АҚШ президенті Дональд Трамп Иранмен ядролық келісім бүгін, 14 маусымда қол қойылатынын мәлімдеді, бірақ Тегеран бұл мерзімге күмән келтіріп отыр. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Трамп әкімшілігі Иранмен келіссөздердің соңғы кезеңінде екенін және келісімге қол қою рәсімі бүгін өтетінін хабарлады. Алайда Иранның сыртқы істер министрі Мұхаммед Жавад Зариф бұл мерзімді растамай, келіссөздер әлі жалғасып жатқанын айтты.
Келісім Иранның ядролық бағдарламасын шектеу және АҚШ санкцияларын алып тастау мәселелерін қамтиды. Трапм бұл келісім Таяу Шығыстағы тұрақтылыққа ықпал ететінін айтты. Ал Иран тарапы келісімнің толық мәтіні әлі дайын емес екенін жеткізді.
Бұған дейін Оман жағалауындағы танкерге АҚШ әскери күштерінің соққысы салдарынан үндістандық үш теңізші қаза тапқан болатын. Бұл оқиға үнді қоғамы мен оппозициялық партиялардың сынына ұшырады. Үндістанның Маскаттағы елшілігі Дуқм портында тұрған MT Celestial кемесінде медициналық асқынулардан бір үндістандық азаматтың қайтыс болғанын хабарлады. Елшілік марқұмның денесін Үндістанға жеткізу үшін қажетті шаралар қабылданып жатқанын мәлімдеді.
Үндістанның теңіз флотында 300 мыңнан астам теңізші жұмыс істейді, оның 18 мыңнан астамы Таяу Шығыста жұмыс істейді. Бұл деректерді Үндістанның кеме қатынасы министрлігінің өкілі келтірді.
Трамптың Иранмен келісімге қол қою туралы мәлімдемесі халықаралық қауымдастықтың назарын аударды. Еуропалық Одақ келіссөздердің сәтті аяқталуына үміт білдірді. Ресей мен Қытай да келісімді қолдайтынын жеткізді.
Ал Иранның Жоғарғы ұлттық қауіпсіздік кеңесінің хатшысы Әли Шамхани келісімге қол қою мерзімі әлі белгісіз екенін айтты. Ол келіссөздердің соңғы кезеңінде маңызды мәселелер бойынша келіспеушіліктер бар екенін мәлімдеді.
АҚШ Мемлекеттік хатшысы Марко Рубио келісімнің бүгін қол қойылатынына сенімді екенін айтты. Ол Иранның ядролық бағдарламасын толық тексеруге мүмкіндік беретін келісімге қол жеткізу үшін көп жұмыс атқарылғанын атап өтті.
Иранның атом энергиясы жөніндегі ұйымының басшысы Мұхаммед Ислами келісімнің техникалық мәселелері әлі пысықталып жатқанын хабарлады. Ол Иранның ядролық қызметінің бейбіт сипатын сақтауға дайын екенін жеткізді.
Келіссөздердің нәтижесі Таяу Шығыстағы аймақтық қауіпсіздікке әсер етуі мүмкін. Сарапшылар келісімге қол қойылған жағдайда Иранға қарсы санкциялардың біртіндеп алынып тасталатынын болжап отыр.
Үндістандық теңізшілердің қазасына байланысты Үндістан сыртқы істер министрлігі АҚШ-қа ресми наразылық білдірді. Оппозициялық партиялар үкіметті теңізшілердің қауіпсіздігін қамтамасыз етпеуде айыптады.
MT Celestial кемесіндегі қайтыс болған үндістандық азаматтың есімі әлі жарияланған жоқ. Елшілік марқұмның отбасына көңіл айтып, қажетті көмек көрсетілетінін мәлімдеді.
Бұл оқиғалар Таяу Шығыстағы геосаяси жағдайдың күрделілігін көрсетеді. Иран мен АҚШ арасындағы келіссөздердің нәтижесі аймақтағы тұрақтылыққа әсер етуі мүмкін.