Иран құрамасы дүйсенбі күні әлем чемпионаты тарихында өзі соғысып жатқан мемлекет аумағында ойнайтын алғашқы команда болып, ФИФА-ның «футбол әлемді біріктіреді» ұранына үлкен сын тудырады. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы The Guardian басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Ұлттық құраманың Лос-Анджелесте Жаңа Зеландияға қарсы алғашқы матчы Иран мен АҚШ арасындағы соңғы күндері күшейген қақтығыстар аясында өтеді. Әлсіз бітім шарты сақталмай, келіссөздер тоқтап қалды.
Сарапшылардың пікірінше, соғыс жағдайы ФИФА президенті Джанни Инфантино ұсынып жүрген бірлік идеясын жоққа шығарады. Орегондағы Тынық мұхит университетінің саясат профессоры, бұрынғы кәсіби футболшы Жюль Бойкофф: «ФИФА-ның бұл саяси емес әлем чемпионаты болады деген арманына қарамастан, бұл саяси тұрғыдан ең өткір әлем чемпионаты, ал Иран-АҚШ-Израиль соғысы оның ортасында тұр. Бұрын-соңды мұндай болған емес: бір қатысушы мемлекет басқа қатысушыға ашық соғыс қылмыстарымен қорқытады, ал сол қатысушы өз кезегінде басқа қатысушыларды бомбалайды. Жаңашылдық деңгейі шамадан тыс», – деді.
Иран ойыншылары So-Fi стадионына алаңға шығады. Дональд Трамп олардың қатысуына күмән келтіріп, қауіпсіздік үшін келмеуін ұсынған болатын. Олардың қатысуына күмән тек осы аптада, АҚШ визалары берілгеннен кейін жойылды, бірақ бірнеше лауазымды тұлғаларға, соның ішінде Иран футбол федерациясының президенті Мехди Тәжге Ислам революциясы сақшылары корпусының бұрынғы мүшесі болғандықтан кіруге тыйым салынды.
Белгісіздік дайындықты бұзып, команданың турнирдегі жетістіктеріне кедергі келтіруі мүмкін. АҚШ-та қабылдауға күмән болғандықтан, жаттығу базасы Аризонадан Мексиканың солтүстігіндегі Тихуанаға ауыстырылды. Ойыншылар Түркиядағы үш апталық лагерьден кейін осында келді. Команда матч күні Лос-Анджелеске барып, түнде АҚШ-та қалмау үшін бірден Мексикаға қайтады.
Бұл үлгі келесі ойындарда да қайталанады: 21 маусымда Лос-Анджелесте Бельгияға қарсы және бес күннен кейін Сиэтлде Мысырға қарсы. Мысырмен матч жергілікті билік оны ЛГБТҚ Прайд фестивалімен сәйкестендіру үшін қаланың Прайд матчы деп белгілегеннен кейін дау тудырды, бұл гомосексуализм қылмыстық жазаға тартылатын Иран мен Мысырдың наразылығын тудырды.
Жағдайды Иранның ислам режимі мен оның қарсыластары арасындағы команданың кімді білдіретіні туралы идеологиялық тартыс одан әрі күрделендірді. Қалыпты жағдайда ойыншылар «Техраңелес» деп аталатын үлкен ирандық диаспорасы бар Лос-Анджелесте қызу қолдауға ие болар еді. Бірақ шетелдіктер арасында Иранның теократиялық билеушілеріне қарсылық қолдауды әлсіретуі мүмкін.
Команданың рухы үшін күрестегі маңызды қадам ретінде әлеуметтік желіде ресми әлем чемпионаты бейнесі жарияланды, онда ойыншылар режимнің шииттік ислам идеологиясының өкілдері ретінде бейнеленген. Бейнеде ойыншылардың кадрлары имам Әли мен Хусейнге арналған діни жырдың саундтрегімен көрсетілген. Вашингтондағы Таяу Шығыс институтының Иран бағдарламасының жетекшісі Алекс Ватанка бейнені сынға алып: «Әлем чемпионаты Тегеранға ирандықтарға ұлт ретінде сөйлеуге мүмкіндік еді. Оның орнына олар ислам идеологиясы ретінде сөйлеуді таңдады. Бұл үлкен өз гол», – деп жазды.
Иранның соңғы шахы Мұхаммед Реза Пехлевидің ұлы Реза Пехлеви команданы режим идеологиясының елшілері ретінде көрсету әрекеттерін сынға алды. Ол өзін билеуші теократияға балама ретінде ұсынып, футболшыларды қудалауды көрсететін бейне жариялады. Бейненің әйел дикторы: «Бүгінде көптеген ирандықтар ұлттық құраманы ұлтты білдіретін команда ретінде көрмейді», – дейді.
Иран футбол федерациясының өтінішінен кейін ФИФА 1979 жылғы ислам революциясына дейінгі ұлттық туларды, яғни арыстан мен күнді бейнелейтін монархия символдарын көрсетуге тыйым салды. Пехлеви бұл тыйымды сынға алды, ал кейбір режим қарсыластары ресми тудың астына ескі туды жасырып әкелуге ант берді. Иран лауазымды тұлғалары тыйым салынған тулар көрсетілсе немесе режимге қарсы ұрандар айтылса, команда ойынды тоқтататынын мәлімдеді.