Иранның ұлттық қауіпсіздік кеңесі төрағасының орынбасары Махмұд Набавианның Ислам Республикасының бас телеарнасындағы сұхбаты үзілді, бірақ ол бұған дейін Жоғарғы басшы Моджтаба Хаменеи жазған құпия хаттарды көргенін айтып үлгерді. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Набавианның айтуынша, бұл хаттарда аятолла Иранның келіссөздер тобы өз өкілеттігінен асып кеткенін айтқан. Сұхбат цензурадан өткеннен кейін бір сағаттан соң архивтен алынып тасталды және телеарнаның жоғары лауазымды қызметкері қызметтен кетті.
Келіссөздер тобының өкілі Набавианның мәлімдемелерін ескірген және бұрмаланған деп жоққа шығарды. Мемлекеттік телеарна Набавианның сөздерін «заң бұзушылықтың дәлелі және заңды қудалауға лайық» деп атады.
Иранның Швейцариядағы келіссөздердегі бас келіссөзшісі Мұхаммед Багер Галибафтың жақтастары ақпарат таратқан адамды анықтауды талап етті. Орталықшылдар мен реформаторлар бұрыннан мемлекеттік телеарна IRIB Набавиан қолдайтын «Пайдари» (Тұрақтылық майданы) қатаң тобының агенті ретінде әрекет етеді деп айтып келеді.
Бұл оқиға үкімет басындағы шиеленісті нақты уақытта көрсетіп қана қоймай, жаңадан тағайындалған Жоғарғы басшының келіссөздерге бұрын ойлағаннан да белсенді араласып жатқанын және келіссөзшілерге ядролық бағдарлама мен Ормуз бұғазы арқылы өтетін кемелерден төлем алу мәселелерінде жеңілдік жасамауды бұйырғанын көрсетеді.
Хаменеи көпшілік алдына шықпаған және аудио жазба жарияламаған, тек жазбаша мәлімдемелер арқылы әрекет етеді. Кейбір хабарларға сәйкес, келіссөздер тобы оның нұсқауын алу үшін екі апта күтуге мәжбүр болған.
Хаменеи бейсенбі күні Иран президенті Масуд Пезешкианға жолдаған хатында келіссөздердің нәтижесі туралы президенттен өзгеше көзқараста екенін, бірақ белгілі бір шарттарда оның шешіміне сүйенгенін айтты.
Набавианның айтуынша, Жоғарғы басшы келіссөздерді жалғастыру үшін 11 шарт қойған, оның ішінде АҚШ-тан өтемақы алу, уранды байыту құқығын сақтау, санкцияларды алып тастау, Иранның мұздатылған активтерін босату және Ормуз бұғазына толық егемендікті жүзеге асыру, соның ішінде кемелерден алым алу бар.
Набавиан Хаменеи «Иранның Ормуз бұғазын басқарудағы монополиясын, өтіп бара жатқан кемелерден алым жинауды, жау кемелеріне шектеулер қоюды және алымдардан түскен кірісті халыққа, шейіттер мен ардагерлердің отбасыларына бөлуді» атап өткенін айтты.
Су жолын қайта ашу тек АҚШ өтемақы төлеуге келіскен кезде ғана жүзеге асуы керек. АҚШ 350 миллиард долларлық даму қорын құруға келіскен, бірақ оған үлес қоспайтынын айтты.
Набавиан сондай-ақ Хаменеи келіссөздер тобына жазған хатында: «Пәкістан келіссөздерінде келісілген нәрсе болуы керек нәрседен мүлдем өзгеше және бұл келіссөздердің заңдылығының шарты болды, сондықтан келіссөздер тоқтатылуы керек» деп мәлімдеді. Ол Исламабадтағы келіссөздерде Иранның ядролық бағдарламасының аспектілері талқыланғанын айтты.
Кейін Telegram арнасында Набавиан құпия құжаттарды жарияламағанын, тек шындықты айтып жатқанын айтты. Ол өзара түсіністік туралы меморандумға сәйкес, келіссөздер басталмас бұрын төрт мәселе шешілуі керек екенін атап өтті: Ливандағы оккупацияны аяқтау және толық шығару; АҚШ-тың Иранның мұздатылған ақшасын босату; қоршауды алып тастау; санкцияларды уақытша алып тастау. Ол осы төрт шарттың орындалғанын және неге агенттер бұйрықтарды орындамағанын сұрады.