Индонезия билігі президент Прабово Субиантоның телефон әңгімелері тыңдалған болуы мүмкін деген мәлімдемеден кейін мемлекетке опасыздық фактісін тергеп жатыр. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы BBC News басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Прабово әкімшілігінің бірнеше жоғары лауазымды тұлғасы тыңшылық жанжалына тартылды, оның ішінде президенттің аппарат басшысы Листьо Сигит Прабово — ол тегі ұқсас болғанымен, президенттің туысы емес.
Бұл жағдай көпшілік Прабово мен оның ізашары Джоко Видодо (Джокови деп те белгілі) арасындағы қарым-қатынастың шиеленісуі ретінде қабылдаған жағдайда өрбіп отыр. Джокови 2024 жылғы президенттік сайлауда Прабовоны қолдаған болатын.
«Листьоның позициясы, біз білетіндей, шын мәнінде Джоковиге өте жақын», — деді Сингапурдағы ISEAS-Yusof Ishak институтының шақырылған қызметкері Маде Суприатма BBC Indonesian-ға.
«Сондықтан қазір олардың жолдары ажырағаны туралы айтылып жүр», — деп қосты ол.
Президенттің аппарат басшысы Листьо Сигит Прабово сейсенбі күні президент Прабовоны тыңдағаны үшін екі аға полиция қызметкерімен бірге ұсталды.
Үш адам Прабовоның нөмірі сияқты телефон нөмірлерін полицияның ресми электрондық бақылау жүйесіне енгізген деп күдіктелуде. Бұл жүйе билікке коммуникацияларды ұстауға мүмкіндік береді, бірақ тергеу ордері немесе іс туралы есеп алу сияқты тиісті рәсімдерсіз.
Билік операцияның өткен аптада полиция қызметкерінің хабарлауынан кейін анықталғанын айтады. Алайда олар тыңшылық 2025 жылы, Листьо ұлттық полиция басшысы болып қызмет еткен кезде басталған болуы мүмкін деп есептейді.
Бұл «мемлекеттің мүдделері мен егемендігіне қауіп төндіруі мүмкін сезімтал ақпаратқа» қатысты болғандықтан, мемлекетке опасыздық ретінде бағалануы мүмкін, деді президенттің өкілі сәрсенбі күні журналистерге.
Индонезияда мемлекетке опасыздық өмір бойы бас бостандығынан айыру немесе тіпті өлім жазасына кесілуі мүмкін, дегенмен ел соңғы онжылдықта ешкімді өлім жазасына кеспеген.
Өкілдің айтуынша, тыңшылықтың себебі әлі белгісіз.
Тыңшылық операциясы тек президент Прабовоға ғана емес, басқа да нысандарға қатысты болған. Биліктің мәліметінше, олардың қатарында саясаткерлер, журналистер, үкіметтік емес ұйымдардың өкілдері және кәсіпкерлер бар.
Бейсенбі күні кешке полиция төртінші күдіктіні — ұлттық полицияның қылмыстық тергеу бөлімінің қызметкері Сламет Улиандиді атады. Алайда биліктің мәліметінше, ол инсульттан кейінгі нашар денсаулығына байланысты ұсталмаған.
Өткен айда президенттің аппарат басшысы болып тағайындалған Листьо ұсталғаннан кейін көп ұзамай жаңа қызметінен босатылды.
Бұл Индонезия көшбасшыларына қатысты тыңшылық жанжалының алғашқысы емес. 2014 жылы Джокови Джакарта губернаторы болған кезде оның ресми резиденциясында бірнеше тыңшылық құрылғысы табылған. Бұрынғы президент Мегавати Сукарнопутри 2024 жылы өзінің жеке ұялы телефон нөмірін пайдаланудан бас тартқанын, себебі тыңшылық нысаны болғанын мәлімдеген.
Индонезия полициясының басшысы Суйуди Арио Сето бейсенбі күні журналистерге тыңшылық туралы тергеу «тек құқық қорғау шарасы екенін және бәсекелестікке немесе басқа да нәрселерге қатысы жоқ» екенін айтты.
Алайда көпшілік мұны президент Прабово мен 2014-2024 жылдары елді басқарған бұрынғы президент Джокови арасындағы ыдырап жатқан одақтың соңғы соққысы ретінде қарастырады.
Джокови 2024 жылғы президенттік сайлау алдында Прабовоны қолдаған, бұл одақ сайып келгенде Прабовоның Индонезияның келесі көшбасшысы болуына ықпал етті.
Онымен бірге жеңіске Джоковидің үлкен ұлы Гибран Ракабуминг Рака жетті, ол Индонезияның вице-президенті болды.
Екі жылдан кейін бұл одақ ыдырап бара жатқан сияқты — тіпті екі тарап та алауыздықты растамаса да.
Президенттікке келгеннен бері Прабово Джоковидің мұрагерлік жобасы — Нусантара жаңа астанасының құрылысын ілгерілетуге қызығушылық танытпады. Оның орнына ол мемлекеттік ресурстардың көп бөлігін бүкіл елде тегін мектеп тағамдарын ұсыну жөніндегі өзінің басты бағдарламасына жұмсады.
Өткен жылғы бірнеше кадрлық өзгерістерде Прабово Джоковидің көптеген одақтастарын жаңа рөлдерге ауыстырды, оның ішінде ұзақ жылдар бойы қаржы министрі болған Сри Муляни Индраватиді де.
Сонымен қатар, Джоковидің ұлы Гибранға қатысты белгісіздік те бар. Ол вице-президенттікке кандидат болу үшін қажетті орта мектеп білімі туралы куәлігінің заңдылығына қатысты өсіп келе жатқан дауға тап болды. Қазір оны кандидат ретінде сайлануға құқығы болмауы керек деген негізбен қызметінен шеттетуге шақырулар бар.
Тыңшылық жанжалы және Листьоның ұсталуы — ол Джокови әкімшілігінде полиция басшылығына дейін көтерілген және экс-президенттің ұзақ жылдық одақтастарының бірі саналады — қазір Прабово мен Джокови арасындағы шиеленісті одан әрі ушықтыруда.
Бейсенбі күні сот отырысынан кейін тыңшылық оқиғасы туралы сұраққа Джокови журналистерге «біз барлығымыз жүргізіліп жатқан құқықтық процесті құрметтеуіміз керек» деді.
Бұл соңғы жанжал Прабово президенттігінің ерекше турбулентті кезеңінде орын алуда. Оның басты тегін мектеп тағамдары бағдарламасы қаржыландыруға қиналуда, Индонезияның кейбір бөліктері жақында елдің соңғы онжылдықтағы ең ауыр орман өрттерімен күресті, ал ұлттық қор нарығы кең таралған нарықтық манипуляция айыптаулары аясында дағдарысқа тап болды.
Сарапшылар бұның барлығы индонезиялықтардың алдында тұрған неғұрлым өзекті мәселелерден — экономикалық белгісіздіктен экологиялық ластануға дейін — назарды ауытқытты деп санайды.
Соңғы айларда наразылық білдірушілер орман өрттерінің улы түтіні, сыбайлас жемқорлық және өмір сүру құнының қымбаттауы сияқты мәселелер бойынша үкіметке қысым жасау үшін көшеге шықты.