Испаниядағы кезектен тыс жалпы сайлау алдындағы саяси ахуал пойыз апатынан кейін күрт өзгерді. 30 қазан сәрсенбідегі теміржол апатында кемінде 69 адам қаза тапты. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.

Апат Испанияның қоғамдық көлік жүйесінің қауіпсіздігі туралы мәселені күн тәртібіне шығарды. Премьер-министр Педро Санчес үкіметінің қарсыластары бұған дейін де биліктің әлсіздігін айтып келген еді. Енді бұл тақырып сайлау науқанының басты тақырыптарының біріне айналды.

Санчес сайлауды оңшыл және ультраоңшыл партиялар оның коалициялық үкіметі ұсынған тұрғын үй реформаларын қабылдамағаннан кейін жариялаған болатын. Сол кезде сайлау «санчизмді» тоқтату мүмкіндігі ретінде де, әлеуметтік прогресті қорғаудың соңғы мүмкіндігі ретінде де сипатталған. Алайда қазір бұл сайлау бұрынғы мағынасынан айырылды.

Испанияның жоғары жылдамдықты теміржол желісі ұлттық мақтаныш көзі ғана емес, сонымен қатар миллиондаған испандықтар күнделікті пайдаланатын көлік жүйесі. Қаңтар айында сол желіде болған апатта 46 адам қаза тапқан еді. Қазіргі апат халықты ашуландырып, абдыратып, алаңдатты.

Бейсенбідегі газеттердің бірінші беттері де осыны көрсетті. El Mundo «Пойыздардағы тағы бір қырғын» деп жазса, ABC «Кемінде 68 адам қаза тапты, тоғыз айдан кейін» деп хабарлады, ал El País «Бір жылдан аз уақыт ішіндегі екінші жоғары жылдамдықты апат» деп қайғырды.

Апатқа дейін де Санчес пен оның одақтастары қиын сайлау науқанына тап болған. Тұрғын үй наразылықтарынан бөлек, премьер-министр отбасы мен жақын айналасына қатысты сыбайлас жемқорлық айыптауларымен күресуге мәжбүр болды. Сонымен қатар үкіметтің жазда Испанияның Солтүстік Африкадағы Сеута аумағына жаппай көші-қонды басқаруы ел ішінде де, шетелде де қатты сынға ұшырады.

Мадридтегі Карлос III университетінің саясаттанушысы Пабло Симон ахуалдың нәзіктігін атап өтті. Оның айтуынша, испандықтар әлі күнге дейін осы аптада болған оқиғаны қабылдауға тырысып жүр.

«Үкімет үшін қиындықтар көп, және бұл апаттың екі жақты әсері бар деп ойлаймын, — деді ол. — Біріншіден, ол теміржол инфрақұрылымының жай-күйіне назар аудартады, бұл мәселенің құрылымдық сипатта екенін және Испаниядағы мемлекеттік қызметтердің, әсіресе инфрақұрылым саласындағы жалпы құлдырауын көрсетеді».

Симонның пікірінше, 2018 жылдан бері билікте отырған Санчес үкіметі қазіргі жағдайды өзінің ізашары — қатаң үнемдеу шараларын жүргізген Халық партиясының (PP) үкіметіне телуі екіталай. «Бұл сенімді емес», — деді ол.

«Бірақ екінші мәселе де бар: бұған дейін де үкімет қиын күреске тап болған еді; олардың қажетті қолдауға қол жеткізуі екіталай болды», — деп қосты саясаттанушы.

Санчес елдің бір жылдан аз уақыт ішінде екі жоғары жылдамдықты теміржол апатына ұшырауы «қабылдауға болмайтын нәрсе» екенін айтып, қауіпсіздік шараларын күшейтуге уәде берді. «Мұндай жағдай қайталанбауы үшін» деді ол. Алайда қарсыластары бұл уәделерді жеткіліксіз деп санайды.

Халық партиясының көшбасшысы Альберто Нуньес Фейхоо бейсенбіде апатқа жауапты саясаткерлер жауапқа тартылатынын мәлімдеді. «Біз осылай жалғастыра алмаймыз; мұндай басқару жалғаса алмайды», — деді ол. Халық партиясының пікірінше, испандықтар «ғажайыптар сұрамайды; олар тек бәрі дұрыс жұмыс істейтін Испанияны сұрайды».

Ал Vox партиясы мүлдем басқаша әрекет етуде. Олар үкіметті пойыз апатының құрбандарын «өлтірді» деп айыптап, жүйелік басқарусыздық пен туысқандық қатынастарға негізделген жемқорлықты айыптайды. Vox сонымен қатар Жоғарғы соттан көлік министрі Оскар Пуэнтеге қатысты абайсызда адам өлтіру және ауыр немқұрайлылық салдарынан дене жарақатын келтіру айыптаулары бойынша тергеу жүргізуді сұрады. Пуэнте басқарусыздық туралы айыптауларды жоққа шығарып, Испанияның теміржол жүйесі «қауіпсіз және сенімді» деп мәлімдеді.

Симонның айтуынша, Халық партиясы мен Vox-тың әртүрлі реакциялары оңшыл лагерьдегі бөліністі көрсетеді, өйткені екі партия да Санчес үкіметін тоқтату үшін бәсекелеседі. «Мәселе қандай тонды таңдау керектігінде: неғұрлым институционалдық тон, оны қазір Халық партиясы ұстанып отыр, әлде қаттырақ, агрессивті тон, оны Vox қолданып отыр ма?» — деді ол.

Сонымен қатар ол елдегі қайғылы көңіл-күйдің Санческе өзі сенім артқан 1,2 миллионға жуық «саяси белсенді емес», бірақ PSOE-ге бейім сайлаушыларды жұмылдыруды қиындататынын атап өтті. Премьер-министр прогрессивтер мен реакционерлер арасындағы манихейлік қақтығыс ретінде көрсеткісі келген сайлау тұрғын үй және теңдік мәселелерінен мүлдем басқа арнаға бұрылды.

«Сайлау науқаны жоғары рух пен оптимизмге сүйенеді, — деді Симон. — Бірақ бүкіл ел осы қасіреттен қайғырып жатқанда бұл қалай болуы мүмкін?»