Израиль Батыс жағалаудағы стратегиялық маңызды аймақта 1200-ге жуық үй салуға тендер жариялады. Бұл қадам Палестина мемлекетінің құрылуына ешқандай мүмкіндік қалдырмауға бағытталған. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы BBC News басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Иерусалимнің шығысындағы Е1 деп аталатын аймақта құрылыс салу жоспары халықаралық деңгейде ұзақ уақыт бойы айыпталып келеді. Бұл құрылыс Батыс жағалауды екіге бөліп, Шығыс Иерусалимді оқшаулайды.
Тендерге өтінімдерді қабылдау мерзімі Израильде қазан айында өтетін жалпы сайлаудан бірнеше күн бұрын аяқталады. Бұл кез келген болашақ үкіметке берілген тендерлердің күшін жоюды қиындатады.
Халықаралық құқық бойынша елді мекендер заңсыз болып саналады.
Израиль 1967 жылғы Таяу Шығыс соғысы кезінде Батыс жағалау мен Шығыс Иерусалимді басып алғаннан бері шамамен 160 елді мекен салды, онда 700 000 еврей тұрады. Палестиналықтар бұл жерлерді, сондай-ақ Газаны болашақ мемлекеті үшін алғысы келеді. Олардың қасында шамамен 3,3 миллион палестиналық тұрады.
Қатты халықаралық қарсылыққа қарамастан, Израильдің бірнеше үкіметтері елді мекендердің өсуіне рұқсат берді.
Алайда, премьер-министр Биньямин Нетаньяху 2022 жылдың соңында оңшыл, елді мекендерді қолдайтын коалицияның басында билікке қайта оралғаннан бері, сондай-ақ Хамастың 2023 жылғы 7 қазандағы Израильге шабуылынан кейін басталған Газа соғысынан бері елді мекендердің кеңеюі күрт өсті.
Халықаралық қысымға ұшыраған Израиль Е1 аймағында құрылыс салу жоспарларын ондаған жылдар бойы кейінге шегеріп келді.
Оның одақтастары мен палестиналықтардың көпшілігі бұл құрылыс екі мемлекеттік шешімге үлкен соққы болады деп дәлелдеді, өйткені ол Батыс жағалауды екіге бөледі.
Бірақ қазіргі израиль үкіметі бір жыл бұрын Е1 құрылысына жасыл жарық берді, бұл Палестина мемлекеті идеясын «өшіру» үшін жасалды.
Аймақта тұратын бедуин палестиналықтары мен израильдік бейбітшілік топтарының сотқа шағымдануына қарамастан, тұрғын үй министрлігі өткен жылы тамызда Израиль үкіметі бекіткен 3401 тұрғын үй бірлігінің 1234-іне тендер жариялады.
Бұл Шығыс Иерусалим мен Маале Адумим елді мекені арасындағы шамамен 12 шаршы км (4,6 шаршы миль) аумақты қамтиды.
Олар жарияланған кезде ультраұлтшыл және елді мекендерді қолдаушы қаржы министрі Бецалель Смотрич Палестина мемлекеті идеясы «өшірілуде» деп мәлімдеді.
Тендерге өтінімдерді қабылдау мерзімі 19 қазанға дейін, яғни Израильдегі жалпы сайлауға (27 қазан) бірнеше күн қалғанда аяқталады. Бұл үкіметке мердігерлермен келісімшарттар жасасуға мүмкіндік береді, болашақ үкіметке олардың күшін жою қиынырақ болады.
Израиль Батыс жағалауды, оның ішінде Шығыс Иерусалимді 1967 жылғы Таяу Шығыс соғысында Иорданиядан басып алды. Ол 1980 жылы Шығыс Иерусалимді аннексиялады, бұл әрекет халықаралық қоғамдастықтың басым көпшілігімен мойындалмады.
Е1 жобасының қарсыластары оның Палестина мемлекетінің құрылуына кедергі келтіретінін ескертті, өйткені ол Батыс жағалаудың солтүстігін оңтүстіктен бөліп, орталықта Рамалла, Шығыс Иерусалим және Бетлехемді байланыстыратын тұтас палестиналық қалалық аумақтың дамуына жол бермейді.
Израильдің елді мекендерге қарсы бақылаушы ұйымы Peace Now сотта жоспарларға қарсы шығып, былай деді: «Үкімет сайлауға дейін мердігерлермен келісімшарт жасасуға тырысып жатыр, сондықтан келесі үкіметке құрылысты тоқтату әлдеқайда қиын болады».
Ол тіпті құрылыс жоспарларының ішінара орындалуы «солтүстік Батыс жағалауды оңтүстіктен бөліп, Шығыс Иерусалимді оқшаулау арқылы аймақтың географиялық және стратегиялық сипатын түбегейлі өзгертетінін» айтты.
«Е1-де құрылыс салу қақтығысты аяқтауға және екі мемлекетке негізделген бейбіт келісімге жету мүмкіндігін жояды», - деді ол.
Иерусалимде тұратын палестиналық белсенді Жамал Джума (Stop the Wall науқаны) жобаның палестиналықтарға орасан зор әсер ететінін айтты.
«Бұл қауымдастықтардың жойылуы, отбасылардың жойылуы... бұл апат», - деді ол BBC-ге.
Ол 40-тан астам бедуин қауымдастығы зардап шегетінін және оларды көшіруге тура келетінін қосып айтты.