Исландияда Еуроодақпен келіссөздерді қайта бастау туралы референдумда «қарсы» лагерь жеңіске жетті. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Дауыстарды санау түні бойы жалғасты. Жексенбі таңертең RUV телеарнасы «қарсы» лагерьдің жеңісін жариялады. Олар дауыстардың шамамен 52,8 пайызын жинады. Исландия халқының саны небәрі 400 мыңға жуық болғандықтан, айырмашылық өте аз болды.
«Қарсы» науқанның қаржыландыруы жақсы болды, ал қарсыластар оны қорқыту тактикасын қолданды деп айыптады. Кейбір сарапшылар бұл тактиканы Ұлыбританиядағы 2016 жылғы Brexit референдумындағы науқанмен салыстырды. Балық аулау және ауыл шаруашылығы – исланд ұлттық болмысымен тығыз байланысты салалар. Оларды ЕО мүшелігі қауіп төндіреді деген бейне «қарсы» науқанның табысының негізі болды. Нәтижелер астаналық аймақ пен елдің қалған ауылдық бөлігі арасында үлкен алшақтықты көрсетті. Ауылдық жерлерде ұлттық болмыс ұмытылып қалу қаупі бар деген сезім күшті.
Алайда, сарапшылардың пікірінше, жеңіске әсер еткен тағы бір фактор – бюллетеньдегі сұрақтың тұжырымы. Исландиялықтарға «Исландия Еуроодақпен кіру келіссөздерін қайта бастауы керек пе?» деген сұрақ қойылды. Келісімге қол жеткізілгеннен кейін екінші референдум өткізілетін еді. Бұл «иә» дауысы шын мәнінде «иә, мүмкін» дегенді білдірсе, «жоқ» дауысы әрқашан айқынырақ әрі шешуші қадам болды. «Иә, мүмкін» науқанының ұрандарының бірі «Já til að sjá» («көру үшін иә») болды, бұл «жоқ» науқанының нақты мәлімдемелерімен салыстырғанда түсініксіз болып көрінді.
Рейкьявиктегі өнер мұражайында өткен «иә» науқанының кешінде, дауыстарды санау кезінде «иә» жағы алға шыққан сәтте, «иә» жақтаушысы Þòrir Snoor: «Жоқ жағы көп қорқыту жасады және оны өте жақсы жасады», – деді. Ол өзі сияқты еуро елдегі жоғары инфляция мен жоғары пайыздық мөлшерлемелердің шешімі болуы мүмкін деп санайтын құрдастары көп екенін айтып, 25 жастағы жігіт: «Менің достарымның көбі Еуроодақтан қорқатынын айтты», – деп қосты.
Көк түсті ЕО қалпағын киген 30 жастағы Snædis Inga Rúnarsdóttir «жоқ» науқанының қаттырақ естілгенін және қаржыландыруы жақсырақ болғанын растады. Ол «жоқ» жеңіске жетсе, онымен келісуге тура келетінін айтты, бірақ референдум төңірегіндегі жалған ақпарат ағынын сынға алды.
Исландияның сыртқы істер министрі Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir бұған дейін елінің «Brexit сәтін» бастан кешіруінен қорқатынын айтқан болатын. Ол жалған ақпараттың, шетелдік араласудың және жасанды интеллекттің референдумға ықпал етуі мүмкін екендігі туралы ескерткен. Түн ортасына дейін дауыстар саналып жатқанда, ол The Guardian-ға нәтиже қандай болса да, «кем дегенде исланд халқы дауыс берудің дұрыс іс екенін көрсетті» деді. Кейінірек ол: «Маған ең ұнайтыны – енді сыртқы саясат, бәрі күн тәртібінде», – деп қосты.