Иранның Минад қаласындағы қыздар бастауыш мектебіне жасалған шабуыл – АҚШ әскерінің ондаған жылдардағы ең қанды бомбалауларының бірі болды. Бірақ төрт айға жуық уақыт өтсе де, Пентагон соғыстың бірінші күні мектепке Tomahawk қанатты зымыранын неге атқаны туралы ешқандай жауап бермеді. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Кем дегенде 175 адам, негізінен балалар қаза тапты. Кейбір сыншылар Пентагон ешқашан жауап бермейді немесе нәтижелерді құпия деп жіктеп, ең нашар қателіктерді жұртшылықтан жасырады деп күмәнданады.
АҚШ Иранмен атысты тоқтату туралы тұрақсыз өзара түсіністік меморандумына қол қойып жатқанда, шабуыл туралы құпия тергеу соғыс хатшысы Пит Хегсеттің «соғыс жүргізу» деп аталатын жаңа тәсілінің сынақ алаңына айналды. Ол наурыздың басында, шабуылдан екі аптадан кейін: «Біздің соғыс ережелеріміз батыл, дәл және американдық күшті босатуға арналған, оны шектеуге емес», – деген еді.
Шабуылдан кейін көп ұзамай Дональд Трамп бұл әрекетті Иран жасады деп мәлімдеді. Соққыда америкалық Tomahawk зымыраны қолданылғаны белгілі болғанда, ол Иранның да қанатты зымырандарға қол жеткізе алатынын айтты. Бірақ Иранда ондай зымырандар жоқ.
Өткен аптада Ормуз бұғазын ашу үшін атысты тоқтату келісімін тойлаған Трамп шабуылды қателік деп есептеуге дайын екенін білдірді. Франциядағы Эвиан-ле-Бенде өткен G7 саммитіндегі баспасөз мәслихатында ол: «Бұл сондай оғаш сұрақ, өйткені сіз бұрынғы оқиға туралы айтып отырсыз. Бірақ ешкім мұны әдейі жасаған жоқ», – деді.
Шабуыл Трамптың Иранға «кішкентай экскурсия» деп атаған әрекетінің басында болды. Мектеп ғимаратына қатарынан екі соққы жасалып, негізінен 12 жасқа дейінгі балалар қаза тапты. Шенеуніктер анонимді түрде БАҚ-қа бұл нысан Ислам революциясы сақшылары корпусының (IRGC) базасы деп есептелгенін айтты.
Мохаммадреза Ахмади Тифакани мектеп бомбалауында екі баласынан айырылды. Оның жеті жасар қызы Ханиех бірінші зымыран соққысы кезінде мектептің қыздар бөліміндегі барлық сыныптастарымен бірге қаза тапты. Куәгерлердің айтуынша, оның 10 жасар ұлы Собхан алғашқы жарылыстан аман қалған, бірақ әпкесін іздеп қайта жүгіріп кіріп, екінші жарылыста қаза тапты. Тифакани: «Мен өзім моргқа барып, екеуін де таныдым. Собханның бір көзі жоқ, бетінің жартысы жоқ. Аяқтары сынған. Ханиехтің бас сүйегі сынған, бірақ беті сақталған. Мен Собханды бірден таныдым, тіпті ол қатты жараланған болса да», – деді.
Трамп өткен аптада: «Қателіктер болады. Соғыс – жаман нәрсе», – деді.
Пентагон мен ұлттық қауіпсіздік саласындағы бірнеше бұрынғы шенеуніктер The Guardian-ға АҚШ үкіметі Минадтағы мектеп оқушыларының өлімі үшін жауапкершілікті мойнына алады немесе шабуыл туралы толық есепті жариялайды деп күмәнданды. Бұрынғы жоғары лауазымды Пентагон шенеунігі: «Әскери операция кезінде қате нысанға соққы беріліп, бейбіт тұрғындар зардап шегетін жағдайлар сирек емес, бірақ бұл жағдайда тергеу, жауапкершілікті бағалау және мойындау жүйесі бар. Хегсеттің Пентагоны мұны орындайды деп күмәнданамын», – деді.
Хегсеттің Пентагондағы «анти-уэйк» науқаны аясында әскерилер бейбіт тұрғындардың қазасын қарау бөлімшелерін жауып немесе қысқартты. Бұл оқиға АҚШ-тың өткен соғыстарындағы ең ірі жаппай қаза тапқан оқиғалармен салыстырылады, соның ішінде 2017 жылы Мосулдағы әуе шабуылы (кем дегенде 105 адам қаза тапты), 2015 жылы Кундуздағы ауруханаға шабуыл (42 адам қаза тапты) және 1991 жылы Амирия баспанасын бомбалау (400-ден астам ирактық бейбіт тұрғын қаза тапты).
Трамп өткен аптада тергеу жалғасып жатқанын айтты. АҚШ Орталық қолбасшылығы тергеу туралы жаңа ақпарат бермеді. Қорғаныс шенеунігі: «Қазіргі уақытта жаңартулар жоқ», – деп жазды.
Бірақ БАҚ хабарлары тергеу аяқталғанын көрсетеді. Алдын ала нәтижелер бойынша, шабуыл АҚШ-тың жеті жылдық деректерді пайдалануынан болған, бұл деректер IRGC базасының жанындағы ғимараттың қыздар мектебі екенін көрсетпеген. The New York Times өткен аптада кем дегенде бір талдаушы бірнеше жыл бұрын әріптесіне АҚШ-тың Минадтағы мектепті нысанаға алып жатқанын ескерткенін хабарлады. Бірақ нысана деректері жаңартылмаған, ал әскери шенеуніктер нысанды бомбалауға заңды деп қайта растай берген.
Тифакани сол кезде АҚШ тергеулерінен немесе әлемнен есеп беруге үміті аз екенін айтты. Бомбалау туралы тергеушілерге қандай хабарламасы бар деген сұраққа ол: «Олар бәрін өз көздерімен көріп отыр. Біз Газада не болғанын көрдік...» – деді.