Израиль апталап су тапшылығына тап болды: теңіз суын тұщыландыратын алты зауыттың бесеуі уақытша жабылып, содан бері төмендетілген деңгейде жұмыс істеп жатыр. Бұған Израиль шабуылдары Газаның ағынды су инфрақұрылымының көп бөлігін қиратып, тазартылмаған ағынды судың теңізге жаппай ағуына әкелгеннен кейін туындаған балдырлардың төтенше гүлденуі себеп болды. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.

«Ластану саяси шекараларды танымайды», — деді Израильдің теңіздер мен жағалауларды қорғауға арналған Zalul Environmental Association үкіметтік емес ұйымы. «Газа секторынан теңізге тазартылмаған ағынды судың ағуы Израильдің тұщыландыру қондырғыларына әсер ететін нашарлап келе жатқан дағдарысқа ықпал етуде. Ағынды судың құрамында азот пен фосфор сияқты қоректік заттар бар, олар микроалгалар мен цианобактерияларды қоректендіріп, олардың гүлденуін күшейтуі мүмкін.»

Өткен жылы АҚШ делдалдығымен жасалған атысты тоқтату келісіміне қарамастан, Газа ауыр су және санитария дағдарысының құрсауында қалып отыр. Палестина аумағын кеміргіштер жайлап, Израиль ағынды суды тазарту қондырғыларын қиратқаннан кейін жағалауын ағынды су басып жатыр.

Шекараның арғы жағында ұзындығы 60 мильге (100 км) жететін микроалгалардың орасан зор гүлденуі Израильдің алты негізгі тұщыландыру зауытының бесеуінің сүзгілерін бітеді. Олар бірнеше күнге жабылып, содан бері төмендетілген деңгейде жұмыс істеп жатыр.

Сарапшылар үш жылға жуық соғыстан кейін Газадағы қираудың экологиялық салдары енді Израильге қайта таралып жатқанын айтады.

«Газадан теңізге тазартылмаған ағынды судың ағуы Израильдің оңтүстік Жерорта теңізі жағалауындағы су өндіру инфрақұрылымына төнетін қауіпті арттырады», — деді Бен-Гурион университетінің Цукерберг су зерттеулері институтының эмерит профессоры, тұщыландыру жөніндегі сарапшы Джек Гилрон. «Қазіргі оқиға Израильдің негізгі ауыз су көздерінің біріне төнетін қауіптерге қарсы дайындық қажеттігін растайды.»

Дәрігерлер шекарасыз ұйымының есебіне сәйкес, 2023 жылғы 7 қазаннан бері Израильдің бомбалауы Газаның су және санитария инфрақұрылымының 90%-ын қиратты. Ұңғымаларға, тасымалдау желілеріне, су қоймаларына және тұщыландыру қондырғыларына тікелей соққылар жасалды.

Газаның су дағдарысы ауыр күйінде қалып отыр. Соғысқа дейін аумақтың сумен жабдықталуының 80%-ы жағалау жолағы астындағы сулы қабаттан келген, бірақ қазір бұл қор теңіз суымен және ағынды сумен ластанған және адам тұтынуға жарамсыз.

Газаның ауыз суының көп бөлігі тұщыландыру зауыттарынан және Израиль су басқармасы бақылайтын үш құбырдан келген, бірақ ол құбырлар соғыстың басында кесіліп, тек ішінара қайта ашылды.

Сонымен қатар, зақымдалған немесе қираған тарату желілері халықтың көп бөлігін су таситын көліктерге тәуелді етіп қалдырды.

Көптеген адам үшін бұл қосымша бір кесе су ішу немесе оны қол жуып, аурудың алдын алу үшін сақтау арасындағы қатаң таңдау дегенді білдіреді, ал жедел диарея аурудың жетекші себептерінің бірі болып отыр.

«Біз суды құйылған ыдыстармен тасимыз», — деді Бейт Лахиядан келген 34 жастағы бес баланың анасы Нас әл-Барауи. «Ауыр ыдыстармен жүреміз немесе кезекте сағаттап күтеміз. Судың көп бөлігі қауіпті, балалар қайталанатын асқазан инфекцияларынан, диареядан және тері бөртпелерінен зардап шегеді. Зақымдалған ағынды су желілері мен істен шыққан сорғылар да ағынды судың шатырлар арасында және тұрғын аудандар арқылы ағуына әкелді.»

Газадағы жағалау муниципалитеттерінің су коммуналдық кәсіпорнының атқарушы директорының орынбасары Омар Шатат аумақтың бес ағынды суды тазарту зауытының барлығы істен шыққанын, нәтижесінде күн сайын шамамен 45 000 текше метр тазартылмаған ағынды су Жерорта теңізіне ағып жатқанын айтты.

Сонымен қатар, күн сайын шамамен 15 000 текше метр тазартылмаған қалдық сіңіру шұңқырларынан, әсіресе әл-Мауасидегі бейресми лагерьлерде жерасты суына сіңіп жатыр.

«Бұл экологиялық және қоғамдық денсаулық тұрғысынан апатты жағдай», — деді Шатат. «Теңіз қатты ластанған, ал бірінші зардап шегушілер — Газа тұрғындары мен қоныс аударған адамдар, өйткені олар ағынды судың ең жоғары концентрациясымен тікелей жанасады.»

Газа қаласындағы Халықаралық Қызыл Крест комитетінің өкілі Пэт Гриффитс қыс басталуымен жағдайдың одан әрі нашарлауы ықтимал екенін айтты. «Палестиналықтар ағынды сумен қоршалып өмір сүреді. Ол олардың айналасында. Ол олар тамақтанатын, су алатын, жүретін жерде», — деді ол.

Әл-Мауасиге қоныс аударған 37 жастағы Шаима әл-Катари: «Ыдыс-аяқ пен киімді жуған суды төгетін жеріміз жоқ. Оны көшеге ағызуға тура келеді, бұл тұрып қалған сулардың пайда болуына әкеледі. Содан кейін олардың айналасында балдырлар мен масалар тарайды, көшелер лас болады. Біз жағымсыз иістерден, түнде масалардан, күндіз шыбындардан, сондай-ақ кеміргіштерден зардап шегеміз.»

Егеуқұйрықтар Газаның кейбір бөліктерін айлар бойы жайлап, шикі ағынды су мен қоныс аударған адамдардың толып кеткен лагерьлерінің айналасында жиналған қоқыс үйінділерінің арасында өркендеп келеді.