АҚШ пен Иран дүйсенбі күні таңертең Ормуз бұғазын ашу және Иран соғысындағы тұрақсыз атысты тоқтатуды одан әрі ұзарту туралы алдын ала келісімге келді, бұл әлемдік нарыққа өте қажет мұнай мен табиғи газды жеткізуге мүмкіндік береді. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы Associated Press басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Либерялық «Stoic Warrior» мұнай танкері бейсенбі күні Иранның әскерилендірілген Революциялық гвардиясының кеме жүзуге қауіп төндіруіне қарамастан, БҰҰ-ның теңіз агенттігі ұсынған Оман жағалауына жақын жаңа бағытты пайдаланып, Ормуз бұғазынан шықты. Бұл транзит пен қауіп-қатер Иран мен АҚШ арасындағы шиеленістің күшеюі кезінде орын алуда.
Associated Press хабарлағандай, келісім әлемдік мұнай нарығына айтарлықтай әсер етуі мүмкін, өйткені Ормуз бұғазы әлемдік мұнай қорының шамамен 20% өтетін маңызды өткел болып табылады. Соңғы апталарда Иран бұғазды жауып тастаймын деп қорқытқан, бұл мұнай бағасының өсуіне әкелген еді.
АҚШ әкімшілігінің жоғары лауазымды өкілі келісімге қол жеткізу үшін бірнеше апта бойы жүргізілген жасырын келіссөздер туралы айтты. Келісім аясында Иран бұғазды ашып, атысты тоқтатуды ұзартуға келісті, ал АҚШ Иранға қарсы кейбір санкцияларды жеңілдетуге уәде берді. Нақты шарттар әлі жарияланған жоқ.
БҰҰ-ның Халықаралық теңіз ұйымы (IMO) Оман жағалауына жақын баламалы жолды ұсынды, ол «Stoic Warrior» сияқты кемелерге Иранның тікелей қауіп-қатерінен аулақ болуға мүмкіндік береді. Алайда, бұл бағыт ұзағырақ және қымбатырақ, бұл жеткізу шығындарын арттыруы мүмкін.
Иранның Революциялық гвардиясы бұған дейін бірнеше рет әскери жаттығулар өткізіп, бұғазды жауып тастаймыз деп қорқытқан. Соңғы айларда Иран мен АҚШ арасындағы шиеленіс Иранның ядролық бағдарламасы мен АҚШ-тың санкцияларына байланысты күшейді.
Associated Press хабарлауынша, келісім әлі де ресми түрде бекітілмеген және екі тараптың да ішкі саяси қысымына байланысты іске аспай қалуы мүмкін. Алайда, бұл әлемдік энергетикалық нарықтар үшін оң белгі болып табылады.
«Stoic Warrior» танкерінің экипажы қауіпсіздік шараларын күшейткен және кеме Оман әскери-теңіз күштерінің сүйемелдеуімен жүзген. Бұл жағдай халықаралық теңіз қауіпсіздігіне алаңдаушылық тудыруда.
АҚШ пен Иран арасындағы келіссөздер жалғасуда, ал әлемдік қоғамдастық бұғаздың ашылуын және атысты тоқтатудың ұзаруын күтуде. Бұл аймақтағы тұрақтылық пен әлемдік экономика үшін маңызды қадам болуы мүмкін.