Израиль әскерилері 2024 жылы Газада бес жасар Хинд Раджаб пен оның отбасының алты мүшесінің қазасына қатысты қылмыстық тергеу бастау туралы шешім қабылдады. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Израиль қорғаныс күштері (ЦАХАЛ) сәрсенбіде өз әскерлерінің Хинд Раджаб отырған көлікке оқ атқанын мойындады. Бұл оқиға Газадағы қақтығыстың алғашқы айларында болған азаматтық құрбандарға қатысты ең танымал оқиғалардың бірі болды және халықаралық наразылық тудырды.
Хинд 2024 жылдың 29 қаңтарында Палестина Қызыл Жарты Айы қоғамына үш сағатқа созылған үмітсіз телефон қоңырауынан кейін қайтыс болды. Ол құтқаруды сұрады. Отбасы Газа қаласына жаңа израиль шабуылынан қашып бара жатқанда, олардың Kia Picanto көлігіне оқ тиді. Барлық жолаушылар да қаза тапты.
ЦАХАЛ бұған дейін оқиға орнында өз әскерлерінің болғанын бірнеше рет жоққа шығарған. Алайда БАҚ пен басқа да тергеулер жақын маңдағы израиль танктерінің жауапты екенін көрсететін дәлелдер тапты.
Палестиналық фельдшерлер Хиндті құтқару үшін жедел жәрдем жіберді және байланыс үзілгенше телефонда қалды. Бірақ жедел жәрдем көлігі де оққа ұшты, екі фельдшер қаза тапты. Құрбандардың денелері тек 12 күннен кейін, израиль әскерлері шегінген кезде алынды. ЦАХАЛ сәрсенбіде жедел жәрдем көлігіне де оқ атқанын мойындады.
Әскерилердің мәлімдемесінде: «Қорытындыларды қарап шығып, Палестина Қызыл Жарты Айы қоғамының жедел жәрдем көлігінің қозғалысын үйлестірудегі болжамды кемшіліктерге байланысты әскери полицияның қылмыстық тергеу бөліміне оқиға бойынша қылмыстық тергеу бастау туралы шешім қабылданды», - делінген.
Палестиналықтарды өлтіруге қатысты израиль әскерлеріне қатысты қылмыстық тергеулер сирек айыптауға әкеледі.
ЦАХАЛ сәрсенбіде Газадағы тағы төрт танымал оқиға бойынша қорытындылар жариялады. Оның ішінде 2025 жылдың наурызында Рафах қаласының маңында 15 палестиналық фельдшер мен гуманитарлық қызметкердің өлтірілуіне қатысты қылмыстық тергеу бастау туралы шешім бар.
ХАМАС әскерлеріне тұтқиылдан шабуыл жасаған әскерлер алдымен жедел жәрдем көлігіне оқ атқан, содан кейін олардың позицияларына жақындаған бірнеше жедел жәрдем көлігіне оқ жаудырған. Бұл телефон түсірілімі мен атыстың жалғыз куәгерінің айтуынша болған. Содан кейін әскерлер денелер мен көліктерді бульдозермен басып, ортақ қабірге көмген. БҰҰ мен құтқарушылар оқиға орнына бір аптадан кейін ғана жете алды.
«Олар өз формаларында өлтірілді. Анық белгіленген көліктерінде. Қолғаптарын киіп. Өмірді құтқаруға бара жатқан. Бұл ешқашан болмауы керек еді», - деді денелерді қалпына келтіруге көмектескен БҰҰ қызметкері Джонатан Уитталл.
Израиль әскерилері бастапқыда көліктердің «күдікті түрде жақындағанын», олардың фаралары мен авариялық сигналдары жоқ екенін айтып, оқ атқанын ақтаған. Бірақ Қызыл Жарты Ай мен азаматтық қорғаныс топтарының баяу жүріп, авариялық шамдары жыпылықтап, логотиптері көрініп тұрған видеолар тарағаннан кейін олар бұл мәлімдемеден бас тартты.
Оқиға кезінде 15 әріптесі қаза тапқан палестиналық фельдшер Мунтер Абед: «Менің әріптестерімді, маған отбасындай болғандарды өлтіргендер әділ сотқа тартылады деп үміттенемін», - деді. Ол сондай-ақ: «Мен бүкіл әлемге айтқым келеді: 101 жедел жәрдем нөмірі - бұл нысана емес, олар қорғалуы керек», - деп қосты.
ЦАХАЛ 2024 жылдың сәуірінде World Central Kitchen көліктерінің колоннасына жасалған әуе шабуылдарына қатысты қылмыстық тергеу бастамау туралы шешім қабылдады. Бұл шабуылда америкалық көмек ұйымының жеті гуманитарлық қызметкері қаза тапқан болатын. Ұйым соғыс бойы Газада азық-түлік таратқан.
Көмек ұйымы сол кезде әскерилермен көліктерінің қозғалысын үйлестіргенін айтқан. Төбесінде ұйымның логотипі бар көліктер өртеніп, жаншылған күйде қалды, бұл бірнеше нысаналы шабуыл жасалғанын көрсетті.
ЦАХАЛ сәрсенбіде көліктегі бірнеше адамды қарулы ХАМАС әскери операторлары деп қателескенін және колоннаның алдын ала келісілген бағыттан ауытқығанын мәлімдеді. Бірақ ол «командирлердің шешімдері қылмыстық теріс қылыққа негізделген деген негізді күдік тудырмады» деген қорытындыға келді. Екі офицер сол кезде қызметінен босатылып, үшеуі ескерту алды.
World Central Kitchen израиль әскерилерінің әуе шабуылдары туралы мәлімдемесімен және қылмыстық тергеу жүргізбеу туралы шешімімен күрт келіспейтінін білдірді. «Шабуылдарға ешқандай кешірім немесе ақтау болған емес және бұл мәлімдемеде де ол жоқ. Бұл шешім толық шындыққа сәйкес келмейді және терең ренжітеді», - делінген мәлімдемеде.
«Өлімге әкелетін шабуылдар кезінде ЦАХАЛ біздің Газадағы тобымыздың қарусыз екенін және ешкімге қауіп төндірмейтінін білді. Ол біздің анық белгіленген гуманитарлық көліктерімізді ұзаққа созылған бірнеше әуе шабуылдары кезінде толық көріп тұрды. Ол біздің топтың қозғалысын, жеке басын және әрекеттерін алдын ала білді».
Әскерилер сондай-ақ төрт гуманитарлық қызметкердің өлтірілуіне қатысты қылмыстық әрекет жасамау туралы шешім қабылдады.