Ирандағы қаңтар айындағы наразылықтарға қатысқаны үшін 19 жастағы егіз апалы-сіңлілі Таранех пен Ромина Рахимидің бірі өлім жазасына, екіншісі 25 жылға бас бостандығынан айырылды. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Егіздер әлі мектепте оқып жүрген кезде, түн ортасында бетперде киген ер адамдар оларды үйлерінен алып кеткен. Кейін бұл адамдар Ислам революциясы сақшылары корпусының өкілдері екені анықталды.
Аналары Марзие Нурмохаммади төрт ай бойы қыздарының қайда екенін біле алмай, ауруханалар мен мемлекеттік мекемелерден іздеген. Ақыры ол қыздарының қаңтар айындағы наразылықтарға қатысқаны үшін ұсталғанын білді. Мамыр айындағы түрмедегі кездесуде анасы қыздарын танымай қалған.
АҚШ-та тұратын немере ағалары Масуд Нурмохаммадидің айтуынша, қыздардың бас терісі жұлынған шаштарынан зақымданған, беттері көгерген. Таранехке түрме күзетшілері оның қол қоюынан бас тартқан жағдайда Роминаны көз алдында зорлайтындарын айтқан делінеді.
Таранех болашақта өз ат қорасын ашуды армандайтын. Исфахандағы Доулатбад түрмесіндегі анасының кездесуі бес ай бұрын болған. Иран соттарынан Таранехтің қаңтар айындағы наразылықтарға қатысқаны үшін өлім жазасына кесілгені, ал Роминаның 25 жылға бас бостандығынан айырылғаны белгілі болды. Үкім шыққаннан бері отбасы қыздарды көрмеген.
Үкімдердің айырмашылығы түсініксіз болып қалуда. Юта штатында тұратын немере ағалары Масуд Нурмохаммади режимнің әрекеттерін түсіну қиын екенін айтады: «Олар өз заңдарын орындамайды. Адвокаттардың шағымдануына 18 күн беріледі, бірақ соңғы кездері көптеген [өлім жазасына кесілген] жағдайларда бұл орындалмайды. Олар жай ғана үкім шығарып, балаларды алып кетіп, өлтіреді немесе асып тастайды. Сондықтан ештеңе шынымен түсінікті емес».
43 жастағы Нурмохаммади Таранехтің анық кінәсіздігіне байланысты өлім жазасына кесілген деп санайды: «Оның көздеріне қарасаңыз, оның мейірімді адам екенін бірден түсінесіз. Менің ойымша, олар адамдарға қорқыныш ұялатуға тырысады: «Қараңдар, сіз қаншалықты жақсы болсаңыз да, қаншалықты кінәсіз болсаңыз да, біз сізді ұстай аламыз, енді көшеге шықпаңыздар» дегенді айтқысы келеді».
АҚШ пен Израильмен ақпан айында басталған соғысқа қарамастан, Иран биыл 500-ден астам адамды өлім жазасына кескен, оның ішінде қаңтардағы наразылықтарға қатысқаны үшін кемінде 29 адам бар. Өлім жазасына кесілгендердің ішінде кемінде 16 әйел бар. Тағы жүздеген наразылық білдірушілер өлім жазасына кесілген немесе өлім жазасына әкеп соғуы мүмкін айыптар тағылуда, оның ішінде Исфаханда 70-тен астам адам бар.
Өткен айда Ұлыбритания және тағы 30 ел қаңтардағы наразылық білдірушілерді өлім жазасына кесуді айыптайтын бірлескен мәлімдемеге қол қойды, бұл әрекеттерді пікір білдіру бостандығын басу әрекеті деп сипаттады.
Нурмохаммади, денсаулық сақтау саласындағы IT маманы, 22 жыл бұрын Ираннан АҚШ-қа келген. Ол өз мекенжайын білетіндер тарапынан мәтіндік хабарламалар мен әлеуметтік желілер арқылы өлім қаупіне қарамастан сөйлеп жатыр. Оның айтуынша, немере апалы-сіңлілерінің ісі Ислам режимін жоюға деген шешімді күшейтуі керек.
Екі әйел 8-9 қаңтарда Исфаханда 18 миллион адаммен бірге наразылық акцияларына қатысқан. Бір айдан кейін оларды әкелген ер адамдар бастарына қап кигізіп, ешқандай түсініктеме берместен сүйреп алып кеткен. «Отбасы олардың қайда екенін білмеді», - дейді Нурмохаммади. «Олар ешқайда бара алмады. Оларды барлық жерден іздеді: әртүрлі соттардан, ауруханалардан. Содан кейін менің нағашым қоңырау алды: «Бізде сіздің қыздарыңыз бар, түрмеге келіп көріңіз» деді».
Қыздарын көру нағашысы үшін жүректі ауыртқан оқиға болды, дейді Нурмохаммади: «Ол өз балаларын танымады: олар ұрып-соғылған, беттері қатты ісінген, денелері көгерген, шынтақтары, буындары, аяқтары сынған, шаштары жоқтың қасы, өйткені оларды шаштарынан тартып, бір камерадан екінші камераға сүйреп апарған. Олар жалғыздық камерасында отырғанын білді».
Қыздарын жалғыз өзі өсірген Марзие Нурмохаммади олардың сотына қатыса алмаған. Адвокаттардың айтуынша, Таранех сотқа кез келген мойындаулар азаптау арқылы алынғанын айтқан. Қыздардың зорлық-зомбылыққа қатысқанына ешқандай дәлел келтірілмеген. Олар бұған дейін ешқашан наразылық акцияларына қатыспаған.
«Анам менімен бірге тұрады», - дейді ол. «Мен оның жанынан өткен сайын, ол жылап отыр».