АҚШ-тың Миннесота штаты өткен аптада 30-дан астам су жүйесіне «үйлестірілген кибершабуыл» жасалғанын хабарлағаннан кейін, ФБР жеті штатта кибершабуылдар тіркелгенін және «кейбір әрекеттер сумен жабдықтау жұмыстарын нашарлатқанын» ескертті. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы BBC News басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
АҚШ-тың Киберқауіпсіздік және инфрақұрылым қауіпсіздігі агенттігі (Cisa) Миннесотадағы шабуылдарға Иранның қатысы бар-жоғын тергеп жатыр. Cisa бұл мәселеге түсініктеме беруден бас тартты.
АҚШ президенті Дональд Трамп Иранды айыптамағанымен, киберсарапшылар бұл шабуылдың Тегеран тарапынан бағытталғанын айтуда. АҚШ Мемлекеттік департаментінің бұрынғы терроризмге қарсы кеңесшісі Морган Райттың айтуынша, мұндай шабуылдар әдетте Солтүстік Кореяға немесе Иранға жүктеледі. «Қазір біз кіммен қақтығыстамыз? Иранмен. Сондықтан олар мұндай әрекетке қабілетті және ниеті бар елдер тізімінде бірінші орында», — деді ол.
АҚШ тергеушілері хакерлердің Иранның атын жамылып, АҚШ-тың Иранмен соғысы кезінде жік тудыруы мүмкін бе деген мәселені де қарастыруда. Ақ үйдің бұрынғы ұлттық кибердиректорының міндетін атқарушысы Джейк Браунның айтуынша, Трамп әкімшілігі өз ақпараттық соғысын жүргізіп жатыр, сондықтан Иранның АҚШ су инфрақұрылымына енгенін мойындауы екіталай.
Өткен жұмадағы кабинет отырысында Трамп Миннесота шенеуніктерін, оның ішінде губернатор Тим Уолзды «өрескел қабілетсіздікте» айыптады. Уолз бұған жауап ретінде: «Трамп бұл шабуылға кімнің жауапты екенін және басқа штаттардың да зардап шеккенін біледі», — деді.
Иран бұл оқиғаларға әлі түсініктеме берген жоқ, бірақ Тегеран бұрын да су жүйелеріне, президенттік науқандарға, ауруханаларға және 2014 жылы Лас-Вегастағы казиноға жасалған кибершабуылдарға қатысын жоққа шығарған. 2016 жылы банктер мен Нью-Йорк маңындағы бөгетке шабуыл жасады деген айыптауларға Иран Сыртқы істер министрлігінің өкілі Хоссейн Джабери Ансари: «Иранның киберкеңістікте ешқашан қауіпті әрекеттері болған емес және мұндай әрекеттерді қолдамайды», — деп жауап берген.
Сарапшылардың айтуынша, Иранның мұндай әрекеттері құжатталған. Олар Иранды қолдайтын, бірақ елден тыс орналасқан топтар жауапты болуы мүмкін екенін атап өтті. Райт: «Егер сіздің барлық шабуылдарыңыз бен топтарыңыз Ираннан шықса, оны Иранмен байланыстыруға болады. Олар мұны өз іздерін қалдырмау үшін жасайды», — деді.
Би-би-си Verify анықтағандай, биылғы жылы Иранның АҚШ пен Израильге қарсы кибершабуылдарының көпшілігін Handala тобы жасаған. АҚШ Әділет департаменті бұл топты Иранның Сыртқы барлау және қауіпсіздік министрлігімен байланыстырады. Handala бұған дейін ФБР директоры Каш Пателдің айтуынша, Иран соғысының алғашқы күндерінде кейбір жеке деректер мен электрондық пошталарға қол жеткізген.
Handala соңғы рет маусым айының ортасында АҚШ-та кибершабуыл жасағанын мәлімдеген. Хакерлер АҚШ-тың Иран су инфрақұрылымына шабуылына жауап ретінде Калифорниядағы су нысанын бұзғандарын айтқан.
Міне, Иранмен байланысты тағы бірнеше атақты хакерлік операциялар:
2026: Әділет департаменті Handala тобының медициналық технологиялар компаниясына бағытталған хакерлік операциясын бұзды. Операция сондай-ақ Израиль үкіметі мен әскери мүшелері туралы құпия ақпаратты жариялады.
2024: Иран АҚШ президенттік науқандарына «жік тудыру, АҚШ сайлау процесіне сенімді жою және Иранға көмектесу үшін шенеуніктер туралы ақпаратты заңсыз алу» мақсатында хакерлік жасады деп айыпталды.
2023: АҚШ су және сарқынды су жүйелері Иранның Ислам революциясы сақшылары корпусымен байланысты топ тарапынан бұзылды. Пенсильванияның екі қаласында су қысымын реттейтін жабдық уақытша жабылды.
2020: Екі ирандық азамат АҚШ президенттік сайлауына араласуға әрекет жасады деп айыпталды. Олар құпия сайлаушылар ақпаратын алып, Трампқа дауыс беруге қауіп төндірген.
2017: Ирандық хакерлер жергілікті үкіметтерге, мектептерге, денсаулық сақтау және қаржы институттарына бағытталған жылдарға созылған ransomware шабуылдарына қатысты деп айыпталды. Алайда Cisa бұл топтың әрекеттері Иран үкіметі тарапынан «мақұлданбаған» болуы мүмкін екенін атап өтті.
Сарапшылардың айтуынша, хакерлік шабуылдардың ең үлкен қаупі сумен жабдықтауға емес, адамдардың су қауіпсіздігіне деген сеніміне нұқсан келтіруде. Браун: «Олар біздің үкіметтің соғыс кезінде негізгі қызметтерді көрсете алатынына деген сенімімізге шабуыл жасап жатыр», — деді.