БҰҰ ядролық қадағалау органы Иранды Қауіпсіздік Кеңесіне ядролық қаруды таратпау туралы шарт бойынша міндеттемелерін «орындамағаны» үшін жолдады — бұл 20 жылдағы алғашқы мұндай қадам. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы BBC News басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Халықаралық атом энергиясы агенттігінің (МАГАТЭ) басқармашылар кеңесі Венадағы отырыста тиісті қарар қабылдады. Қарарда Иранның ядролық материалы, оның ішінде жоғары байытылған уран қоры туралы ақпараттың жетіспеушілігі және МАГАТЭ инспекторларының ядролық нысандарға қолжетімділігінің болмауы айтылған.
Тегеран МАГАТЭ шешімін айыптап, инспекциялардың бұзылуына АҚШ пен Израильдің ядролық нысандарға жасаған соққыларын себеп ретінде көрсетті. Дегенмен, жаңа санкциялар енгізілуі екіталай, өйткені Иранның одақтастары Қытай мен Ресей Кеңесте вето құқығына ие.
Ұлыбритания, Франция, Германия және АҚШ ұсынған МАГАТЭ қарарын 23 ел қолдады, сегіз ел қалыс қалды. Қытай, Ресей және Нигер қарсы дауыс берді. Құжат МАГАТЭ басшысы Рафаэль Гроссиден Иранды Қауіпсіздік Кеңесіне хабарлауды талап етеді.
Иран МАГАТЭ-ге мұндай қарар қабылдамау туралы бірнеше рет ескерткен болатын.
«Олар Иранның қорғалатын ядролық нысандарына шабуыл жасайды, тексерудің қалыпты процесін бұзады, содан кейін дәл сол бұзылуды қарар шығаруға сылтау ретінде пайдаланады», — деп жазды Иран сыртқы істер министрінің орынбасары Казем Гаррибабади өзінің X парақшасында.
МАГАТЭ Иранның ядролық нысандарына 2025 жылғы маусымдағы 12 күндік қақтығыс кезінде Израиль мен АҚШ бірнеше соққы жасағаннан бері қол жеткізе алмай отыр. Нысандарға 28 ақпанда Израиль мен АҚШ бастаған соңғы соғыста қайтадан шабуыл жасалды.
Иран Натанз және Фордо уран байыту зауыттарын қоса алғанда, өз нысандарына жасалған шабуылдарды МАГАТЭ инспекторларының бұл нысандарға кіруіне жол бермеу себебі деп түсіндіреді. Тегеран сондай-ақ мұндай қолжетімділікті АҚШ пен Израильмен соғысты аяқтау үшін кеңірек келісімнің бөлігі болуын қалайды.
Иран өзінің ядролық бағдарламасы тек бейбіт мақсаттарға арналғанын бірнеше рет мәлімдеді. АҚШ, Израиль және бірқатар еуропалық елдер Тегеранның ядролық қару жасауға тырысуы мүмкін деген алаңдаушылықпен бұл мәлімдемеге күмән келтірді.
АҚШ-тың жоғары лауазымды шенеуніктерінің мәліметінше, Иранға қарсы соңғы АҚШ-Израиль соғысының басында Тегеранда шамамен 440 кг (970 фунт) 60% байытылған уран болған. Бұл материал қару-жарақ деңгейіндегі уран үшін қажетті 90% шегіне тез байытылуы мүмкін.