді қадамдар жоқ. Қудалау қаупі мемлекеттің өзінен келетіндіктен, трибунал мемлекеттік қорғау қолжетімсіз деп санайды. Зиян қаупі Израильдің барлық аймақтарына да таралады».
Трибунал IDF-ке шақырылуға тиіс үш ересек ағайындының Аустралияның босқындар конвенциясы бойынша қорғау міндеттемелеріне сәйкес келетінін шешті: яғни, олар өз елінде «қудалаудан негізді қорқынышқа» ие. Шешім отбасының ісі трибуналда 2025 жылдың қазанында қаралып, 2026 жылдың наурызында жарияланған.