Таяу Шығыста толық ауқымды аймақтық соғысқа қайта оралу қаупі сейілді, өйткені Израиль мен Иран Дональд Трамптың «атысты дереу тоқтату» туралы үндеуінен кейін бір-біріне шабуылдарын тоқтатты. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Израиль премьер-министрі Биньямин Нетаньяху теледидар арқылы сөйлеген сөзінде Иранмен соғыстың тоқтатылғанын мойындады, бірақ болашақ шабуылдарға «күшпен» жауап беруге уәде берді. «Қазіргі уақытта бұл майдандағы атыс тоқтатылды, өйткені Теһрандағы террорлық режим соққыға ұшырағаннан кейін бізге шабуыл жасауды тоқтатты. Егер бұл террорлық режим бізге қайтадан шабуыл жасау қателігін жасаса, біз күшпен жауап береміз», - деді Нетаньяху.
Иранның Израильге баллистикалық зымырандарының соңғы толқыны және Израиль әскери ұшақтарының Иранға жасаған жауап соққылары сәуірдегі бітімнен бері ең тікелей қақтығыс болды. Иранмен одақтас Йеменнің хусит бүлікшілері де Израильге оқ жаудырып, Қызыл теңізде израильдік кемелерді нысанаға алатынын ескертіп, шиеленісті одан әрі ушықтырды.
Сарапшылардың айтуынша, кез келген жаңа «бітім ішіндегі бітім» өте нәзік, өйткені кез келген сәтте жаңа соққылар мен зымырандардың алмасуына әкелуі мүмкін көптеген шиеленіс ошақтары бар. Израиль шенеуніктері Иранның кез келген түпкілікті бітімді Израильдің Ливандағы «Хезболлаға» қарсы шабуылын тоқтатумен байланыстыру әрекеттерін бірнеше рет қабылдамады, өйткені «Хезболла» Теһранмен тығыз байланысты.
Дүйсенбіде Израильдің қорғаныс министрі Израиль Ливандағы «Хезболлаға» қарсы әрекетін жалғастыратынын және егер исламистік көтерілісшілер тобы Израильге шабуыл жасаса, Бейрутты соққыға алатынын айтты. «Иранның Ливан мен Иранды байланыстырып, Израильге шабуыл жасау әрекеті кешегідей үлкен күшпен қарсы алынады», - деді Исраэль Кац.
Израильдің «Хезболланың» тірегі Бейруттың оңтүстік шетіне жасаған шабуылдары жексенбіде Иранның зымырандарын атқылауына себеп болды. Иран да қасарысып қалды. Иран парламентінің спикері және ең жоғары деңгейдегі келіссөзші Мұхаммед Багер Галибаф дүйсенбіде Теһран «қайталанған бұзушылыққа» жол бермейтінін айтты. «Сізде сенім орнатуға шынайы ниет болмаса, Иранның жауабы сол күйінде қалады», - деп жазды ол X әлеуметтік желісінде.
Трамп Израильді Ливандағы шабуылдарын тоқтатуға итермелеп, Иранмен кеңірек соғысты аяқтау үшін келісімге жол ашты, соның ішінде өткен аптада Нетаньяхуға телефон арқылы былапыт сөздер айтып сөгіс берді, деп хабарлады Axios. Американдық сайттың дүйсенбідегі хабарлауынша, Трамп Нетаньяхуға тағы да сөгіс бергенін айтқан. «Мен: «Биби, сен абай болғаның жөн, әйтпесе жақында өз бетіңмен қаласың», - дедім», - деп келтірілген оның сөзі.
Алайда, Израиль премьер-министрі биылғы жылдың соңында сайлауға тап болады және «Хезболланың» Израильге шабуыл жасау қабілетін әлсіретуді жалғастыру үшін ішкі қысымға ұшырап отыр. Дүйсенбіде «Хезболланың» Солтүстік Израильге жаңа зымырандарды ұшырғаны және Израильдің Ливанның оңтүстігіндегі Тир қаласының маңына соққы бергені туралы хабарлар келді.
Израильдің Иранға соңғы шабуылдары Иранның мұнай-химия кешеніне соққыны қамтыды. Израиль әскері Иранның бірнеше аймақта орналастырылған қорғаныс жүйелерін де соққыға алып, бөлшектегенін хабарлады. Иранның мемлекеттік телеарнасы Исфахан, Карадж, Тебриз және Теһранда жарылыстардың дыбысы естілгенін хабарлады. Иранның әскери штабы Ливанға, оның ішінде жексенбіде Бейруттың шетіндегі соққыларға жауап ретінде Израильге «ауыр жауап» бергенін мәлімдеді.
Иран Ислам революциясы сақшылары корпусы Израильдегі екі әскери базаны нысанаға алғанын хабарлады. Иран зымыранының сынығы Батыс жағалаудағы бір елді мекендегі бірнеше үйге зақым келтірді, бірақ зардап шеккендер туралы хабарланбады. Кенеттен күшейген зорлық-зомбылық қаржы нарықтарын шайқалтып, мұнай бағасын 5%-ға көтеріп, бүкіл әлемде отын бағасының одан әрі өсу қаупін тудырды. Екі тарап та қазіргі уақытта атысты тоқтатуға келіскен кезде акциялар көтерілді.
Жаңа зорлық-зомбылық Трамптың АҚШ пен Израиль 28 ақпанда сол кездегі жоғарғы көшбасшы аятолла Әли Хаменеиді өлтірген соққылармен бастаған соғысты аяқтау жөніндегі жоспарын да қиындатты. Екі ай бұрын жарияланған бітім толық соғысты тоқтатты, дегенмен Парсы шығанағында шашыраңқы қақтығыстар жалғасуда. Әлеуметтік желідегі жазбалардың бірінде Трамп дүйсенбіде Израиль мен Иран «дереу БІТІМДІ!» қалайтынын айтты. Ол Иран порттарына АҚШ блокадасы түпкілікті келісімге қол жеткізілгенше күшінде қалатынын қосты.
Иран сыртқы істер министрлігінің өкілі Есмаил Бағаи Теһран Вашингтонмен «өте күдікті» атмосферада хабар алмасып жатқанын айтты. Оның айтуынша, Израильдің Ливандағы әрекеттері, АҚШ-тың білімімен және келісімімен жасалған ба, жоқ па, дипломатияны бұзуға бағытталған. «Ешкім сионистік режимнің АҚШ-пен алдын ала үйлестірусіз және ынтымақтастықсыз қандай да бір әрекет жасайтынына сенбейді... Осы мәжбүрлі соғысты аяқтау үшін басталған дипломатиялық процесс әсер ететіні әбден табиғи», - деді ол.