Израиль елді мекендері жексенбіден бері Батыс жағалаудағы екі палестиналық отбасын өз үйлерінде қоршауда ұстап отыр. Отбасылар азық-түлік қоры таусылып бара жатқанын айтып, құқық қорғау ұйымдары билікті араласуға шақырды. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы BBC News басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Сәрсенбіде израильдік қауіпсіздік күштері Наблус маңындағы Кусра ауылындағы еврей елді мекенінен шығып кеткені хабарланды. Бұл экстремистік елді мекендер тобымен қақтығыстан кейін болды. Он шақты елді мекен тұрғыны әлі де сол жерде қалып отыр.
Палестиналық үй иелері израиль әскеріне алғашқы хабарлама жасағаннан кейін, оқиға орнына келген алғашқы сарбаздар елді мекен тұрғындарымен бірге дұға етіп жатқандары бейнежазбаға түсіп қалған.
Әбу Риди және Хассан отбасылары әлеуметтік желілерде су мен электр жарығы өшіріліп, азық-түлік қоры таусылғандықтан көмек сұрап жар салуда.
Бұл оқиғалар БҰҰ-ның жоғары лауазымды шенеунігі сейсенбіде Нью-Йорктегі Қауіпсіздік Кеңесінде «Батыс жағалау сыну нүктесінде тұр» деп мәлімдегеннен кейін болып отыр.
Халықаралық құқық бойынша барлық елді мекендер заңсыз. Рұқсат етілмеген елді мекендер Израильдің ресми рұқсатынсыз құрылады.
Палестиналық бейнебақылау камералары жексенбі күні кешке Әбу Риди отбасының үйінің сыртындағы қабырғаны елді мекен тұрғындарының қалай бұзғанын және тастарды жолды бөгеу үшін қалай қолданғанын көрсетеді. Бұл екі жас қызды қоса алғанда жеті адамның үйден шыға алмай қалуына әкелді, ал басқа палестиналықтар оларға жете алмады. Олар Батыс жағалаудың В аймағында тұрады, бұл аймақ Палестина әкімшілігінің бақылауында, бірақ Израильдің қауіпсіздік бақылауында.
Facebook-те жариялаған Qusay Abu Ridi жағдайдың «әсіресе біз толық оқшауланғандықтан» өте ауыр екенін айтты. Ол: «Біз өз үйімізде, өз жерімізде тұрамыз және біз тек қауіпсіз және лайықты өмір сүру құқығынан артық ештеңе сұрамаймыз», - деп жазды.
Дүйсенбіде израильдік елді мекен тұрғындары Haaretz газетінің солшыл журналистерінің палестиналық үйлерге жетуіне жол бермеді. Тілшілердің айтуынша, олардың көлігі екі сағат бойы бөгелгенде, израильдік сарбаздар оларға көмектесуден бас тартқан. Оларға аймақ жабық әскери аймақ деп айтылған, алайда бұл бұйрық елді мекен тұрғындарына қатысты қолданылмаған.
Бір күннен кейін израильдік құқық қорғау тобы Yesh Din Израиль әскерінің Орталық қолбасшылығының басшысына әскерді қоршаудағы тұрғындарды қорғауға, елді мекенді эвакуациялауға және елді мекен тұрғындарын жауапкершілікке тартуға шақырып, шұғыл үндеу жасады.
Сейсенбі күні кешке палестиналық жедел жәрдем көлігі отбасыларға жетуге рұқсат алып, азық-түлік жеткізіп, бір баланы емдеуге алып кетті. Дәл осы уақытта Израиль Қорғаныс Күштері (IDF) жаңа елді мекеннің құрылуын айыптайтын мәлімдеме жасады. Онда палестиналық үйлерге кіру және басып алу «заңсыз, жеккөрінішті және қабылданбайтын әрекет» екені айтылған.
Орталық қолбасшылықтың басшысы генерал-майор Ави Блут және басқа да жоғары офицерлер сәрсенбіде таңертең оқиға орнына келгенде, олар тұрғындармен кездесіп, «терең алаңдаушылықтарын» білдіргені айтылады. Кейін BBC-ге берілген палестиналық бейнебақылау жазбаларында израильдік сарбаздар мен шекара полициясының елді мекен тұрғындарының үлкен тобымен қақтығысы көрсетілген. Қауіпсіздік күштері көзден жас ағызатын газ және жарылғыш заттар қолданған.
Басқа кадрларда израильдік күштер елді мекен тұрғындары баспана ретінде пайдаланған шатырды тәркілеп, басқа жабдықтарын қалдырған сияқты. «Шекара полициясы шатырды эвакуациялады және онда болған азаматтарды эвакуациялау үшін жұмыс істеп жатыр. Оқиға әлі жалғасуда», - деді IDF. Сондай-ақ, «бірнеше күн бұрын оқиға орнында түсірілген қауіпсіздік қызметкерлеріне қатысты тәртіптік шара қолданылатыны» айтылды.
Ауыл әкімі Әбдел Әзім Уәди BBC-ге жергілікті тұрғындар «Кусраға бағытталған айқын және тұрақты үлгіні» көріп отырғанын айтты. Өткен айда жаңа салынған мешіт өртеніп, жанына иврит тілінде жазулар жазылған. Бұл шабуыл Тал ауылындағы оқиғадан кейін болған көптеген шабуылдардың бірі болды. Израиль елді мекен тұрғындары Талға шабуыл жасағаннан кейін, бұл алты адамның - төрт палестиналық пен екі израильдік сарбаздың - өліміне әкелді, олардың бірі жақын маңдағы израиль елді мекенінің қауіпсіздік үйлестірушісі болған.
Шілдеде елді мекен тұрғындары Кусраға жақын Жалуд ауылындағы палестиналық үйді екі аптадан астам уақыт бойы қоршауда ұстады. Кейін үй иелері қашып кетті, ал елді мекен тұрғындары үйді басып алып, әлі күнге дейін сонда тұрып жатыр.
«Елді мекен тұрғындарының зорлық-зомбылығы бұрын-соңды болмаған деңгейге жетті», - деді БҰҰ-ның Таяу Шығыс бейбіт процесі жөніндегі арнайы үйлестірушісінің орынбасары Рамиз Алакбаров сейсенбіде Қауіпсіздік Кеңесіндегі брифингте. Ол «әсерлі адам шығыны» туралы айтып, Наблус губернаторлығының соңғы кездері зорлық-зомбылықтан қатты зардап шеккенін атап өтті.
БҰҰ деректері бойынша, биыл Батыс жағалауда израиль әскері немесе елді мекен тұрғындары тарапынан 76 палестиналық, оның ішінде 18 бала қаза тапты. Сонымен қатар, Батыс жағалауда палестиналықтармен қақтығыстарда және палестиналықтың көлікпен соққы жасауынан үш израильдік, оның ішінде бір бейбіт тұрғын қаза тапты.
БҰҰ мәліметінше, 2023 жылдың қаңтарынан бері Батыс жағалаудағы 127 палестиналық қауымдастық толық немесе ішінара көшірілді, оның ішінде 47-сі толығымен көшірілді, бұл 6 390-нан астам палестиналыққа әсер етті. БҰҰ 2026 жылы елді мекен тұрғындарының зорлық-зомбылығы, бұзу және көшіру салдарынан 3 800-ге жуық палестиналық, олардың жартысына жуығы балалар, көшірілгенін тіркеді.
БҰҰ отырысында сөйлеген Израильдің БҰҰ-дағы елшісі Дэнни Данон елді мекендердің бейбітшілікке кедергі екендігі туралы идеяны жоққа шығарды. Ол елді мекендер қалатынын және өсе беретінін, өйткені оның елінің бұл жерге библиялық, тарихи және заңды құқығы бар екенін айтты.