Иран кемінде екі ірі зымыран нысанының жанында елеулі жаңа құрылыс жүргізіп, АҚШ мен Израильдің бірнеше айға созылған әуе соққыларынан зардап шеккен базаларын жөндеп жатқанын спутниктік суреттерді талдау көрсетеді. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы BBC News басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Британдық MAIAR барлау компаниясының талдаушылары BBC Verify-ге қараша айында түсірілген спутниктік суреттерде астана Тегеранның маңындағы Карадж қаласындағы Гармдаре әскери базасы мен солтүстіктегі Шахруд базасында қазба жұмыстары мен жаңа ғимараттардың іздері байқалатынын айтты.
Кемінде 12 басқа әскери нысан, оның ішінде зымыран кешендері мен әуе базалары жөндеу белгілерін көрсетіп отыр. Ирак шекарасына жақын батыс Ирандағы Керманшах зымыран базасында қираған ғимараттарға жаңа шатырлар салынған, ал астананың шығысындағы Парчин әскери кешенінде — бірнеше әуе соққысына қарамастан қайта-қайта жөнделген нысанда — зақымдалған ғимараттар мен қоқыстар тазартылған.
Шахруд маңындағы қазба жұмыстары зымыран өндірісіне қатысты болуы мүмкін деді Иранға назар аударған CIA-ның бұрынғы талдаушысы Джим Ламсон. Оның айтуынша, Шахрудтағы жақын әуе базасы соңғы жылдары бірнеше рет нысанаға алынғандықтан, Иранның Ислам революциясының сақшылар корпусы (IRGC) өндіріс нысандарын жерастына көшірудің жолдарын іздеп жатқан болуы мүмкін.
MAIAR талдаушысы Иранның "инфрақұрылымды одан әрі соққылардан қорғау үшін жерастына көшіру тәжірибесі" бар екенін атап өтті. Қорғаныс сарапшысы және Ирландия әскери күштерінің бұрынғы басшысы Марк Меллетт жерасты нысандарының құрылысы сыртқы бақылаушыларға "аумақтың көлемі мен операциялық жағдайын бағалауды қиындататын" қосымша пайда әкелетінін айтты.
Соңғы апталарда осы аптаның басында өткен аралық сайлаудан кейін АҚШ Иранға шабуылды қайта бастауы мүмкін деген болжамдар күшейді. Бірақ сәрсенбіде вице-президент Джей Ди Вэнс соғыстың сайлаушылар арасында танымал еместігін республикашылдардың осы аптадағы сайлаудағы нашар нәтижесіне себеп ретінде көрсетіп, бұл оның партиясын "келесі 6 жылға" Сенат бақылауынан айыруы мүмкін екенін айтты.
Ел бойынша бірнеше базада ирандық күштер АҚШ-Израиль соғысы басталғаннан бері әуе соққыларынан қатты зақымдалған кешендерді шағын көлемде жөндеуге баса назар аударған.
Талдаушылардың айтуынша, спутниктік суреттер Парчин әскери кешеніндегі Taleghan 2 нысанында елеулі құрылыс аяқталғанын көрсетеді: зақымдалған ғимараттар тегістеліп, жерасты бункеріне жасалған шабуылдардың салдары жөнделіп, бетонмен нығайтылған.
Карадж бен Шахрудта спутниктік суреттер елеулі қазба жұмыстарын көрсетеді. Караджта суреттерде бірнеше көлік көрінеді, ал жақын әуе базасында жақсарту жұмыстары жүргізілген сияқты.
Иран нысандарындағы соңғы өзгерістерді кеңінен зерттеген Сыртқы саясатты зерттеу институтының (FPRI) зерттеуші-талдаушысы Сэм Лэйрдің айтуынша, Карадж суреттері "жерасты нысанының жаңа порталын" көрсетеді.
Janes барлау фирмасының талдаушысы Шон О'Коннордың айтуынша, құрылыс жұмыстары шетелдік барлау агенттіктерін алдау әрекетінің бөлігі болуы екіталай. Ол мұндай жобаның "қымбатқа түсіп, аз нәтиже беруі мүмкін" екенін айтты.
Бұл өзгерістер Ақ үйдің АҚШ-Израиль соққылары Иран қарулы күштерін әлсіретті деген қайта-қайта сендірулерінен кейін орын алды; АҚШ президенті Дональд Трамп оны "толық және толық хаос" деп атады.
Пентагон өкілі бұған дейін АҚШ Иранның "дрон, баллистикалық зымыран және теңіз өнеркәсіптік базасының 90%-ға дейінін жойды" және елдің дрон мен зымыран шабуылдарын жасау қабілетін "айтарлықтай әлсіретті" деп мәлімдеген.
Бірақ Иран зымырандардың үлкен қорларын сақтап қалғанын мәлімдейді, ал осы аптада мемлекеттік телеарнада көрсетілген бейнежазбада Оңтүстік Ирандағы жерасты нысанының кіреберісінде ондаған зымыран көрсетілгені айтылды. Тамыз айында мемлекеттік телеарна бейнежазбасында оңтүстіктегі Бендер-Аббас қаласының маңындағы тоннельден Хордад жер-әуе зымырандары шығып жатқаны көрсетілгені мәлімделген.
MAIAR талдаушысы сондай-ақ АҚШ пен Израиль бірнеше рет бомбалаған Фордо жерасты уран байыту кешеніне жақын Кум қаласының маңындағы тоннель кіреберістерінің сыртында жаңа құрылыс пен қазба жұмыстарын анықтады.
Стратегиялық және халықаралық зерттеулер орталығының (CSIS) Халықаралық қауіпсіздік бағдарламасының әскери талдаушысы Марк Кансианның айтуынша, әскери активтерге қатысты белсенділік Тегеранның АҚШ мен Израильдің одан әрі шабуылдарына дайындалып жатқанын көрсетеді.
"Мақсат — болашақ шабуылдарға қарсы жақсырақ қорғану", — деді ол. "Бұл сонымен қатар экономиканы қалпына келтіруден гөрі әскери қабілетті қайта құруға басымдық берілгенін көрсетеді."