Израиль зерттеушілері Жерорта теңізінен жарылмаған оқ-дәрілерді табу және жоюдың жаңа әдістерін сынауда. Бұл жоба Ришон-ле-Цион қаласы маңындағы жағалау сызығының бір бөлігін қоғамдық пайдалануға қайта ашуға бағытталған. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы Associated Press басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Израильдің Ұлттық мұхиттану институтының теңіз геологиясы және геофизика кафедрасының зерттеушісі Рой Жайжель жобаны бірлесіп басқарады. Жоба Ришон-ле-Цион қаласының тұрғындарына шамамен 2 шақырым (1,2 миль) жағалау сызығын қайтаруды көздейді. Бұл аймақ ондаған жылдар бойы атыс полигоны ретінде пайдаланылған.
Маусым айындағы бір дайвинг сапары кезінде сүңгуірлер бірнеше ай бұрын отырғызған жалған миномет және артиллериялық снарядтарды таба алмады. Бұл алдағы қиындықтарды көрсетеді. «Теңізден бір нәрсені табу өте қиын», - деді Жайжель сүңгуірден шыққаннан кейін.
Бұл бастама Израильдегі алғашқы болып табылады және әлемдік су қоймаларын қорғауға бағытталған жаһандық күш-жігермен тұспа-тұс келеді. Сарапшылардың айтуынша, су астындағы оқ-дәрілерді тазартуға деген қызығушылық соңғы жылдары артты, себебі жасанды интеллекттің дамуы жаһандық байланыс үшін миллиондаған шақырым су асты оптикалық талшықты кабельдерді қажет етеді.
Оқ-дәрілер соғыстан кейін суға тасталуы, қақтығыс кезінде теңізге түсуі немесе Ришон-ле-Цион жағдайындағыдай атыс жаттығуларынан жинақталуы мүмкін. Теңіз суының эрозиясы улы және жарылғыш химикаттардың, ауыр металдардың оқ-дәрілерден ағып кетуіне әкеліп, қоршаған ортаның ластануына себеп болады. Сондай-ақ, адамдар оларды басып кетсе немесе балалар ойыншық деп ойнаса, жарылыс қаупі бар.
Екі жыл бұрын Еуропа әскери емес жарылмаған оқ-дәрілерді анықтау және жою жобасын бастады. 2024 жылы Германия Солтүстік және Балтық теңіздеріндегі әскери қалдықтарды жою бағдарламасын іске қосты, онда екі дүниежүзілік соғыстан қалған 1,6 миллион тонна жарылмаған оқ-дәрілер жатыр.
Алайда, Жерорта теңізі сияқты Таяу Шығыс суларын тазартуға аз көңіл бөлінген. Израильдің бұл жобасы осы олқылықтың орнын толтыруға көмектесуі мүмкін.