Ирандық әнші Парасто Ахмади (29 жаста) және сегіз музыканттан тұратын продюсерлік топ 2024 жылы YouTube арнасында трансляцияланған концертте өнер көрсеткені үшін 74 дүре соғуға сотталды. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Құм провинциясының қылмыстық сотының құжаттарына сәйкес, әртістерге дүре соғу, елден екі жылға шығуға тыйым салу және екі жыл бойы өнер қызметімен айналысуға тыйым салу жазасы тағайындалды. Оларға интернетте «дөрекі және әдепсіз контент» жасап, таратқаны үшін қоғамдық әдепті бұзу айыбы тағылды.
Ресми сот жаңалықтары агенттігі үкімді әлі жарияламағанымен, құжаттарды қараған құқық қорғаушылар мен заңгерлер бұл режимге ашық қарсы шыққан әртістерге қарсы қудалаудың кең ауқымды әрекетінің бір бөлігі екенін айтады.
2024 жылдың желтоқсанында Ахмади «Аз Хооне Джаванане Ватан» (Отан жастарының қанынан) патриоттық әнін хижабсыз орындап, бұл видеосы миллиондаған рет көрілді. Ол бірнеше музыкантпен бірге қысқа уақытқа ұсталып, кейін босатылды. Билік кейін видеоны таратқаны үшін ресми іс қозғады.
АҚШ-тағы Ирандағы адам құқықтары орталығының адвокаттық директоры Баһар Гандехари: «Ахмадидің тек ән айтып, хижабсыз көрінгені үшін 74 дүре соғуға кесілуі — Ирандағы адам құқықтары жағдайы өзгермегенінің тағы бір ескертуі, бұл биліктің соғыс кезіндегі имиджін жақсартуға бағытталған насихаттық науқанына қарамастан», — деді.
Ол ресми бейне мен әртістерді қудалау арасындағы қарама-қайшылық «режимнің насихаты мен шындық арасындағы алшақтықты» көрсететінін атап өтті.
Ирандық белсенділерге заңгерлік көмек көрсететін Дадбан орталығының адам құқықтары жөніндегі заңгері Моин Хазаели үкімнің заңды негізі жоқ екенін айтты.
«Ән айту, музыка орындау және әйелдердің музыкалық шығармаларын шығару немесе тарату Иранның қылмыстық заңнамасы бойынша қылмыс емес. Демек, мұндай әрекеттерді «дөрекі контентті жасау, тарату немесе жариялау» деп түсіндіруге болмайды», — деді ол.
«Әртістерге, азаматтық қоғам белсенділеріне немесе басқа азаматтарға дүре соғу жазасын қолдану — бұл тек ішкі қылмыстық заңнама мәселесі емес. Бұл мемлекеттердің азаптауға тыйым салу және адамдық қадір-қасиетті қорғау жөніндегі халықаралық міндеттемелеріне қатысты маңызды алаңдаушылық тудырады. Осы себепті көптеген адам құқықтары ұйымдары дүре соғуды заңды жаза емес, азаптау мен адамгершілікке жатпайтын қатынастың бір түрі деп санайды», — деп қосты ол.
Ирандық әртістер үшін бұл үкім, күтілмегенімен, мәдени қудалаудың күшейе түсетінінен қорқынышты арттырды.
Иран-британдық актриса Назанин Бониади: «Әнші Парасто Ахмадидің хижабсыз көпшілік алдында ән айтқаны үшін дүре соғуға кесілуі — Вашингтонда Ирандағы «жаңа режим» туралы айтылғанына қарамастан, ислам республикасының қудалау машинасы өзгеріссіз қалғанының айқын ескертуі. Әйелдерді дауысы үшін дүре соғатын, азаматтарды құқықтарын талап еткені үшін өлтіретін режимді қабылдау оны тирандық жолын жалғастыруға итермелейді», — деді.
Мохаммад Расулофтың «Қасиетті інжір тұқымы» фильмінде басты рөлді ойнап, Оскарға ұсынылған ирандық актриса Сетаре Малеки, шетелге қашуға мәжбүр болған, Ахмадидің өнері оған қатты әсер еткенін айтты.
Ол The Guardian-ға: «Парасто Ахмадидің концертінің видеосын көргенде, бойымдағы қарсылық рухы қайта жанданды. Күндер бойы видеоларды қайта-қайта көріп, Парастомен мақтандым. Ол кездесетін барлық салдарды біле тұра, әйел ретінде өмір сүру, ән айту және естілу құқығынан бас тартпады. Иран әйелдері тиранияға қарсы күресті бір сәтке де тоқтатпайды, бұл шынымен таңғаларлық», — деді.
Ол: «Иранда цензураға бағынбайтын әртіс үшін күнделікті өмір — қарсылықтың бір түрі. Біз ұзақ жол жүрдік, бірақ әлі де ұзақ жол алда. Мен күн сайын тағы бір сүйікті әртіс бізге үміт сыйлап, жол көрсететін шамшыраққа айналатынына ризамын», — деп қосты.