Израиль Ливандағы әскери қатысуын кеңейтіп жатыр, деп хабарлайды ресми тұлғалар. BBC тілшілері басып алынған аумақтарға барып, жағдайды көрді. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы BBC News басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Жерорта теңізі жағалауындағы оңтүстік Ливан тас жолының бойы көрікті, бірақ қазір қаңырап бос. Егістіктер тасталған, Израильдің әуе соққыларынан қираған ғимараттар тым көп. Накура қаласының маңындағы ливандық әскери бекет — мемлекеттің соңғы көрінетін белгісі. Әрі қарай оңтүстікке қарай он шақты израиль туы басып алынған аумақтың басталғанын көрсетеді. Израиль рұқсатынсыз ешкім кіре алмайды.
Бұл аймақ — Ливанның шииттік мұсылман қауымының орталығы, мұнда Иран қолдайтын «Хезболла» милициясы мен саяси партиясының негізгі тірегі орналасқан. Соңғы жиырма жылда бұл аймақ Израиль әскерінің үш рет басып кіруін көрді. Соңғысы наурызда, Иранның жоғарғы көшбасшысы өлтірілгеннен кейін «Хезболла» Израильге зымыран атқан соң басталды.
Өткен айда BBC тобы БҰҰ-ның Ливандағы уақытша күштерінің (ЮНИФИЛ) гуманитарлық миссиясына қосылды. Бұл — Израиль бақылауындағы аумаққа барудың бірден-бір жолы. Онда Израиль Газадағыдай тұтас ауылдарды жермен-жексен еткен. Маусымда атысты тоқтату жарияланғаннан кейін де әуе соққылары мен бұзу жұмыстары жалғасуда.
Финляндиялық жауынгерлер бастаған колонна шекара маңындағы христиан ауылдарының тұрғындарын алып жүрді. Бұл қауымдар соғыс кезінде Израильдің шабуылынан аман қалды, бірақ қазір айналасы басып алынғандықтан елдің қалған бөлігінен бөлініп қалды. Израиль әскерилері БҰҰ-мен келісу механизмі арқылы біздің қатысуымызға рұқсат берді.
Қазіргі уақытта Израиль бақылайтын жер жолағы Ливан аумағының шамамен 5 пайызын құрайды, кей жерлерде шекарадан 10 шақырымға дейін созылады. Біз екі елді бөлетін қабырға бойымен жүріп, Израильдің басып кіруден кейін салған қызметтік жолдарын, әскери қызметкерлерінің қарқынды қозғалысын және олар пайдаланып жатқан тұрғын үйлерді көрдік. Кейбір үйлер «Хезболланың» жарылғыш дрондарынан қорғау үшін тормен жабылған. Аспанда израильдік барлау дрондарының дыбысы естіліп, алыстан жарылыстар болды.
Өткен айда оңтүстік Ливанға сапары кезінде Израильдің қорғаныс министрі Исраэль Кац әскерилерге «аймақта ұзақ мерзімді қатысуды дайындау үшін барлық қажетті шараларды қабылдауды» тапсырғанын айтты. Израиль ресми тұлғаларының мақсаты — солтүстік Израиль қауымдарын «Хезболла» ататын зымырандар мен дрондардан қорғау үшін «қауіпсіздік аймағын» құру.
ЮНИФИЛ мәліметінше, Израиль әскері басып алынған аумақтарда төрт жаңа база құрып, олардың санын тоғызға жеткізді. Израиль күштері 2024 жылғы соғыстан кейін бес нүктеде қалған болатын, бұл қақтығысты аяқтаған келісімді бұзу болып табылады.
«Соңғы айларда біз израильдік позициялардың шоғырлануы мен нығаюын, қорғаныс инфрақұрылымының құрылысын және басқа да инженерлік жұмыстарды байқадық», — деді ЮНИФИЛ өкілі Кандис Ардиел. «Сондай-ақ, біз израильдік азаматтық қызметкерлердің оңтүстік Ливандағы әскери әрекеттерді қолдау үшін бұзу және инженерлік жұмыстар жүргізіп жатқанын байқадық».
Адам құқықтары жөніндегі ұйымдар Израильдің кейбір әрекеттерін азаматтық инфрақұрылымды әдейі бұзу деп санайды, бұл соғыс қылмысы болуы мүмкін. Жүздеген мың ливандық босқынға айналды, олар қашан оралатынын білмейді. Израиль әскерилері қираған ғимараттарды «Хезболла» әскери мақсатта пайдаланғанын және халықаралық құқыққа сәйкес әрекет ететінін айтты.
Маусымда АҚШ пен Иран қақтығысты аяқтауға бағытталған алдын ала келісім жариялады. Содан бері ливандық барлау қызметкерінің айтуынша, Ливан әскерилері Израильдің келісімді 5 000-нан астам рет бұзғанын тіркеді, оның ішінде әуе соққылары, дрон шабуылдары, артиллериялық атыстар және «Сары сызық» деп аталатын шекарадан тыс аумақтарға израильдік жауынгерлердің күнделікті дерлік кіруі.
Израиль әскерилері Ливандағы кейбір шабуылдарын «тікелей қауіптерге» қарсы операциялар деп ақтайды. Алайда көп жағдайда бұл қауіптердің қаншалықты тікелей екені белгісіз. Ұлыбритания мен АҚШ террористік ұйым деп санайтын «Хезболла» атысты тоқтату күшіне енгеннен бері Израильге шабуыл жасаған жоқ, бірақ Ливан аумағында әрекет ететін израильдік әскерлерді нысанаға алды.
«Олар Ливандағы қатысуын кеңейтіп жатыр. Олар сондай-ақ аумақтарды өртеп, үйлерді қиратып жатыр, ал бомбалау атысты тоқтатуға қарамастан жалғасуда», — деді ливандық барлау қызметкері.