Ұлыбритания Brexit референдумының оныншы жылдығын атап өткенде, Исландия Еуропалық Одаққа қатысты өз таңдауын жасауға жақындап келеді. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
29 тамызда исландықтар Брюссельмен ЕО-ға кіру туралы келіссөздерді қайта бастауға дауыс береді. Исландия 2009 жылы қаржы дағдарысынан кейін өтініш берген, бірақ 2013 жылы референдумсыз жалғастыра алмайтынын айтып, келіссөздерден шыққан болатын.
Қазір, он жылдан астам үзілістен кейін, мүшелік келіссөздері күн тәртібіне қайта оралды. Исландияның ең жас премьер-министрі Криструн Фростадоуттир былтыр референдумды 2027 жылы өткізуді күткенін айтқан еді. Бірақ Дональд Трамптың Гренландияға қатысты қауіп-қатерлерінен кейін Исландия үкіметі референдумды жеделдету туралы шешім қабылдады.
АҚШ президентінің Исландия мен Гренландияны ажырата алмайтын әрекеттері кейбір исландықтарды ЕО-ға кіру қажеттілігіне сендірсе де, ел ішінде пікірлер екіге бөлінген. Екі жақ та Brexit-ті мысал ретінде келтіреді.
ЕО-ны қолдаушылар британдық Leave науқанының жалған ақпаратын және Ұлыбританияның ЕО-дан шыққаннан кейінгі жетістіктерінің жоқтығын дәлел ретінде келтіреді. Исландияның еурофил сыртқы істер министрі Торгердур Катрин Гуннарсдоуттир: "Біз Brexit сәтіне тап боламыз деп қорқамын", - деді. Ол Brexit "науқанды қалай жүргізбеу керектігінің үлгісі болуы керек" деп қосты.
ЕО-ға қарсылар Ұлыбританияның өз шарттарымен шығудағы қиындықтарын ЕО-ға кірмеу үшін дәлел ретінде келтіреді. "ЕО Ұлыбританияның кетуін мүмкіндігінше ауыртпалықты еткісі келді", - деді анти-ЕО тобы Heimssýn өкілі Харальдур Оулафссон. "Бір күнде жоғалған нәрсені қайтару үшін жүздеген жылдар кетуі мүмкін".
Сауалнамалар ЕО-ны қолдаушылардың көп жұмыс істеуі керек екенін көрсетеді. Жақында жүргізілген Gallup сауалнамасы 54% ЕО-ға қарсы, 46% жақта екенін көрсетті. Тағы бір сауалнамада 53% келіссөздерді қайта бастауға "иә" деп, 47% "жоқ" деп жауап берген.
Исландиялық журналистер қауымдастығының атқарушы директоры Фрейя Стейнгримсдоуттирдің айтуынша, ең үлкен мәселе - балық шаруашылығы. ЕО Исландияға бұл салада жеңілдік жасауы мүмкін. Балық шаруашылығының құны 2023 жылы 1 059 миллиард исланд кронасын (шамамен 7,3 миллиард еуро) құрады.
Тағы бір үлкен талқылау нүктесі - еуро. "Исландияда инфляция мен пайыздық мөлшерлемелер жоғары, экономика тұрақсыз. Көптеген исландықтар ЕО-ға емес, еуроаймаққа кіруді қалайды", - деді Стейнгримсдоуттир.
Исландия университетінің саясаттану профессоры Хульда Торисдоуттир бұл референдум сол және оң арасындағы қарапайым бөлінуден әлдеқайда күрделі екенін айтады. "Ең қатты дауыстар, ең шеткі дауыстар болуы мүмкін. Қарапайым адамдар жақсы ақпараттың жетіспеушілігін сезінуі мүмкін", - деді ол.
ЕО-ға қарсы дәлелдерге балық шаруашылығынан басқа ауыл шаруашылығы, жоғары өмір сүру деңгейін сақтау қорқынышы және АҚШ-пен қарым-қатынас кіреді. Ең эмоционалды дәлел - тәуелсіздік. Исландия Даниядан толық тәуелсіздігін тек 1944 жылы алды. "Тәуелсіздік үшін күрес идеясы әлі де исланд халқының жанында өте тірі", - деді Торисдоуттир.
ЕО-ны қолдаушылар тек ұқсас еуропалық елдермен күшті одақ Исландияның егемендігін нығайта алады деп санайды.