Үндістанда 27 жастағы қаржы инфлюенсері В. Хариштің суициді кибербуллинг айыптауларына байланысты қоғамда кең резонанс тудырды. Ол «Finance with Harish» деп аталатын танымал Instagram парақшасын жүргізген. Бұл туралы Qazaqyia.kz порталы BBC News басылымына сілтеме жасап хабарлайды.
Хариш сейсенбі күні таңертең Тамілнад штатының астанасы Ченнай маңындағы үйінен өлі табылды. Оның өлімі Meta компаниясы оның парақшасын заңбұзушылықтар туралы шағымдардан кейін өшіргеннен бірнеше апта өткен соң болды.
Полицияға берген шағымында оның әкесі Дж. Винаягам ұлының Джейсон Сэмюэлдің онлайн-қорлауынан қайтыс болғанын айтқан. Сэмюэл — YouTuber және Zemuria технологиялық венчурлік студиясының CEO-сы. Полиция оны бейсенбі күні «Хариштен ақша бопсалауға» және «әлеуметтік желілерде оған қарсы жала жабатын бейнелер жариялауға» күдікпен ұстады.
BBC Tamil онымен түсініктеме алуға қол жеткізе алмады. Бұған дейін ол X әлеуметтік желісіндегі жазбасында кінәні жоққа шығарған.
Бұл іс Үндістанда қаржылық контент жасаушылардың өсіп келе жатқан ықпалын назарға алды. Онда миллиондаған алғашқы инвесторлар нарықтық кеңес үшін әлеуметтік желілерге көбірек жүгінеді.
Хариш қаржы және инвестиция туралы бейнелерді шамамен бес жыл бұрын жариялай бастаған. Осы уақыт ішінде ол 1500-ден астам бейне жариялап, Instagram-да 1,3 миллионнан астам жазылушы жинаған. Ол өзін «миллионерлерге» және «жоғары таза құны бар тұлғаларға» қаржылық кеңесші ретінде сипаттаған.
Ол қор нарығының өрлеуі мен құлдырауы, алтын мен күмістің бағасы туралы әңгімелегенде музыка, фильм үзінділері мен әлемдік саяси көшбасшылардың фотоларын пайдаланып, драмалық бейнелер жасаған. Қаржылық мәселелерді қарапайым тілмен түсіндіретін бұл бейнелер Үндістандағы бөлшек инвесторлар базасының, әсіресе 2020 жылғы Covid-19 пандемиясынан бергі жылдам кеңеюімен тұспа-тұс келіп, өте танымал болды.
Елдің ең үлкен қор биржасы — Ұлттық қор биржасы биылғы жылы оған 130 миллионнан астам бірегей инвестор тіркелгенін, 2019 жылы бұл көрсеткіш 30 миллионнан төмен болғанын мәлімдеді.
Алайда қыркүйекте Meta Хариштің Instagram парақшасын өшірді. Себебі ол Үндістанның нарықтық реттеушісі — Үндістанның бағалы қағаздар және биржалар кеңесінде (Sebi) тіркелмегендігі туралы шағымдар түскен. Заң бойынша инвестициялық кеңес беру немесе клиент портфельдерін басқару үшін тіркелу қажет.
Қысқа уақыт ішінде 60 000-нан астам жазылушы жинаған қосалқы парақша да әлеуметтік желі қолданушыларының және басқалардың шағымдарынан кейін өшірілді. Оның атындағы бірнеше басқа парақша Instagram-да қалғанымен, олардың жазылушылары әлдеқайда аз және оларды кім басқаратыны белгісіз.
Хариштің достары мен отбасының айтуынша, ол өлімінен бұрын бейнехабарлама жазып қалдырған. Онда «бес жылдық еңбегім ұрланды» деген. Бұл туралы NDTV ақпарат арнасы хабарлады. Бейнежазба әлеуметтік желілерде кең таралды. Онда ол тамил тілінде сөйлеп, содан кейін ағылшын тіліне ауысып, ата-анасына, әпкесіне, достарына және жазылушыларына «Мен өте кешірім сұраймын» дейді.
Полиция Хариштің әкесі Дж. Винаягам ұлының суицидіне «кибербуллинг, жала жабатын әлеуметтік желі жазбалары және оның арналарын қайта-қайта блоктау» себеп болды деп айыптағанын, ал шағымында Джейсон Сэмюэлдің есімін көрсеткенін хабарлады. Шағым Ченнай маңындағы Канатур полиция бөлімшесінде тіркелген.
Сэмюэл 18 қазанда өзінің YouTube арнасында Хариштің біліктілігіне күмән келтіретін бейне жариялаған. Онда Хариштің Sebi немесе Amfi (Үндістанның өзара қорлар қауымдастығы) тіркеулері жоқ екенін атап өткен. Сондай-ақ Хариштің Instagram парақшасы шағымдардан кейін өшірілгенін айтқан.
Винаягамның айтуынша, бұл қатты онлайн-қорлауға әкеліп, ұлын өзін өлтіруге итермелеген қысымды тудырған. «Біз тиісті тергеу жүргізіліп, әлеуметтік желілерде жала таратып, кибербуллинг арқылы психикалық зардап келтірген Джейсон Сэмюэл мен оның сыбайластарына қарсы заңды шара қолданылуын талап етеміз», — делінген шағымда.
Полиция мәлімдемесінде Винаягамның шағымы «өзін өлтіруге итермелеу» бабы бойынша тіркелгені және алдын ала тергеу Сэмюэлдің «бұл істе рөлі бар» екенін анықтағаны айтылған. «[Сэмюэл] сотқа жеткізіліп, сот қамауына алынады», — делінген хабарламада.
Сэмюэл Хариштің біліктілігінің жоқтығын атап өткен бейнесін қорғап, тұтынушылардың мүддесі үшін әрекет еткенін мәлімдеді. X-тегі мәлімдемесінде ол «болған жағдайға қатты қайғырып, ауыр азап шегіп, шошып, қатып қалғанын және өмірдің жоғалуына мұңданатынын» айтты. Алайда ол Харишті «кибербуллинг» жасады деген айыптауларды жоққа шығарды. «Мен оны кибербуллингке ұшыратқан жоқпын. Мен оның лицензиясы мен өкілеттігінің жоқтығын, лицензияны бұрмалауын және алаяқтықты... оның заңсыз әрекетін атап өттім. Мен бейнеде оны Sebi лицензиясымен қайта оралуға шақырдым. Мен мұндай қатал шара болады деп күтпеген едім және бұл жоғалтуға мұңданамын», — деп жазды ол.